Manifestacija Ulica otvorenog srca danas je jedno od prepoznatljivih obeležja Beograda – prvo januarsko jutro koje grad pretvara u veliku, otvorenu kafanu i pozornicu. Ipak, njeni koreni nisu u zvaničnim programima i protokolima, već u kafanskoj toplini, glumačkoj solidarnosti i ideji jednog čoveka – Mila Vlahovića – Miće, dugogodišnjeg upravnika čuvene Srpske kafane u Svetogorskoj ulici.
Početak: Prvi januar 1969.
Sve je počelo 1. januara 1969. godine u Srpskoj kafani. Tog jutra, dok je Beograd još nosio težinu novogodišnje noći, dogodio se nesvakidašnji prizor: umesto konobara, goste su služili glumci Ateljea 212 – Dragan Nikolić, Taško Načić, Petar Kralj, uz nekoliko koleginica. Na meniju nisu bili ni raskošni specijaliteti ni duga vinska karta, već ono što je najpotrebnije posle dočeka – kisela čorba i rasol.
Ideja je bila jednostavna i ljudska. Ako kafana cele godine uzima novac od svojih gostiju, onda može makar jednom godišnje da ih časti. Rasol ionako „ne košta ništa“, a pažnja znači sve. Tako je razmišljao Milo Vlahović. Glumci, koji su u Srpskoj kafani ionako provodili više vremena nego kod kuće, tog jutra su postali deo malog, ali iskrenog spektakla.
U internom žargonu taj dan se zvao „Dan posle“. Milo je svake godine prvog januara imao spremljen rasol za glumce koji su se vraćali sa novogodišnjih provoda. Vrlo brzo, taj gest se iz kafane preselio i na ulicu – rasol i „šumadijski čaj“ deljeni su svima koji su prolazili Svetogorskom, vidno mamurni, ali raspoloženi za šalu i razgovor. Tako je spontani čin pažnje prerastao u ono što će kasnije dobiti ime – Ulica otvorenog srca.
Milo Vlahović – Mića, kafanski domaćin i začetnik ideje
Milo Vlahović nije bio samo upravnik Srpske kafane. Bio je domaćin u punom smislu te reči, čovek koji je razumeo da kafana nije samo mesto za jelo i piće, već produžetak grada, dnevna soba Beograda.
U zlatnim godinama Ateljea 212, kada je ovo pozorište doživljavalo svoje najblistavije trenutke, Srpska kafana bila je njihova druga kuća. Neformalni kralj te scene bio je Zoran Radmilović, okružen glumačkom elitom: Slobodan Aligrudić, Slobodan Cica Perović, Dragan Nikolić, Bora Todorović, Taško Načić, Ljubiša – Baja Bačić i drugi.
Znalo se – posle svake predstave „Radovan III“ Dušana Kovačevića, Milo bi se pojavio sa gibanicom i rakijom, kao odgovor na čuveno Radovanovo pitanje: „Šta ćemo sad da pojedemo i popijemo?“ Poziv je bio otvoren: ceo ansambl, ali i publika, selili su se u Srpsku kafanu. Tako je kafana postala sastavni deo umetničkog kruga, produžena scena Ateljea 212.
Mira Trailović svedočila je da je Zorana Radmilovića znala bukvalno da izvlači iz Srpske kafane i, ne uvek nežnim metodama, trezni i vodi na scenu.
Danas je „Srpska kafana“ prešla u ruke privatnika.
Od kafanskog običaja do gradske manifestacije
Iako su koreni manifestacije u 1969. godini, Ulica otvorenog srca je zvanično zaživela krajem osamdesetih – 1988/89. godine, kada su glumci postali domaćini prvog januarskog druženja na ulici.
List Politika je 1. januara 1991. godine zabeležio sliku koja je već tada postala simbol tradicije: iz pravca nekadašnje „Lole Ribara“, kroz Makedonsku ka Trgu republike, krenuo je fijaker, svečano ukrašen, kojim je upravljao fijakerista Miodrag Nešić u narodnoj nošnji. U fijakeru su bili glumica Gorica Popović i Milo Vlahović – Mića, pozdravljajući hiljade Beograđana koji su, uprkos kiši, izašli da podele radost sa svojim sugrađanima.
Prema nekim procenama, kroz Ulicu otvorenog srca je prolazilo nekoliko desetina hiljada građana.
Svetogorska – srce manifestacije
Manifestacija se tradicionalno održava svakog 1. januara u Svetogorskoj ulici, na teritoriji opštine Stari grad. Vremenom je upravo ta ulica postala simbol prvog dana nove godine u Beogradu – mesto susreta, muzike, glume i spontanog druženja.
Tokom godina, Ulica otvorenog srca je prevazišla granice Starog grada. Druge opštine su prihvatile ideju:
- godine manifestacija je prvi put održana u Obrenovcu,
- godine u Zemunu,
- godine proširena je i na Skadarsku ulicu.
Zbog epidemije koronavirusa, manifestacija nije održana 2021. godine, što je bio prvi ozbiljniji prekid tradicije.
Humanitarna dimenzija
Osim simbolike i tradicije, manifestacija je dobila i humanitarni karakter. Kupovinom prepoznatljivih „crvenih nosića“ prikupljaju se sredstva za pomoć ugroženoj deci i različitim humanitarnim institucijama, čime je ideja otvorenog srca dobila i svoj najkonkretniji smisao.
Nasleđe
Ulica otvorenog srca nije nastala kao projekat, već kao gest. Iz rasola, kisele čorbe i kafanskog inata Mila Vlahovića – Miće, rodila se tradicija koja traje decenijama. Ona je dokaz da Beograd nije grad manifestacija, već grad ljudi, i da se najlepše stvari rađaju onda kada se vrata kafane – i srca – širom otvore.
