30.godina: Prvi miting opozicije

Krajem 19. veka Beograd je bio grad u kome su se vesti prenosile glasnicima, pismima i telegrafom. Ideja da se ljudski glas prenese žicom, gotovo trenutno, delovala je kao tehničko čudo, ali i kao nepotrebna egzotika. Upravo u tom vremenu nastaje jedan od najvažnijih, a danas često zaboravljenih trenutaka u istoriji grada — uvođenje prvih…

U istoriji srpske tehnike i komunikacija ime Pantelejmona „Pante” Mihajlovića zauzima posebno mesto. Iako nikada nije stekao lično bogatstvo niti širu društvenu slavu, Mihajlović je ostao upamćen kao čovek koji je uveo prvu telefonsku liniju u Beogradu, postavivši temelje moderne telefonije u Srbiji. Rani život i obrazovanje Pantelejmon Mihajlović rođen je 1854. godine u Bogatiću,…

Beograd šezdesetih i sedamdesetih godina XX veka bio je grad u brzom rastu. Novi mostovi, škole, bolnice, stambeni blokovi – sve to menjalo je lice grada, ali život građana nije bio uvek lak. U tom vremenu, jedna ličnost je postala sinonim za neposrednost i poverenje: Branko Pešić, gradonačelnik koji je uspevao da ostane “čovek iz…

Period između 1960. i 1980. godine predstavlja ključni trenutak u istoriji Beograda, kada se grad transformisao iz uglavnom centralno-planiranog urbanog prostora u modernu metropolu sa jasno definisanim infrastrukturnim i kulturnim simbolima. Ove dve decenije karakterišu masovna izgradnja stambenih kompleksa, modernih poslovnih zgrada, mostova i saobraćajnica koje su Beogradu omogućile povezivanje starih i novih delova grada,…

Rani život i porodični koreni (1922–1938) Branko Pešić rođen je 1. oktobra 1922. godine u Zemunu, tada delu Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Njegova porodica poticala je iz stare i ugledne zemunske tradicije, i iako skromna, imala je duboke korene u lokalnoj zajednici. Prema porodičnom predanju, njegov predak Jovan Đorđević, siroče iz Niša, pobegao je…

Arheološko nalazište „Čaršija“ (u prevodu: „tržni prostor“ ili „čaršija“) nalazi se na teritoriji naselja Ripanj u opštini Voždovac, grad Beograd. Ovo praistorijsko mesto predstavlja jedan od značajnijih neolitskih lokaliteta na beogradskom području, kao svedočanstvo dugog ljudskog trajanja i razvoja u doba vinčanske kulture — jedne od najznačajnijih neolitskih civilizacija u nekadašnjoj Jugoslaviji i širem evropskom…

Arheološko nalazište Usek nalazi se u beogradskom naselju Banjica (opština Voždovac) i predstavlja jedno od najznačajnijih praistorijskih lokaliteta na teritoriji Srbije. Ono pripada vinčanskoj kulturi – jednoj od najznačajnijih neolitskih kultura stare Evrope. Preistorijski kontekst i značaj Usek je neolitsko naselje koje se razvijalo na ovom prostoru pre više hiljada godina – neprekidno od oko…

Arheološko nalazište „Lugovi“, nalazi se južno od sela Županjac u opštini Lazarevac (grad Beograd), uz desnu stranu Ibarske magistrale, na pravcu od Beograda ka Ldžiґu. Ovo područje, danas deo šireg lokaliteta Lazarevca, jedno je od značajnih antičkih mesta na teritoriji centralne Srbije. Geografski i istorijski kontekst Lokalitet Lugovi leži na prostoru koji je u antičkom…

Arheološko nalazište „Zabran Petrovčić“ predstavlja jedan od značajnijih srednjovekovnih lokaliteta na području zapadne Srbije, u okolini Dobanovaca, nedaleko od naselja Petrovčić u opštini Surčin (grad Beograd). Otkriveno je tokom arheoloških istraživanja 1963. godine na teritoriji lovno‑šumskog gazdinstva „Dobanovački zabran“, gde su pronađeni ostaci crkve, grobova i nekropole. Otkrića i nalazi Na lokalitetu su prilikom iskopavanja…

Pariguz (poznat i kao Resničko jezero) je veštačko jezero u beogradskom naselju Resnik, izgrađeno krajem 1980-ih godina. Jezero je dugačko oko 700 metara, a široko približno 120 metara. Na mestu današnjeg jezera nekada je proticao potok, a u okolini se nalazilo blato za koje se verovalo da ima lekovita svojstva, naročito za lečenje šuljeva. Zbog…

Julino brdo predstavlja jedno od najznačajnijih stambenih naselja nastalih u Beogradu tokom druge polovine 20. veka, ne samo po svom položaju već i po arhitektonskom i urbanističkom konceptu koji je u trenutku nastanka označio iskorak u planiranju gradskog prostora. Autori i vreme nastanka Autori naselja bili su istaknuti arhitekti Milan Lojanica, Predrag Cagić i Borivoje…

Belo brdo je arheološki lokalitet koji se nalazi na desnoj obali Dunava, u selu Vinča, 14 km jugoistočno od Beograda. Na ovom lokalitetu su istraživani ostaci najvećeg praistorijskog naselja u Srbiji i jednog od najznačajnijih neolitskih lokaliteta u Evropi. Nalazište je dobilo ime Belo brdo po svetloj boji lesne terase na kojoj se nalazi, ali…

Za razliku od mučenika čije je stradanje zapečaćeno krvlju, Sveti Alimpije Stolpnik svedoči o drugom, tišem mučeništvu – onom koje se živi svakoga dana, telom prikovanim za molitvu i podvig. Iako nije postradao u samom Singidunumu, njegovo poreklo i rani život vezuju se za širi beogradski prostor, tadašnji pogranični pojas Vizantijskog carstva na Dunavu. Sveti…

Dana 28. marta 1910. godine održani su izbori za odbornike Skupštine Beograda i članove opštinske uprave, u sklopu lokalnih izbora na teritoriji cele Kraljevine Srbije. Ovi izbori predstavljaju značajan period u razvoju beogradske lokalne samouprave, karakterisan političkom pluralnošću i rastom broja birača. Organizacija i pravni okvir Prema Zakonu o opštinama iz 1902. godine, Opštinski odbor…

Dana 15. januara 1906. održani su izbori za beogradske časnike, odnosno za odbornike i njihove zamenike Skupštine Beograda. Ovi izbori predstavljaju važan momenat u istoriji lokalne samouprave Srbije u periodu posle uvođenja Zakona o opštinama iz 1902. godine. Organizacija i pravni okvir Prema Zakonu o opštinama iz 1902. godine, Opštinski odbor Beograda sastojao se od…

Izbori za beogradsko časništvo održani su po novom Zakonu o opštinama, koji je stupio na snagu 25. novembra 1889. godine. Ministar unutrašnjih dela odredio je način sprovođenja izbora, uključujući: sastavljanje biračkih spiskova po kvartovima (svi koji su imali pravo glasa i plaćali porez prethodnih 15 godina i za prvo polugodište tekuće godine); formiranje kvartovskih biračkih…

Još od trenutka kada je Beograd postao prestonica, u javnosti su se pojavljivali zahtevi da Opština grada podigne Narodni dom – prostor u kome bi bili smešteni čitaonica i biblioteka, kao temelji kulturnog života jedne moderne varoši. Ta potreba nije bila samo simbolična: ona je odražavala stremljenje Beograda da se iz orijentalne kasabe preobrati u…

Jutro 9. januara 1911. godine osvanulo je hladno, ali vedro nad Beogradom. Sa zidina Donjeg grada Beogradske tvrđave pogled se pružao ka ušću Save u Dunav, mestu gde su se vekovima sudarale vojske, carstva i sudbine. Tog dana, međutim, istorija je dobila drugačiji tok – Beograd je postao pozornica jednog od prvih vazduhoplovnih poduhvata na…

Prvi javni koncert u Beogradu vezuje se za ime Josifa Šlezingera, vojnog kapelmajstora i kapelnika kneza Miloša Obrenovića, jednog od utemeljivača organizovanog muzičkog života u novovekovnoj Srbiji. Ovaj događaj održan je u dvorani Teatra na Đumruku, prostoru koji je u prvoj polovini XIX veka bio jedno od retkih mesta namenjenih javnim kulturnim priredbama u tada…

Sredinom 19. veka, Beograd je bio u srcu promena koje su oblikovale modernu Srbiju. Prestonička varoš, sa svojim uskim kaldrmisanim ulicama, trgovačkim radnjama i kafanama, polako je sticala institucije koje će je učiniti gradom sa organizovanom upravom. Godine 1863, po prvi put u Beogradu, održani su izbori za opštinski odbor – telo koje je trebalo…

Odbor opštine varoši Beograda doneo je 15. aprila 1891. godine odluku da se 5. maja iste godine održe izbori za predsednika opštine varoši Beograda, budući da je dotadašnji predsednik opštine Nikola Pašić prestao da obavlja tu dužnost stupanjem na položaj predsednika Ministarskog saveta Kraljevine Srbije. Sud opštine varoši Beograda potvrdio je ovu odluku 20. aprila…

Beogradska berza nije nastala kao puka ekonomska institucija, već kao odraz ambicije jedne mlade države da se uključi u tokove modernog sveta. Njena istorija je istovremeno i istorija Srbije – sa usponima, prekidima, ratovima i dugim pauzama između dva pokušaja normalnosti. Zakonski temelji i osnivanje (1886–1895) Pravni osnov za osnivanje berzanske institucije u Srbiji stvoren…

Manifestacija Ulica otvorenog srca danas je jedno od prepoznatljivih obeležja Beograda – prvo januarsko jutro koje grad pretvara u veliku, otvorenu kafanu i pozornicu. Ipak, njeni koreni nisu u zvaničnim programima i protokolima, već u kafanskoj toplini, glumačkoj solidarnosti i ideji jednog čoveka – Mila Vlahovića – Miće, dugogodišnjeg upravnika čuvene Srpske kafane u Svetogorskoj…

U Bloku 45 Nova godina nikada nije čekala ponoć. Ona stiže ranije, tačno u 18 časova, između betona i neba, tamo gde se zgrade u Jurija Gagarina – 173, 167, 183 i 185 – gledaju preko terena kao stari znanci koji znaju da je red da se još jednom zapali svetlost u mraku godine. Prvi…

Kad danas prelaziš prag Palilulske pijace, možda ne primećuješ da kročiš u prostor koji je formalno nastao sredinom 20. veka, ali čije korene treba tražiti u društvenim i ekonomskim pokretima Beograda koji su počeli mnogo ranije. Rođenje pijace (1949–1950): spontano tržište na rubu grada Dok su u širem centru Beograda — od Zelenog Venca do…

Defter iz 1570. godine prikazuje Beograd kao zreo i stabilan grad zanata. Ako su prethodni defteri dokumentovali nastanak, organizaciju i vrhunac zanatskog života, ovaj defter pokazuje kako grad funkcioniše pod punom administrativnom kontrolom Osmanskog carstva, dok istovremeno čuva vitalnost svojih zanata. Grad pod nadzorom Beograd iz 1570. više nije kaotična kasaba. Defter beleži precizne podatke…

Četrdeset godina nakon osmanskog osvajanja, Beograd je u defteru iz 1560. godine prikazan kao zreo zanatski centar. Ako su prethodni defteri iz 1521. i 1536. pokazivali period prilagođavanja i organizacije, ovaj defter svedoči o punoj funkcionalnosti grada, u kome zanat određuje ne samo ekonomiju, već i prostornu i društvenu strukturu. Broj i raznovrsnost zanata Defter…

Petnaest godina nakon osvajanja Beograda, defter iz 1536. godine pokazuje grad u fazi stabilizacije i razvoja. Ako je 1521. godina bila trenutak prilagođavanja, 1536. otkriva grad koji već zna kako da funkcioniše kao urbani organizam, u kome je zanat ne samo sredstvo za život, već i temelj društvenog poretka. Čaršija i mahalanje: prostor po meri…

Defter iz 1521. godine predstavlja prvi veliki administrativni pogled Osmanskog carstva na Beograd nakon osvajanja. U njemu grad još nije potpuno preoblikovan po novim pravilima, ali je već jasno da se ne posmatra samo kao tvrđava ili vojna tačka, već kao urbana celina čiji se život meri radom. Za razliku od kasnijih istorijskih narativa koji…

Osmanski defteri predstavljaju najpouzdaniji i najdetaljniji izvor za razumevanje Beograda kao grada rada i zanata u periodu od 16. do 18. veka. Za razliku od kasnijih narativnih izvora, koji Beograd često posmatraju kao vojno i strateško uporište, defteri ga prikazuju kao živi urbani organizam, u kome su zanati činili osnovu svakodnevnog života i gradske ekonomije….

Beograd je nekada bio grad koji se razumeo po zanatu. Pre nego što su ulice dobile imena po političkim figurama, nosile su u sebi logiku rada: znalo se gde se kuje, gde se šije, gde se boji, gde se meri. Zanati nisu bili folklor – bili su infrastruktura svakodnevice. U tom svetu, zanatlija nije bio…

Između dva svetska rata Beograd se ne oblači naglo, ali se oblači sa namerom. Posle godina improvizacije i sećanja, grad ponovo uči da gleda sebe u izlogu. Odeća više nije puka potreba – ona postaje znak oporavka, dokaz da život ne mora da se nosi samo izdržljivo, već i lepo. Moda u ovom periodu ne…

Rebeka Jakovljević Amodaj (Zemun, 25. decembar 1897 — Tel Aviv, 1981) bila je jedna od prvih srpskih modnih kreatorki i najpoznatijih vlasnica modnih salona u Beogradu tokom prve polovine 20. veka. Njen modni salon važio je za simbol beogradskog šika, a sama Rebeka je brzo postala zvezda mondenskih krugova. Rođena je kao najstarije od jedanaestoro…

Neposredno pred Prvi svetski rat Beograd izgleda kao grad koji je konačno sklopio sopstveni lik. Njegove ulice su prepoznatljive, njegove navike ustaljene, a njegova odeća – sigurna. Moda tog trenutka ne traži pažnju. Ona ne želi da šokira, ne pokušava da se nametne. Beograd se oblači kao grad koji veruje da ima vremena. U tom…

Na početku 20. veka Beograd više ne pita kako treba da izgleda. To pitanje je već postavljeno i previše puta ponovljeno u decenijama iza njega. Sada grad oblači ono što je ranije samo isprobavao. Moda prestaje da bude dokaz pripadnosti Evropi i postaje navika jednog grada koji je naučio da živi u javnosti. Ulica više…

Beograd krajem 19. veka nije bio grad jedne mode, već grad dva vremena koja su se sudarala na istim kaldrmama. Dok su se u uskim sokacima Dorćola i dalje čuli koraci u opancima i škripa dimija, nekoliko stotina metara dalje, na Terazijama, pojavljuju se cipele sa sjajem kakav grad dotad nije poznavao. Moda tada nije…

U Beogradu osamdesetih godina XIX veka vreme još nije imalo brzinu. Grad se budio polako, uz zvuke konjskih kopita po kaldrmi, škripu drvenih točkova i pozdrave trgovaca koji su otvarali radnje duž varoških sokaka. I baš u takav grad, između orijenta koji se povlačio i Evrope koja je kucala na vrata, stigao je – velosiped….

U samom srcu starog Beograda, na nekoliko koraka između redakcija Politike, Borbe i Radio Beograda, postojao je prostor u kojem je vreme gubilo jasan oblik. Nisu tu nestajali brodovi i avioni, ali su nestajali dani i noći, obećanja da će se „popiti samo jedno“, i planovi da se kući stigne pre ponoći. Taj prostor nazvan…

Prvo klizalište nepravilnog oblika u Beogradu otvoreno je na Adi Ciganliji 21. decembra 2017. godine. Prvo klizalište nepravilnog oblika otovreno je na prostoru Kamenog grada na Adi Ciganliji, uz vatromet, muzičko-zabavni program, kao i prisustvo gradskih zvaničnika i javnih ličnosti. Centralni deo je bio pravougaonog oblika, dok je polukružna staza obuhvatala deo oko kamenja. Ukupna…

Seljački krstaški rat 1096. godine predstavlja jedan od najznačajnijih narodnih pokreta srednjeg veka, iako je vojno bio beznačajan. Poznat i kao Narodni krstaški rat, ovaj pohod prethodio je Prvom krstaškom ratu i uključivao je mase siromašnih seljaka, zanatlija, prosjaka i dece iz zapadne Evrope. Njegov cilj je bio oslobođenje Jerusalima, ali bez organizovane vojne strukture…

Beograd, 22. jun 1932. – Te večeri stadion “Jugoslavija” bio je pun uzbuđenja, ali i neobične napetosti. Na terenu su se suočili FK Jugoslavija i francuski šampion Racing Club de Paris, u utakmici koja je ušla u istoriju – prvoj fudbalskoj utakmici u Beogradu koja se igrala pod reflektorima. Oko 12.000 gledalaca okupilo se da…

Godine 1801. Beogradski pašaluk zadesila je velika nemirna previranja. Odmetnuti janičari, vojni garnizon koji je izgubio vernost centralnoj vlasti u Istanbulu, preuzeli su kontrolu nad gradom. Na čelu ove grupe nalazile su četiri najmoćnije beogradske dahije: Aganlija, Kučuk-Alija, Fočić Mehmed-aga i Mula Jusuf. Njihov prvi i najpoznatiji čin bio je ubistvo Hadži Mustafa-paše, tadašnjeg valije…

Prvi korak ka organizovanju hitne ili ti medicinske pomoći u Srbiji, postavljen je u Beogradu i širom zemlje donošenjem Sretenjskog ustava dogodio se 1835. godine. Iako Sretenjski ustav ne propisuje direktno obavezu organizovanja zdravstvene službe, njegovo poglavlje o opštenarodnim pravima uspostavlja princip zaštite života i slobode svakog građanina — što je kasnije u 19. i…

Godina 1806. ostala je u sećanju srpskog naroda kao ključna tačka Prvog srpskog ustanka (1804–1813). Nakon dve godine borbi protiv dahija i turskih vlasti, srpski ustanici, predvođeni Voždom Đorđem Petrovićem Karađorđem, krenuli su ka najvećoj i najvažnijoj meti – Beogradu. Ovaj grad, strateški smešten na ušću Save u Dunav, bio je najjače uporište Osmanlija u…

Beograd je grad u kojem se društvene promene najbrže vide na periferiji života — u kafanama, krčmama, hanovima i mračnim ulicama, mnogo pre nego u zvaničnim institucijama. Tako je bilo i sa prostitucijom.Dok su istorijski izvori uglavnom pisani o vladarima, ratovima i reformama, bordeli su živeli u zapećku — ali veoma prisutni, utkani u svakodnevicu…

Zgrada u kojoj je delovao Teatar na Đumruku nalazila se u blizini današnje ulice Kralja Petra, u donjem delu varoši, na mestu gde se nekada ulazilo u grad iz pravca Dunava. Bila je to tipična carinska kuća svog vremena — niska, dugačka, ozidana čvrstim, ali jednostavnim materijalom, bez ikakvih ukrasa koji bi nagoveštavali buduću kulturnu…

Teatar na Đumruku ( Pozorište na carini ) je prvo stalno pozorište u Beogradu, radilo je tokom 1841. i 1842. godine, u blizini današnjeg Savskog pristaništa Luke Beograd. Pozorište je otvoreno 4. decembra 1841.godine delom Jovana Sterije Popovića „Smrt Stefana Dečanskog“. U početku,tačnije,od 4. decembra pa do 25. februara 1842. godine glumačka postava u prvom stalnom pozorištu…

Teatar na Đumruku predstavlja jedno od najranijih pozorišnih središta u Beogradu i važnu preteču kasnijeg profesionalnog pozorišnog života u Srbiji. Delovao je oko 1841. godine u zgradi beogradske carinarnice (đumruka), po kojoj je i dobio ime, i smatra se jednim od prvih prostora u gradu gde su se redovno izvodile pozorišne predstave. Teatar na Đumruku…

Teatar na Đumruku predstavlja jedno od najranijih pozorišnih središta u Beogradu i važnu preteču kasnijeg profesionalnog pozorišnog života u Srbiji. Delovao je oko 1841. godine u zgradi beogradske carinarnice (đumruka), po kojoj je i dobio ime, i smatra se jednim od prvih prostora u gradu gde su se redovno izvodile pozorišne predstave. Istorijski kontekst U…

Ulica kneza Miloša je tokom vekova mnogo toga videla — parade, ministre, vojske, ambasadore, požare, pa i bombe. Ali između visokih zdanja, na jednom komadu tla koji kao da izmiče svim mapama, nalazi se kuća o kojoj se retko govori. Ne zbog tajnosti, već zbog straha da se spominjanjem njenog imena priziva nešto što ne…

Osnovne informacije Lokacija: Ulica Kneza Miloša spaja Terazije sa Dedinjem, prolazi kroz centralni deo Beograda i predstavlja jednu od glavnih saobraćajnica u gradu. Dužina: Oko 1,5 km. Vrsta ulice: Saobraćajnica, administrativni i politički centar. Istorijski razvoj 19.vek – Početak urbanizacije Ulica je dobila ime po knezu Milošu Obrenoviću, vladaru Srbije koji je bio ključna figura…

Čitanje hatišerifa Mahmuda II na Tašmajdanu predstavlja ključni događaj u istoriji Srbije, kada je Osmansko carstvo formalno priznalo autonomiju Kneževine Srbije. Svečanost je održana 1830. godine u Beogradu, na Tašmajdanu, u prisustvu kneza Miloša Obrenovića i beogradskog paše. Istorijski kontekst Početkom 19. veka, Srbija se nalazila unutar Osmanskog carstva, ali je nakon Prvog (1804–1813) i…

Nikola Spasić rođen je 1838. godine u beogradskoj zanatskoj porodici, u vreme kada je grad još uvek nosio tragove orijentalne varoši, a srpska država bila tek u stvaranju. Od najranije mladosti bio je upućen u svet rada, discipline i trgovine, a trgovački put odveo ga je najpre u male radionice kože i tekstila — zanate…

Zgrada Generalštaba, poznata i kao Kamena palata ili Baumgartenova palata, nalazi se u Beogradu, u ulici Kneza Miloša 33. Ovaj reprezentativni objekat podignut je između 1924. i 1928. godine po projektu ruskog emigranta i arhitekte Vasilija Vilhelma Baumgartena, a od 1984. godine nalazi se pod zaštitom države kao spomenik kulture od velikog značaja. Odmah po…

Godina 1858. ušla je u političku istoriju Srbije kao trenutak kada je Beograd prvi put postao središte organizovanih izbora za narodne poslanike. Iako je Kneževina Srbija već imala institucije koje su oblikovale njen politički život, upravo su ovi izbori — održani u previranjima smene vlasti, borbe između ustavobranitelja i pristalica dinastije Obrenović — predstavljali jasan…

Knez Miloš podigao je najveću kasarnu u Srbiji. Građena je od 1834. do 1836. godine i nalazila se u bloku između današnjih ulica, Knez Miloševe , Nemanjine, Resvske i Masarikove. Bolje rečeno sama zgrada Velike kasarne nalazila se tačno preko puta današnje zgrade Ministarstva finansija u ulici kneza Miloša ili ti levo od sadašnje „Kamene…

Virtembergova kasarna ili Aleksandrova kasarna bila je najreprezentativnija građevina austrijskog Beograda u blizini istoimene kapije na Beogradskoj tvrđavi. Virtenbergova ili Aleksandrova kasarna, kao najveća i najreprezentativnija zgrada u Beogradskoj varoši (sa tri velika unutrašnja dvorišta), nalazila se na potezu između nekadašnje kafane Ruski car i Zmaj Jovine ulice i protezala se svojom dužom stranom, u…

Zgrade Generalštaba Vojske Jugoslavije u Beogradu (često nazivane i zgrade Generalštaba i Ministarstva odbrane) nalaze se u centru grada, na uglu Kneza Miloša i Nemanjine ulice. To su dva povezana, monumentalna objekta koje je projektovao čuveni arhitekta Nikola Dobrović, a izgrađene su između 1954. i 1963. godine. Arhitektura i simbolika Kompleks se sastoji od dve…

Kafana „Jasenica” nalazila se u Ulici Cara Dušana. Kada je tačno otvorena nije poznato. Pominje se 1892. godine. Istorijski gledano je poznata zbog dva događaja. U ovoj kafani je Mika Alas 1903. uz riblju čorbu ugostio tadašnju srpsku vladu. 6-7. oktobra 1915. godine ispred ove kafane je major Dragutin Gavrilović, oko 14.30, je prikupio svoja…

Zgrada stare pošte u Beogradu bio je objekat na Savskom trgu u Beogradu. Nalazio se pored zgrade bivše Glavne železničke stanice. Zgrada je izgrađena 1929. godine po projektu arhitekte Momira Korunovića i smatrana je za jednu od najlepših građevina u međuratnom Beogradu i vrhunsko delo modernog srpsko-vizantijskog stila. Nakon teških oštećenja u savezničkom bombardovanju 1944….

Rok bend „Sanjalice“ su bile prvi ženski jugoslovenski i srpski rok bend iz Beograda. Osnovale su ga tinejdžerke sa Karaburme. Bend je zvanično osnovan 1. januara 1965. godine, a prvi nastup imale su 29. decembra 1964. godine u Pionirskom parku u Beogradu. Prvu postavu benda činiile su Ljiljana Mandić (vokal, gitara), Slobodanka Mišćević (ritam gitara,…

Beogradska šaka je naziv za prvu bioničku šaku u svetu ili ti elektronsku šaku. Šaku su 1963. godine na Institutu Mihajlo Pupin konstruisali srpski naučnici i profesori sa Elektrotehničkog fakulteta u Beogradu, Rajko Tomović i Miodrag Rakić. Prvi eksperimentalni model bioničke šake napravljen je 1959. godine, a već naredne godine prikazan je na Međunarodnom kongresu…

Prvim grafitom u Beogradu, i u Srbiji, smatra se grafit koji se nalazi u Sremskoj ulici u Beogradu „Glasajte za Filipa Filipovića“. Najstariji sačuvani grafit „Glasajte za Filipa Filipovića “ nastao je avgusta 1920. godine tokom izborne kampanje za gradonačelnika Beograda. Filip Filipović bio je kandidat KPJ ( Komunističke partije Jugoslavije). Kandidat KPJ je imao…

Prvi Beogradski tramvaj pušten je u saobraćaj 14. oktobra 1892. godine i linija mu je bila Kalemegdan – Slavija. Prvi tramvaj je bio na zaprežni tj. vukli su ga konji da bi dve godine kasnije na ulice izašao tramvaj na električni pogon. Tokom 1904. godine tramvaji na električni pogon su totalno potisnuli tramvaje sa konjskom…

Čuburski potok je tekao je pravcem današnjeg Južnog Bulevara , dolinom južno od današnjih naselja Čubura i Neimar, uglavnom u pravcu zapad-jugozapad. Kod Autokomande se ulivao u Mokroluški potok, koji je takođe pretvoren u podzemni kolektor. Izvor potoka je imao malu izdašnost, pa je na njega bilo postavljeno, ukopano u zemlju, bure bez dna koja…

Bulbulderski potok je izvirao je sa zapadne strane brda koje će kasnije biti prozvano Zvezdara, tekao je pravcem današnjih ulica Dimitrija Tucovića i Cvijićevom i ulivao se u Dunav blizu današnjeg Dunavskog pristaništa. Današnja Cvijićeva ulica je sve do 1928. godine i nosila naziv Bulbulderski potok. „Bulbulder“ potiče od turskih reči i može se prevesti…

Kapela vojvode Radomira Putnika nalazi se na Novom groblju u Beogradu. Izgrađena je 1929. godine, na centralnoj stazi iznad crkve Sv. Nikole, poprojektu arhitekte Aleksandra Vasića. Kapela je izvedena u poznom srpsko-vizantijskom stilu sa elementima ar dekoa.Izgrađena je od belog mermera i ukrašena figurama srpskih vojnika koji stoje na večnoj straži i odaju počast vojvodi….

Tramvajska linija broj osam je nestala iz nekadašnje linije broj devet. Tramvajska linija 9 je saobraćala od Narodnog pozorišta do Klanice, a kasnije je produžena do Karaburme. Svečano je puštena 1924. godine, ali je 1939. zamenjena kružnom autobuskom linijom 27. Linija broj 8 išla je ulicom nekadašnjeg 29. Novembra, a danas Bulevarom despota Stefana. Tramvaj…

Park Dušana Jovanovića u Beogradu Datum imenovanja: 27.06.2025. Mesto: Beograd Država: Srbija Mitićeva rupa u Beogradu javni je gradski park i nalazi se na teritoriji opštine Vračar. Osnovan 2000. godine, Dana 27.06.2025. Odbornici Skupštine grada odlučili su da javnoj zelenoj površini na Vračaru, poznatoj po nazivu Mitićeva rupa, daju naziv Park Dušana Jovanovića, po četrnaestogodišnjem…

Ninko Petrović Datum rođenja: 18. oktobar 1896. Mesto rođenja: Belotić, kod Krupnja, Kraljevina Srbija Preminuo: 30. mart 1981. Mesto smrti: Beograd, SR Srbija, SFR Jugoslavija Ninko Petrović bio je srpski advokat i gradonačelnik Beograda. Posle završenih šest razreda gimnazije, u jesen 1915. godine mobilisan je u Đačku četu (1300 kaplara) sa kojom se krajem iste…

Košarkaški teren Crvene zvezde na Kalemegdanu otvoren je 21. aprila 1946. godine. U izgradnji terena učestvovali su članovi FD „Crvena zvezda“ i to oko 2.500 članova, kao i članovi fiskulturnih srednjih škola i Srednja tehnička škola. Na stadionu su nakon svečanog otvaranja odigrane dve utakmice. Prvu utakmicu drugi tim Crvene zvezde je odigro sa drugim…

Plato kod Kalenić pijace, na uglu Viške, Kursuline i Krunske ulice dobio je sadašnji izgled 2018. godine kada je i bila njegova rekonstrukcija. Rekonstrukcija je započeta jula 2017. godine kada je uklonjeno 13 lokala koji su postavljeni 90-tih godina 20. veka. Na ovom platou je došlo i do prosipanja Erdutskog vina 1994. godine od strane…

Predsednički batinaši, predsednički huligani, predsednički provokatori je ulični termin za ljude bliske vlasti koji po nalogu prebijaju protivnike režima ili nameravaju da izazovu incidente na nekim organizovanim skupovima. Batinaši u službi vladajuće ili neke druge stranke nisu neka novost u istoriji Srbiji. Nekada, u vreme kraljevine Jugoslavije, batinaši su bili uglavnom iz redova redovne policije…

Narodno pozorište u Beogradu osnovano je 1868.godine. Ideju za osnivanje Narodnog pozorišta doneo je knez Mihailo Obrenović koji je bio oduševljen glumcima iz Srpskog narodnog pozorišta iz Novog Sada koji su gostovali u Beogradu. Knez Mihailo donosi odluku o gradnji novog i stalnog zdanja beogradskog teatra. U dogovoru sa Državnim savetom 12. marta 1868. knez Mihailo je odlučio…

Spomen-česma kralja Aleksandra Prvog Država: Srbija Grad: Beograd Opština: Savski venac Izgrađena: 6. jul 1936. Česma je svečano otvorena 6. jul 1936. godine u čast kralja Aleksandra I Karađorđevića od strane Društva za ulepšavanje i unapređenje Dedinja. Tačno ko je projektovao nije poznato ali se navodi ruski arhitekta Nikolaj Krasnoj, ali postoji mogućnost da je…

Česma Kneginje Ljubice – Gospođetina Država: Srbija Grad: Beograd Sagrađena: pre 1843. Česma Kneginje Ljubice, a u narodu prozvana kao „Gospođetina“ nalazila se negde u današnjoj Risanskoj ulici. Risanska ulica nalazi se na teritoriji opštine Savski venac. Prostire se od ulice Savske 13, seče ulicu Dr Aleksandra Kostića i ide do Sarajevske ulice, odnosno do…

Vrabac je nezvanično simbol Beograda i do danas je ostalo sve nezvanično. A zašto je on postao simbol Beograda? Priča datira iz 1456. godine kada je počela i opsada Beograda. Opklada Beograda 1456. godine odnosi se na vojni sukob koji se dogodio kada je Osmanlijsko carstvo pokušalo da osvoji grad Beograd. Ova bitka je imala…

Stari Savski most u Beogradu Država: Srbija Grad: Beograd Sagrađen: 1942. Savski most u Beogradu je najmanji most koji služi za putni saobraćaj. Mоst jе dugačak оkо 430m dоk jе raspоn izmеđu dva glavna stuba 157m. Mоst ima pо jеdnu traku za drumska vоzila kоjе u istо vrеmе kоristе i tramvaji. Mоst jе sagrađеn za…

Prvi eksperimentalni bežični TV prenos emitovan je 8. jula 1956. godine, u Institutu „Nikola Tesla“ u Beogradu. Prva televizijska kamera pojavila se u Beogradu 1951. godine na radioizložbi. Kod ovog emitovanja interesantno je da je sva oprema izrađena u Ljubljani, a prvi ekspirementali program režrao je France Jamnik. U Beogradu je emitovan prvi eksperimentalni TV…

Mirosanda Satarić – Rosa bila je žrtva psihopate koga sistem nije video kao pretnju što je dovelo do brutalnog ubistva u Beogradu. Milorad Gavrilović penzionisani milicioner proganjao, pretio, slao pisma Mirosandi Satarić od 1965. godine, pa do brutalnog ubistva. Dana 22. juna 1968. oko 11.30 časova ubio ju je revolverom Milorad Gavrilović ( 48) penzioner…

Opklada Beograda 1456. godine odnosi se na vojni sukob koji se dogodio kada je Osmanlijsko carstvo pokušalo da osvoji grad Beograd. Ova bitka je imala veliki značaj u odbrani hrišćanske Evrope od Osmanlija. Datum i početak opsade: Opsada je počela 4. jula 1456. godine kada su trupe sultana Mehmeda II, poznatog kao Osvajač, krenule u…

Tokom opsade Beograda koja je počela 4. jula 1456. godine i trajala do 22. jula, ugarski plemić, Janoš Hunjadi je odbranio grad od napada osmanskih snaga sultana Mehmeda II. Napad je krenuo 14. jula prvo rečnom flotom sa Dunava, ali bezuspešno. Napad je nastavljen 21. jula kopnom kada je prema istorijskim navodima 100.000 osmanskih i…

Atentat u Narodnoj skupštini Država: Srbija Grad: Beograd Datum: 20. jun 1928. Atentat u Narodnoj skupštini Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 20. juna 1928. godine predstavlja jedan od najvažnijih političkih događaja u međuratnom periodu Jugoslavije. Ovaj atentat je imao dalekosežne posledice po političku stabilnost zemlje. Pozadina: U to vreme, politička situacija u Kraljevini SHS bila…

Ivanjdanski atentat Država: Srbija Grad: Beograd Dan: 24. jun 1899. Ivanjdanski atentat, je neuspeli pokušaj bivšeg vatrogasca Stevana (Đure) Kneževića da 24. juna 1899. oko 18 časova, nedaleko od Kalemegdana, u Beogradu ubije kralja Milana Obrenovića. Atentat se dogodio u Beogradu, iako nije bio uspešan, imao je značajne političke posledice u Srbiji. Pozadina U periodu…

Atentat na kneza Mihaila Obrenovića Država: Srbija Grad: Beograd Dan: 29. maj 1868. Atentat na kneza Mihaila Obrenovića bio je važan događaj u istoriji Srbije. Mihailo Obrenović, koji je bio knez Srbije od 1839. do 1842. i ponovo od 1860. do 1868. godine, ubijen je u atentatu 29. maja 1868. godine u Košutnjaku u Beogradu….

Velisav Vulоvić Datum rođenja: 18. januar 1865. Mesto rođenja: Beograd, Kneževina Srbija Preminuo: 16. januar 1931., Beograd U Beogradu je završio osnovnu, srednju školu i studije tehnike na Velikoj školi. Studije politehnike je, kao pitomac Ministarstva građevina nastavio u Ganu u Belgiji, gde je stekao inženjersku titulu. Tokom studija u inostranstvu i po povratku u…

Kosta Glavinić Datum rođenja: 16.01.1858., Beograd Preminuo: 25.09.1939. Poticao je iz ugledne trgovačke porodice koja je u Beograd došla početkom 19. veka. Deda Đura Savić -Glavinić je došao iz Mostara koji je otvorio radnju u ulici Kralja Petra I i ubrzo stekao veliko imanje. U Beogradu se i oženio sa Sofijom Soskom. Iz ovog braka…

Nikola Stamenković Datum rođenja: 21. mart 1858., Beograd Preminuo: 13. januar 1910., Beograd Završio je osnovnu školu Kralj Petar I kod Saborne Crkve. Dva razreda gimnazije završio je u Prvoj Beogradskoj Gimnaziji, a upisao je i treći razred Realke, koju je završio 1874. godine. Upisao se u tehnički fakultet Velike Škole, koji je završio 1879….

Varoš-kapija u Beogradu nalazila se na prostoru današnje Pop Lukine ulice. Srušena je 1862. godine. Oko Varoš-kapije je živelo uglavnom srpsko stanovništvo, i u doba kada su beogradskom tvrđavom vladali Turci (do 1862) i Austrijanci (1717-1739). Na Varoš-kapiji nalaze se: Saborna crkva, Konak Kneginje Ljubice, OŠ „Kralj Petar Prvi“, Narodne banke Srbije kafane „?“, Patrijaršija…

Velika pijaca u Beogradu nalazila se na mestu sadašnjeg Studentskog parka ( Univerzitetskog parka) u Beogradu. Pijaca je nastala 1824.godine pod nazivom pijaca Svetog Andreje ali je u narodu nazvana kao Velika pijaca. U vreme vladavina turaka nije bilo sve jednostavno pa kada su turci uvideli da beograđani ostvaruju dobar profit prodavajući poljoprivredne proizvode na silu su uzimali…

Dečak Sava Petković, šegrt za sarački zanat, sparnog popodneva 3/15. juna 1862. godine došao je do izvora da napuni testiju ( bokal ) sa vodom. Jedan turski vojnik oteo Savi testiju iz ruku i on poče da se brani, što je veoma naljutilo Turčina pa ga je on ubio bajonetom, po jednoj verziji, po drugoj…

Balkanska ulica Država: Srbija Grad: Beograd Nazvana: 1872. godine Dužina: 700 m Balkanska ulica je jedna od najpoznatijih ulica u Beogradu. Ime potiče od geografskog pojma Balkan, a ulica je poznata po svojoj istorijskoj i kulturnoj vrednosti. Balkanska ulica je među retkima koje nisu menjale naziv još od 1872. godine. Deo ulice se zvao Pivarska…

Topličin venac u Beogradu Država: Srbija Grad: Beograd Opština: Stari grad Spomenik Aleksandru Deroku u Beogradu Topličin venac je ulica u centru Beograda. Ulica se nalazi u blizini Kalemegdana i Knez Mihailove ulice. Istorija Topličin venac je dobio ime po Milanu Toplici, legendarnom junaku iz srpskih epskih pesama. Milan Toplica je poznat kao jedan od…

Svetomir Nikolajević (1844–1922) bio je istaknuti srpski političar, književnik, univerzitetski profesor i javni radnik. Obrazovanje i akademska karijera Rani život i obrazovanje: Svetomir Nikolajević je rođen 27. septembra 1844. godine u Raduši – Ub. Studirao je prava na Velikoj školi u Beogradu i nastavio školovanje u Berlinu i Parizu, gde je doktorirao. Profesorska karijera: Po…

Vladan Đorđević Datum rođenja: novembar / 3. decembar 1844. – Beograd Preminuo: 18. avgust 1930 – Baden kod Beča Vladan Đorđević (1844-1930) bio je istaknuti srpski lekar, političar, pisac i društveni radnik. Značajna ličnost u srpskoj istoriji, poznat po svojim doprinosima na polju medicine, politike, književnosti i društvenog rada. Medicinska karijera Studije i rani rad:…

Krunski venac u Beogradu Država: Srbija Grad: Beograd Krunski venac u Beogradu nalazi se duž Krunske ulice, po kojoj je kvart i dobio ime. Od 1900. do 1903. godine ulica je nosila ime po kraljici Dragi. Naziv krunski venac više nije u upotrebi i uglavnom ga koriste stariji sugrađani. Na predlog Zavoda za zaštitu spomenika…

Andrićev venac u Beogradu Država: Srbija Grad: Beograd Imenovan: 1975. Andrićev venac u Beogradu je ulica i gradska četvrt na teritoriji opštine Stari Grad. Andrićev venac oivičen je istoimenom ulicom Andrićev venac, kao i ulicama kralja Milana i kneza Miloša. Andrićev venac dobio je ime 1975. godine po piscu Ivi Andriću. Kroz Andrićev venacproteže se…

Venci u Beogradu Foto: arhiva/A.M U Beogradu nekoliko ulica nosi naziv venac, a i jedna opština u svom nazivu ima venac – Savski venac. U suštini venac trebao bi da označa područje koje je obliku venca ali u suštini to su samo nazivi ulica. OPŠTINSA SAVSKI VENAC Banjički venac Topčiderski venac OPŠTINA ČUKARICA Cerski venac…