Jutro 9. januara 1911. godine osvanulo je hladno, ali vedro nad Beogradom. Sa zidina Donjeg grada Beogradske tvrđave pogled se pružao ka ušću Save u Dunav, mestu gde su se vekovima sudarale vojske, carstva i sudbine. Tog dana, međutim, istorija je dobila drugačiji tok – Beograd je postao pozornica jednog od prvih vazduhoplovnih poduhvata na ovim prostorima.
Slovenac Eduard Rusijan, jedan od pionira evropskog vazduhoplovstva, spremao se za let avionom koji je konstruisao Mihail Merćep, industrijalac i zaljubljenik u avijaciju. Njihova saradnja već je bila poznata u krugovima ranih avijatičara, a let iznad Beograda imao je za cilj da pokaže mogućnosti nove tehnike i hrabrost čoveka koji se usudio da se vine iznad grada.
Rusijan je poleteo iz Donjeg grada, uzdižući se iznad bedema tvrđave, dok su građani Beograda sa obala Save i Dunava, sa Kalemegdana i okolnih ulica, sa nevericom i oduševljenjem pratili prizor kakav dotad nisu videli. Avion je leteo u pravcu savskog mosta, stabilno i sigurno, ostavljajući za sobom šum motora i tišinu zaprepašćenih posmatrača.
Na povratku, međutim, sudbina je bila neumoljiva. Iznad ušća Save u Dunav, na samoj ivici gradskog bedema, iznenadni nalet vetra zahvatio je letelicu. Krhka konstrukcija aviona, kakve su bile u pionirskim danima avijacije, nije izdržala. Rusijan je izgubio kontrolu i avion se srušio na zidine tvrđave. Smrt je bila trenutna.
Vest o tragediji brzo se proširila gradom. Beograd je tog dana zanemeo. Ono što je započelo kao slavlje ljudske hrabrosti i tehničkog napretka, završilo se kao tragična opomena o ceni koju su pioniri vazduhoplovstva plaćali. Eduard Rusijan imao je svega dvadeset i četiri godine, ali je iza sebe ostavio neizbrisiv trag u istoriji letenja.
Njegova pogibija duboko je potresla savremenike, ali nije zaustavila razvoj avijacije. Naprotiv, Rusijanov let i smrt postali su simbol smelosti i žrtve u ime napretka. Beograd je, zahvaljujući tom januarskom danu 1911. godine, zauvek upisan u rane stranice istorije svetskog vazduhoplovstva – kao grad iznad koga se san o letenju uzdigao, ali i tragično slomio.
Na mestu gde se Sava uliva u Dunav, gde se susreću vode i vetrovi, sećanje na Eduarda Rusijana ostaje kao tiha senka iznad bedema, podsetnik na vreme kada je čovek tek učio kako da se otisne u nebo.
