Ознака: istorijski zabavnik

Nakon podizanja optužnice pred Međunarodnim krivičnim tribunalom za bivšu Jugoslaviju 1995. godine, Ratko Mladić gotovo 16 godina izbegavao je hapšenje. Tribunal je optužnicu protiv njega podigao 25. jula 1995. godine, a međunarodni nalog za hapšenje izdat je naredne godine. U tom periodu Mladić se nalazio uglavnom na teritoriji Srbije, a njegovo kretanje i mesta skrivanja tokom godina menjali su se u zavisnosti od političkih okolnosti i intenziteta potrage. Period u Beogradu U prvim godinama nakon završetka rata Mladić je, prema kasnije objavljenim informacijama i svedočenjima, živeo u Beogradu. Prema navodima…

Read More

Bekstvo iz sremskomitrovačkog zatvora 1941. godine bilo je organizovano bekstvo 32 politička zatvorenika, većinom članova Komunističke partije Jugoslavije (KPJ), iz kaznenog zavoda u Sremskoj Mitrovici. Izvedeno je u noći između 21. i 22. avgusta 1941. godine, nekoliko meseci nakon okupacije Kraljevine Jugoslavije i uspostavljanja Nezavisne Države Hrvatske (NDH). Organizovanje bekstva povezano je sa zatvorskim partijskim organizacijama KPJ i Okružnim komitetom SKOJ-a za Srem. Istorijski kontekst Sremskomitrovački kazneni zavod bio je tokom Kraljevine Jugoslavije jedno od najpoznatijih mesta zatočenja političkih osuđenika. Posebno je bio poznat po velikom broju komunista koji su…

Read More

Nikola Pašić (Zaječar,18/31. decembar 1845. – Beograd, 10. decembar 1926.) bio je srpski i jugoslovenski političar, državnik, diplomata i jedan od osnivača Narodne radikalne stranke. Više od četiri decenije bio je jedna od centralnih ličnosti političkog života Srbije, a potom i Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Bio je predsednik Vlade Kraljevine Srbije u više navrata, ministar spoljnih poslova, predsednik Narodne skupštine i gradonačelnik Beograda, a od 1921. do 1924. godine predsednik vlade Kraljevine SHS. Zvanični izvori ga opisuju kao najdugovečnijeg predsednika vlade u istoriji Srbije, dok enciklopedijski izvori ističu njegovu…

Read More

Protesti „Srbija se umiriti ne može“ održani su 16. avgusta 2025. godine u Beogradu i više gradova širom Srbije. Okupljanja građana i studenata u blokadi usledila su nakon protesta i incidenata tokom prethodnih dana, uključujući događaje u Vrbasu, Bačkoj Palanci i Valjevu. Studenti u blokadi pozvali su građane na proteste četvrti dan uzastopno, objavivši lokacije i vreme okupljanja u više gradova. U Beogradu su kao početna mesta određeni Avijatičarski trg u Zemunu i kružni tok kod Opštine Novi Beograd, dok su kao mesta okupljanja u slučaju razbijanja kolona navedene raskrsnice…

Read More

Do leta 1858. godine Atlantski okean nije bio samo geografska granica između Evrope i Severne Amerike. Bio je i granica brzine. Vest iz Londona do Njujorka putovala je onoliko brzo koliko je mogao da je prenese brod, što je značilo dane, a ponekad i više od nedelju dana. U svetu u kojem su političke odluke, poslovne transakcije i ratne vesti zavisile od brzine informacija, takvo kašnjenje bilo je ozbiljan problem. A onda je, 16. avgusta 1858. godine, preko dna Atlantika poslata poruka koja je promenila predstavu o udaljenosti. Kraljica Viktorija…

Read More

Srpska srednjovekovna administracija predstavlja sistem državne uprave, dvorskih službi, lokalne vlasti, finansija, sudstva i kancelarijskog poslovanja koji se razvijao na prostoru srednjovekovne Srbije od formiranja srpskih kneževina u ranom srednjem veku do pada Srpske despotovine pod osmansku vlast 1459. godine. Srpska država nije imala jednu nepromenljivu administrativnu strukturu. Ona se menjala zajedno sa teritorijalnim širenjem države, jačanjem centralne vlasti, razvojem feudalnih odnosa i sve snažnijim uticajem Vizantije i latinskog Zapada. Poseban značaj imali su vladar, dvor, vlastela, župani, kneževi, kefalije, logoteti, tepčije, čelnici, kaznaci, vojvode i pisari, dok su najvažniji…

Read More

Vizantijsko carstvo, odnosno Istočno rimsko carstvo, bilo je srednjovekovno carstvo koje je nastalo kao istočni deo Rimskog carstva i opstalo, sa promenljivim granicama i teritorijama, sve do 1453. godine, kada su Osmanlije osvojile Carigrad. Njegova istorija obuhvata više od hiljadu godina i predstavlja jednu od najdugotrajnijih državnih tradicija u evropskoj i svetskoj istoriji. Sami stanovnici carstva nisu sebe nazivali Vizantincima. Smatrali su se Romejima (Rimljanima), a svoju državu Rimskim carstvom. Naziv „Vizantijsko carstvo“ nastao je mnogo kasnije, na osnovu starog imena Vizantion, prvobitnog grada na čijem je mestu podignut Carigrad.…

Read More

Janoš Hunjadi (mađ. Hunyadi János; oko 1407 – 11. avgust 1456, Zemun) bio je ugarski velikaš, vojskovođa, državnik i namesnik Ugarskog kraljevstva, jedan od najznačajnijih evropskih vojnih zapovednika XV veka i najistaknutiji protivnik Osmanskog carstva u srednjoj Evropi u prvoj polovini tog veka. U srpskoj narodnoj tradiciji poznat je kao Sibinjanin Janko, a u istoriji Srbije njegovo ime je posebno povezano sa Smederevom, Đurđem Brankovićem, Kosovskom bitkom 1448. godine i odbranom Beograda 1456. godine. Njegov politički i vojni uspon odvijao se u vreme kada su Osmanlije postajale dominantna sila Balkana,…

Read More

Morejska despotovina (grč. Δεσποτάτο του Μορέως), odnosno Despotovina Moreje, bila je kasnovizantijska državna tvorevina na Peloponezu koja je postojala od 1349. do 1460. godine. Nastala je kao posebna, gotovo autonomna oblast pod vlašću člana vizantijske carske porodice, a tokom XIV i XV veka njome su najpre upravljali Kantakuzini, a zatim Paleolozi. Njeno političko središte postao je Mistra, jedan od najvažnijih gradova pozne Vizantije. Morejska despotovina bila je jedan od poslednjih velikih političkih prostora pod vlašću Vizantijskog carstva. Nakon pada Carigrada 1453. godine postala je jedan od poslednjih ostataka vizantijske državnosti,…

Read More

Brankovići su srpska srednjovekovna velikaška porodica i vladarska dinastija koja je u XV veku postala poslednja dinastija koja je neposredno vladala srednjovekovnom Srbijom. Njihova istorija obuhvata period od uspona vlastelinske porodice u vreme raspada Srpskog carstva, preko vlasti despota Đurđa Brankovića, do pada Smedereva 1459. godine i kasnijeg nastavka dinastičke tradicije u Ugarskoj i Sremu. Brankovići su naročito povezani sa Kosovom, Prištinom, Vučitrnom i Smederevom, ali i sa Ugarskom, Svetom Gorom, Osmanskim carstvom i drugim političkim centrima kasnosrednjovekovnog Balkana. Njihov uspon predstavlja jedan od najvažnijih procesa u istoriji Srbije posle…

Read More

Srpska despotovina bila je srednjovekovna srpska država koja je postojala od 1402. do 1459. godine, sa prekidom državnosti između 1439. i 1444. godine usled osmanskog osvajanja. Nastala je nakon Bitke kod Angore 1402. godine, kada je Stefan Lazarević od vizantijskog cara dobio titulu despota. Kao politički naslednik države kneza Lazara i njegovih naslednika, Despotovina je predstavljala poslednju samostalnu srpsku srednjovekovnu državu. Tokom svog postojanja bila je između dva velika politička i vojna sistema — Osmanskog carstva i Kraljevine Ugarske. Njena politika zato je često podrazumevala složenu kombinaciju vazalnih odnosa, savezništava,…

Read More