Dunđerskovo pozorište bila je pozorišna zgrada u Novom Sadu koju je koristilo Srpsko narodno pozorište (SNP) kao svoju drugu matičnu scenu u periodu od 1895. do 1928. godine. Naziv je dobila po svom ktitoru, veleposedniku Lazaru Dunđerskom, velikom ljubitelju pozorišta, koji je finansirao izgradnju objekta na sopstvenom zemljištu.
Zgrada se nalazila u dvorištu njegovog Hotela „Carica Jelisaveta“ (današnji Hotel „Vojvodina“). Nakon nepune tri i po decenije postojanja, zgrada je 1928. godine potpuno uništena u požaru i nikada nije obnovljena.
Istorijat
Okolnosti gradnje Dunđerskovog pozorišta vezane su za problem sa starom Građanskom dvoranom, koju je Društvo za SNP otkupilo 1872. godine. Po nalogu Ministarstva unutrašnjih dela Austrougarske, zgrada je 1892. godine srušena, zvanično zbog navodne opasnosti od rušenja, što u praksi nije bio slučaj. Ansambl SNP-a tada je bio primoran na trogodišnje gostovanje po Vojvodini, ostajući bez stalne scene u Novom Sadu.
Nakon neuspelih pokušaja da grad obezbedi novu lokaciju, Lazar Dunđerski je odlučio da, o svom trošku, izgradi novu zgradu za pozorište u dvorištu svog hotela. Projektom je rukovodio arhitekta Vladimir Nikolić, dok je detaljne planove izrađivao bečki arhitekta Rudolf Kloc. Enterijer je uređivao Josif Bunić, a dekoraciju i oslikavanje radio Špankraft iz Budimpešte.
Zgrada je završena početkom februara 1895. godine, a svečano otvorena 16. aprila 1895. Dunđerski ju je odmah ustupio Društvu za SNP, čime je ansambl konačno dobio stalnu scenu.
Izgled zgrade
Dunđerskovo pozorište bilo je monumentalna neorenesansna spratna građevina. Glavna fasada, okrenuta ka trgu, imala je centralni rizalit sa tri ulaza i zidanim balkonom na prvom spratu, iznad kojeg se uzdizala kupola. Fasadu su krasile polukružne otvore i okulusi sa girlandama.
Glavna sala je projektovana za 600 gledalaca, sa parterom, ložama na spratu i dve galerije. Po svojim tehničkim rešenjima bila je jedna od najmodernijih u gradu, uključujući električno osvetljenje, što je u to vreme bio retkost u Novom Sadu.
Danas se izgled zgrade može videti preko gipsane makete, koju je po nacrtu arhitekte Đorđa Tabakovića 1960. izradio Šandor Nađ. Maketa je deo muzejske građe Pozorišnog muzeja Vojvodine i izložena je u Srpskom narodnom pozorištu.
Požar i kraj
Iako je zgrada imala savremenu opremu, zaštita od požara nije bila adekvatna. Nakon nekoliko godina gradske vlasti su naložile otklanjanje nedostataka, ali 1928. godine zgradu je zahvatio katastrofalan požar, u kojem je potpuno izgorela. Dunđerskovo pozorište nikada nije obnovljeno, a ansambl SNP-a ponovo je ostao bez stalnog doma u Novom Sadu.
Foto: Ilustracija/ A.M
