Dana 28. marta 1910. godine održani su izbori za odbornike Skupštine Beograda i članove opštinske uprave, u sklopu lokalnih izbora na teritoriji cele Kraljevine Srbije. Ovi izbori predstavljaju značajan period u razvoju beogradske lokalne samouprave, karakterisan političkom pluralnošću i rastom broja birača.
Organizacija i pravni okvir
Prema Zakonu o opštinama iz 1902. godine, Opštinski odbor Beograda sastojao se od 30 odbornika i 15 zamenika. Mandat odbornika, zamenika i predsednika opštine trajao je dve godine. Predsednik opštine morao je imati fakultetsku ili stručnu diplomu, ili najmanje deset godina službe u sudstvu ili policiji. Njegovo imenovanje potvrđivao je kraljevski ukaz, a zakon nije precizirao šta bi se desilo u slučaju da ta potvrda izostane.
Od 3. decembra 1905. godine, glasanje je postalo tajno, što je predstavljalo značajan napredak u demokratizaciji izbora.
Tok izbora
Glasanje je organizovano na 17 biračkih mesta po azbučnom redu birača, što je olakšalo pristup glasačima. Ipak, ova novina dovela je i do određenih problema: pojedini birači glasali su više puta pod različitim imenima, dok su neki glasali iako nisu bili upisani u birački spisak. Došlo je i do hapšenja pojedinih “lažnih” birača, dok su drugi pušteni uz intervenciju policije. Jedan od zabeleženih slučajeva uključivao je kandidata iz Palilule kojem nije dozvoljeno da glasa jer je neko već glasao u njegovo ime.
Rezultati izbora
Izbori su rezultirali jasnim podelama političke moći:
- Opštinsku upravu i 30 odbornika podelili su radikali i samostalci.
- Samostalci: 16 odbornika
- Radikali: 14 odbornika
Naprednjaci i narodnjaci osvojili su ukupno 9 odbornika:
- Naprednjaci: 5
- Narodnjaci (liberali): 4
- Socijalisti osvojili su 6 odbornika.
Za predsednika opštine izabran je Kosta Glavinić, koji je dužnost preuzeo 11. aprila 1910. godine. Pre toga, Državni savet je morao potvrditi rezultate izbora, što je učinjeno 7. aprila.
Istorijski značaj
Ovi izbori doneli su nekoliko iznenađenja, posebno u pogledu napretka naprednjaka i narodnjaka, čiji je broj glasova više nego udvostručen u odnosu na prethodne izbore. Rezultati jasno pokazuju da su lokalni izbori u Beogradu početkom 20. veka bili sve više pluralni, sa rastućim političkim angažovanjem građana i jačanjem opozicionih stranaka.
Ovi izbori takođe osvetljavaju i izazove u organizaciji glasanja, uključujući zloupotrebe biračkog prava i probleme administrativnog praćenja birača, što je bila uobičajena pojava u Srbiji tog perioda.
