Gorničevska bitka bila je prvi veći oružani sukob između srpske i bugarske vojske na Solunskom frontu u Prvom svetskom ratu. Vođena je od 12. do 16. septembra 1916. godine u širem rejonu sela Gorničevo, kod Ostrovskog jezera (današnja severna Grčka), i predstavljala je prvu pobedu reorganizovane srpske vojske posle Albanske golgote.
Istorijska pozadina
Nakon povlačenja srpske vojske preko Albanije i njene reorganizacije na Krfu, savezničke snage su se koncentrisale u okolini Soluna. Iako je Solunski front u početku smatran sporednim ratištem, na insistiranje srpske vlade i dela francuske vojne komande on je očuvan.
Sa druge strane, bugarska vojska, uz podršku nemačkih oficira, utvrđivala je položaje duž granice neutralne Grčke, sa namerom da preventivnim napadom odbaci saveznike u more i time spreči ulazak Rumunije u rat na strani Antante.
Bugarska ofanziva (avgust 1916)
Bugarska ofanziva započela je 17. avgusta 1916. godine na liniji Bitolj – Lerin – Ostrovsko jezero. Glavni udar bio je usmeren ka Ostrovskom jezeru i železničkoj pruzi koja je povezivala front sa Solunom.
U tom sektoru nalazili su se delovi Dunavske divizije i Dobrovoljački (četnički) odred pod komandom potpukovnika Vojina Popovića – Vojvode Vuka. Pod pritiskom brojčano nadmoćnijeg neprijatelja, srpske jedinice su pretrpele teške gubitke, ali su žestokim otporom uspele da zadrže ključne položaje do pristizanja pojačanja – Vardarske divizije, delova Timočke divizije i francuske teške artiljerije.
Posle neuspešnih napada i velikih gubitaka, Bugari su 28. avgusta 1916. godine obustavili ofanzivu i prešli u odbranu.
Saveznička ofanziva i Gorničevska bitka
Saveznička ofanziva započela je 12. septembra 1916. godine snažnom artiljerijskom pripremom, kakvu srpska vojska do tada nije imala. Po prvi put nakon povlačenja iz Srbije, artiljerijske municije bilo je u izobilju, što je značajno podiglo moral srpskih jedinica.
Srpska pešadija je, uz podršku francuske i ruske artiljerije, sistematski osvajala bugarske položaje u rejonu Gorničeva i Ostrovskog jezera, odbijajući protivnapade i primoravajući neprijatelja na povlačenje. Do 16. septembra, bugarska odbrana je slomljena, a srpske trupe su zauzele sve ključne tačke na ovom delu fronta.
Ratni plen i gubici
Pri povlačenju, bugarska vojska je ostavila značajan ratni plen, među kojim:
- 15 artiljerijskih oruđa (uključujući nemačke dalekometne topove kalibra 105 mm),
- 5 haubica,
- 3 minobacača,
- velike količine municije i opreme.
Ovo je bio prvi značajan ratni plen srpske vojske posle 1915. godine.
Značaj bitke
Gorničevska bitka imala je višestruk značaj:
- predstavljala je prvu pobedu obnovljene srpske vojske,
- vratila je veru u sopstvenu snagu i podigla borbeni moral,
- dokazala je saveznicima da je srpska vojska i dalje važan vojni faktor,
- doprinela je odluci Rumunije da uđe u rat na strani Antante,
- označila je pravi početak aktivnih operacija na Solunskom frontu.
