Demonstracije koje su počele na Trg republike u Beogradu 9. marta 1991. godine brzo su se, nakon sukoba sa policijom, proširile na veći deo centra Beograd i ostale upamćene kao jedan od najznačajnijih političkih protesta u novijoj istoriji Srbije.
Miting je organizovao Srpski pokret obnove na čelu sa Vuk Drašković, uz podršku još nekoliko opozicionih stranaka. Okupljeni su zahtevali smenu generalnog direktora Televizija Beograd Dušan Mitević, kao i urednika državne televizije: Slavko Budihna, Predrag Vitas, Ivan Krivec i Sergej Šestakov, kao i ministra policije Radmilo Bogdanović.
Drašković je još 16. februara 1991. godine pozvao građane na miting zbog načina izveštavanja državne televizije. Tada je prvi put upotrebio izraz „TV Bastilja“, aludirajući na kontrolu medija od strane vlasti Slobodan Milošević.
Vlasti nisu želele da dozvole okupljanje, pa je policija pokušala da zaustavi demonstrante na više mesta u gradu kako bi sprečila njihov dolazak do Trga republike. Uprkos palicama, suzavcu, vodenim topovima i borbenim vozilima, veliki broj ljudi uspeo je da se probije do centra grada. Procene govore da se tog dana okupilo oko 100.000 građana.
Zbog ogromnog broja okupljenih, zatraženo je da se opoziciji omogući obraćanje sa balkona Narodno pozorište u Beogradu. Dozvolu je obezbedila tadašnja upravnica pozorišta Vida Ognjenović. Sa balkona su se smenjivali govornici koji su se obraćali masi okupljenoj na trgu.
Oko 13 časova policija je iz pravca Francuske ulice krenula na demonstrante koristeći vodene topove i suzavac, što je dovelo do eskalacije sukoba širom centra grada.
Oko 15.30 poginuo je policajac Nedeljko Kosović u Masarikovoj ulici, nakon što je, bežeći od demonstranata, pao sa visine od oko pet metara. Nedugo zatim, oko 16 časova, grupa milicionera stacionirana na uglu ulica Admirala Geprata i Kneza Miloša pucala je na građane. Tom prilikom pogođeno je pet osoba, a sedamnaestogodišnji Branivoje Milinović zadobio je smrtonosnu prostrelnu ranu.
U sukobima je povređeno više od stotinu ljudi — među njima 58 policajaca i 86 građana — dok je 158 osoba uhapšeno, uključujući i lidera SPO-a Vuka Draškovića.
U večernjim satima, po nalogu predsednika Srbije Slobodana Miloševića, na ulice Beograda izvedeni su tenkovi Jugoslovenska narodna armija, što je dodatno pojačalo političku krizu.
Kao reakcija na demonstraciju sile nad građanima, već narednog dana, 10. marta, studenti su organizovali nove proteste kod Terazijska česma. Ti protesti trajali su nekoliko dana i postali simbol studentskog otpora i borbe za slobodu medija i političke promene u Srbiji.
Foto: Ilustracija
