Ознака: istorijski zabavnik

Savindan, ili Dan Svetog Save, koji se slavi 27. januara, jedan je od najznačajnijih praznika u srpskoj kulturi. Posvećen je prvom srpskom arhiepiskopu, prosvetitelju i piscu – Svetom Savi. Iako danas ovaj dan često povezujemo sa školama i proslavama, njegova istorija je duboko ukorenjena u srednjovekovnoj Srbiji i duhovnom životu naroda. Sveti Sava – život i značaj Sveti Sava, rođen kao Rastko Nemanjić 1175. godine, bio je najmlađi sin velikog srpskog vladara Stefana Nemanje. Još kao mladi princ, odlučio je da napusti svetovne počasti i posveti život monaštvu. Putovao je…

Datum: 28. april 1804.Mesto: Manastir Čokešina, nedaleko od LozniceUčesnici: Srpski ustanici pod vođstvom braće Nedić (303 haјduka) protiv Turaka (prema narodnim izvorima preko 7.000) Bitka kod Čokešine jedna je od najznačajnijih epizoda Prvog srpskog ustanka i često se naziva „srpskim Termopilima“ zbog herojskog otpora malobrojnih ustanika nadmoćnoj turskoj vojsci. Pozadina Proleće 1804. godine obeleženo je sve većim uspehom Prvog srpskog ustanka. Ustanici su opsezali veća mesta i oslobodili značajan deo Beogradskog pašaluka. Ustanike valjevskog kraja predvodili su Mатеја i Jаkov Nенадовић, a posle pobede nad Turcima na Свилеуви 11. marta,…

Bitka kod Bratačića odigrala se 1. avgusta 1806. godine između srpskih ustanika i turskih snaga, u okviru Prvog srpskog ustanka. Završena je pobedom Srba, koja je omogućila da pravac od Valjeva prema Obrenovcu bude bezbedan za predstojeću bitku na Mišaru. Pozadina Tokom turske ofanzive 1806. godine, turska vojska pod komandom srebrničkog Hadži-bega, u jačini od 7.000 ljudi, prešla je Drinu i krenula od Soko-grada preko valjevske nahije prema Paležu (današnji Obrenovac), sa ciljem da se spoji sa glavnom bosanskom vojskom za pohod na Beograd. Ustanici valjevske nahije povukli su se…

Bitka kod Batočine bila je jedna od prvih značajnih pobeda srpskih ustanika u Prvom srpskom ustanku. Vođena je između srpske ustaničke vojske pod komandom Karađorđa i turskih snaga za oslobođenje Batočine. Pozadina Nakon što su ustanici pod Karađorđevom komandom 4. aprila 1804. godine zauzeli Kragujevac, Kučuk Alija je sa oko 200 vojnika povukao svoje trupe ka Jagodini. Batočina je bila strateški važna tačka – Karađorđu da bi sprečio tursko povlačenje ka Dunavu, a Aliji da obezbedi odstupnicu prema Beogradu. Obe strane ojačale su svoje snage pred bitku. Tok bitke Karađorđe…

Slavenoserbski magazin (slv. Slaveno-serbskій magazinъ) predstavlja prvo srpsko periodično štampano izdanje i jedno od najznačajnijih dela napisano na slavenosrpskom jeziku. Štampan je 1768. godine u Veneciji, u štampariji Dimitrija Teodosija. Pokretač, urednik i idejni tvorac časopisa bio je Zaharije Stefanović Orfelin (1726–1785) – polihistor, prosvetitelj, pisac, slikar, bakrorezac, kaligraf, istoricar i član bečke carske akademije. Struktura i sadržaj časopisa Slavenoserbski magazin imao je ukupno 96 strana, formata 20 × 13 cm, podeljenih u devet odeljaka, označenih rimskim brojevima. Svaki odeljak obuhvatao je različite sadržaje: Orfelin je časopis uređivao po uzoru…

Zaharije Stefanović Orfelin rođen je 1726. godine u Vukovaru, u porodici srpskih doseljenika, u periodu nakon Bečkog rata (1683–1699). Otac mu je bio Jovan. Orfelin je bio višestrano nadaren: književnik, publicista, istoričar, slikar, bakrorezac, kaligraf, graver, enolog i pravoslavni teolog. Njegov život i delo ostavili su neizbrisiv trag u kulturi, prosveti i umetnosti srpskog naroda u 18. veku. Obrazovanje i rani rad Orfelinovo obrazovanje delimično se odvijalo u Budimu i Beču, a nakon povratka u Novi Sad nastavio je samostalno da se usavršava. Njegova prva objavljena knjiga bila je Kratkoje…

Mitrovica, 16. januar 2018. — Oliver Ivanović, jedan od najistaknutijih srpskih političara na Kosovu i Metohiji, brutalno je ubijen tog jutra ispred prostorija svoje građanske inicijative Sloboda, demokratija, pravda (GI SDP) u severnom delu Kosovske Mitrovice. Atentat se dogodio oko 08:14 sati, kada je nepoznati napadač iz pokretnog vozila pucao na njega više puta — prema različitim izvorima između pet i šest hitaca — od kojih su neki bili smrtonosni. Ivanović je preminuo od zadobijenih povreda ubrzo nakon što je prebačen u regionalnu bolnicu u Mitrovici. Ko je bio Oliver…

Gorničevska bitka bila je prvi veći oružani sukob između srpske i bugarske vojske na Solunskom frontu u Prvom svetskom ratu. Vođena je od 12. do 16. septembra 1916. godine u širem rejonu sela Gorničevo, kod Ostrovskog jezera (današnja severna Grčka), i predstavljala je prvu pobedu reorganizovane srpske vojske posle Albanske golgote. Istorijska pozadina Nakon povlačenja srpske vojske preko Albanije i njene reorganizacije na Krfu, savezničke snage su se koncentrisale u okolini Soluna. Iako je Solunski front u početku smatran sporednim ratištem, na insistiranje srpske vlade i dela francuske vojne komande…

Arhimandrit Gerasim Georgijević, u narodu poznat i kao Hadži-Đera, bio je iguman manastira Moravci i veliki učitelj i prosvetitelj rudničkog kraja. Pisani dokumenti svedoče da već 1798. godine on u manastiru piše, prevodi i uči decu. Pisane knjige iz tog doba, sa njegovim potpisima, čuvaju se u riznici Moravačke crkve. Pominje se i kao obnovitelj manastira Bogovađa 1791. i 1794. zajedno sa Hadži Ruvimom i Vasilijem Petrovićem. 1804. godine, ispred manastira Moravica Turci ubili su ga turske vlasti. Šest dana nakon tog zločina počela je seča srpskih knezova, što je…

Dunđerskovo pozorište bila je pozorišna zgrada u Novom Sadu koju je koristilo Srpsko narodno pozorište (SNP) kao svoju drugu matičnu scenu u periodu od 1895. do 1928. godine. Naziv je dobila po svom ktitoru, veleposedniku Lazaru Dunđerskom, velikom ljubitelju pozorišta, koji je finansirao izgradnju objekta na sopstvenom zemljištu. Zgrada se nalazila u dvorištu njegovog Hotela „Carica Jelisaveta“ (današnji Hotel „Vojvodina“). Nakon nepune tri i po decenije postojanja, zgrada je 1928. godine potpuno uništena u požaru i nikada nije obnovljena. Istorijat Okolnosti gradnje Dunđerskovog pozorišta vezane su za problem sa starom…

Godine 1871, nakon što je Srpsko narodno pozorište (SNP) konačno obezbedilo svoju prvu stalnu pozorišnu zgradu – Građansku dvoranu u Novom Sadu, upravitelj Društva za Srpsko narodno pozorište, Antonije Hadžić, pokrenuo je prvi srpski pozorišni list pod nazivom Pozorište. Ideja je bila jednostavna, ali ambiciozna: približiti pozorište publici, pratiti rad ansambla i promovisati umetnost drame u Srbiji. Prvi broj Pozorišta izašao je 26. decembra 1871., a list je od tada, sa izuzetkom 1880. i 1883. godine, izlazio gotovo kontinuirano do 1908. godine. U svojim počecima, list je izlazio četiri puta…

Građanska dvorana na Trifkovićevom trgu u Novom Sadu bila je prva zgrada Srpskog narodnog pozorišta (SNP), u kojoj se rad pozorišta odvijao od početka 1872. godine do marta 1892., kada je naloženo njeno rušenje. Istorijat nastanka Srpsko narodno pozorište osnovano je 1861. godine, ali u ranim godinama nije imalo svoju zgradu, već je delovalo kao putujuće pozorište. Odmah po osnivanju, Društvo SNP je pokretalo molbe vlastima za izgradnju javne dvorane u kojoj bi se osim predstava održavale i građanske zabave, sastanci i javna predavanja. Iako su početni zahtevi odbijani, pitanje…

U jesen 1929. godine, svega nekoliko meseci nakon uvođenja Šestojanuarske diktature, represivna stvarnost Kraljevine Jugoslavije postala je predmet ozbiljne zabrinutosti međunarodne javnosti. Hapšenja, zabrane, suđenja pred Državnim sudom za zaštitu države, mučenja u policijskim zatvorima i politička ubistva protivnika režima više nisu mogli ostati skriveni iza granica zemlje. Vest o brutalnom gušenju političkih sloboda, a naročito o likvidaciji političkih neistomišljenika, odjeknula je Evropom i svetom. Vrhunac međunarodne reakcije predstavlja protestni apel upućen predsedniku vlade i ministru unutrašnjih poslova, generalu Petru Živkoviću, koji je objavljen 1. decembra 1929. godine. Apel su…

Šestojanuarska diktatura (poznata i kao šestosiječanjska diktatura) predstavlja period otvorene autoritarne vladavine u Kraljevini Jugoslaviji, započet 6. januara 1929. godine, kada je kralj Aleksandar I Karađorđević ukinuo Vidovdanski ustav, raspustio Narodnu skupštinu i lično preuzeo izvršnu, zakonodavnu i vojnu vlast. Tim činom zabranjen je rad svih političkih stranaka i sindikata, ukinuti su politički skupovi, uvedena je stroga cenzura štampe i knjiga, a javni politički život praktično je zamrznut. Kao zvanična državna ideologija proglašeno je integralno jugoslovenstvo, koje je imalo za cilj potiskivanje nacionalnih identiteta u korist jedinstvene jugoslovenske nacije. Dana…

Mojkovačka bitka vođena je 6. i 7. januara 1916. godine, na prostoru oko Mojkovca, i predstavlja jednu od najslavnijih epizoda u vojnoj istoriji Crne Gore u Prvom svetskom ratu. U toj bici Sandžačka vojska Kraljevine Crne Gore, pod komandom serdara Janka Vukotića, uspela je da zaustavi snažnu austrougarsku ofanzivu i time omogući povlačenje Vojske Kraljevine Srbije preko delova crnogorske teritorije ka Jadranskom moru. Mojkovačka bitka bila je ujedno i poslednja velika vojna operacija crnogorske vojske. Dve godine kasnije, 1918., Kraljevina Crna Gora prestaje da postoji kao samostalna država i ulazi…