Ознака: istorijski zabavnik

Srpska akademija nauka i umetnosti

Alex

Srpska akademija nauka i umetnosti (SANU) predstavlja najznačajniju naučnu i umetničku instituciju u Srbiji. Njen razvoj traje više od jednog i po veka i prati političke, kulturne i društvene procese na prostoru Srbije i šire. 1841 — Osnivanje Društva srpske slovesnosti Istorija SANU počinje maja 1841. godine, kada je u Beogradu osnovano Društvo srpske slovesnosti, prva naučna ustanova moderne Srbije. Osnivanje je odobrio knez Mihailo Obrenović, a zadatak Društva bio je: 1864 — Preobrazovanje u Srpsko učeno društvo 29. juna 1864. godine, ukazom kneza Miloša Obrenovića, Društvo srpske slovesnosti je…

Read More

Najveći gubitak žena-boraca u istoriji ratovanja: Bitka na Sutjesci

Alex

Bitka na Sutjesci, koja se odigrala od 15. maja do 15. juna 1943. godine, ostaje jedna od najdramatičnijih i najznačajnijih operacija Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije (NOVJ) tokom Drugog svetskog rata. Partizanske jedinice, suočene sa nadmoćnim snagama nacističke Nemačke i njihovih saveznika, našle su se u gotovo potpuni okruženju u dolini reke Sutjeske u istočnoj Bosni i Hercegovini. Cilj nemačke operacije „Schwarz“ bio je uništenje centralnih partizanskih snaga pod komandom Josipa Broza Tita. Ukupno je u bitci učestvovalo oko 22.000 partizana, među kojima je bilo preko 800 žena. One nisu bile ograničene…

Read More

Dan oslobođenja Novog Sada u Prvom svetskom ratu

Alex

Dan oslobođenja Novog Sada u Prvom svetskom ratu obeležava se 9. novembra 1918. godine, kada su srpske trupe ušle u grad, čime je okončana austrougarska vlast i Novi Sad je oslobođen. Oslobođenje Nakon proboja Solunskog fronta u septembru 1918, srpska vojska je brzo napredovala prema severu. Austrougarska monarhija se raspadala, a na teritoriji današnje Vojvodine počeli su da se formiraju narodni odbori koji su preuzimali vlast od austrougarskih organa. Dana 9. novembra 1918. godine, jedinice Srpske vojske (delovi Dunavske divizije I poziva) ušle su u Novi Sad. Građani su ih…

Read More

Prvi Zakon o Narodnoj skupštini Srbije

Alex

Prvi Zakon o Narodnoj skupštini u Srbiji donet je 28. oktobra 1870. godine, za vreme vladavine kneza Milana Obrenovića i predstavljao je prvi poseban pravni akt koji je uređivao sastav, nadležnosti i način rada srpske Narodne skupštine. Istorijski kontekst Posle donošenja Ustava iz 1869. godine (takozvani Namesnički ustav), bilo je potrebno zakonom bliže urediti funkcionisanje Narodne skupštine kao zakonodavnog tela.Time je Srbija prvi put dobila oblik predstavničkog parlamentarizma, iako ograničenog, jer je knez zadržavao veliku vlast. Osnovne odredbe Zakona o Narodnoj skupštini (1870) Sastav skupštine: Narodna skupština se sastojala od…

Read More

Crkva Svete Petke u Kalni

Alex

Crkva Svete Petke u Kalni su ostaci stare crkve koja se nalazi u ataru sela Kalna, na mestu zvanom Latinsko kale. Latinsko kale je antičko utvrđenje koje je u periodu između 530. i 552. godine obnovio rimski car Justinijan. Svrha tog utvrđenja bila je da zatvara ulaz u dolinu Trgoviškog Timoka i da brani put metala. U tom periodu na Staroj planini nalazio se rudnik metala, koji je strateški bio veoma značajan za Rimljane. Utvrđenje je smešteno na steni visokoj 453 metra iznad uzanog prolaza, koji ide put od Kalne…

Read More

Crkva Svete Petke u Vranju

Alex

Crkva Svete Petke poznata je i kao Krstata džamija i nalazi se u blizini Belog mosta u blizini Vranjske reke. Datira iz 13. veka kao srednjovekovna srpska crkva. Za vreme Turaka, crkva je pretvorena u džamiju tako što je dograđen minaret, ali su Turci ostavili krst, pa je narod prozvao Krstata džamija. Nakon oslbođenja Vranja, ustanici su porušili osam džamija u gradu, a među njima i ovu. uskoro je na ruševinama sagrađena crkva Svete Petke. Istorija Crkva Svete Petke Trnove , prema predanju, sagrađena je u Vranju, u ranom srednjem…

Read More

Crkva Svete Petke u Velikoj Kamenici

Alex

Crkva Svete Petke u Velikoj Kamenici, naseljenom mestu na teritoriji opštine Kladovo, pripada Eparhiji timočkoj Srpske pravoslavne crkve. Crkva posvećena Prepodobnoj majci Paraskevi (Sveta Petka) izgrađena je 1983. godine na mestu stare crkve brvnare iz 1838. godine, koja nije imala ukrase, zapise ni starine. Prilozima meštana 1861. godine crkva je dobila ikone. Nova crkva, dužine je 18m, širine 9,6m i visine 8m, sagrađena je od čvrstog materijala, ima krov na dve vode i zvonaru. Sve stare knjige su uništene. Od 1922. godine u crkvi su služili sveštenici iz Rusije. U…

Read More

Crkva Svete Petke u Binaču

Alex

Crkva Svete Petke u Binaču, naseljenom mestu na teritoriji opštine Vitina, na Kosovu i Metohiji. Pripadala je Eparhiji raško-prizrenske Srpske pravoslavne crkve. Crkva posvećena Svetoj Petki podignuta je 1973. godine, na groblju, na temeljima starijeg hrama. Nalazila se na četiri kilometra južno od Vitine. Crkvu su razrušili eksplozivom pripadnici OVK u prisustvu američkih snaga KFOR-a. Foto: Ilustracija/ pixabay

Read More

Ksenija Atanasijević

Alex

Ksenija Atanasijević Datum rođenja: 5. februar 1894. Mesto rođenja: Beograd, Kraljevina Srbija Preminula: 28. septembar 1981., Beograd Ksenija Atanasijević bila je srpska filozofkinja, prevoditeljka i univerzitetska predavačica. Prva je docentkinja i prva žena koja je doktorirala na Beogradskom univerzitetu 1922. godine. Diplomirala je čistu filozofiju sa klasičnim jezicima. Bila je prevoditeljka klasičnih filozofskih dela, kao i autorka studija, članaka, metafizičkih i etičkih rasprava. Između dva svetska rata bila je profesorka na Univerzitetu u Beogradu. Ksenija Atanasijević je rođena 1894. godine u Beogradu kao šesto dete uglednog lekara, upravnika Opšte bolnice…

Read More

Kedrovićeva apoteka

Alex

Kedrovićeva apoteka je najstarija kruševačka apoteka osnovana 20. avgusta 1868., a osnovao je Dragoslav Kedrović. Radila je pod imenom „Kod svetog Jovana” u ulici cara Dušana u Kruševcu Projekat za zgradu apoteke je uradio Nikola Pašić kao inženjerijski pripravnik i u toj zgradi, preko puta Kuće Simića, je apoteka radila od 1893. do 1965. godine. Za potrebe svoje apoteke Kedrović je zakupio dućan Vule Radosavljevića, trgovca iz Kruševca, u ulici cara Dušan i na tom mestu je apoteka ostala sve do 1887. godine kada je preseljena u centar, gde ostaje…

Read More

Pesma Đurđevdan

Alex

Pesmu Đurđevdan je izveo ugoslovenski bend Bijelo dugme. Glavni vokal je Alen Islamović, dok prateće peva tekstopisac Goran Bregović. Horske deonice pesmi izvodi Prvo beogradsko pevačko društvo, dok svira Orkestar Kadrijevi. Melodija je preuzeta iz romske pesme Ederlezi. Goran Bregović je istu pesmu producirao 1988. godine za potrebe filma „Dom za vešanje“ Emira Kusturice, ali rešava da napravi i prepev sa novim aranžmanom za album Bijelog dugmeta Ćiribiribela, kao omaž Đorđu Balaševiću i stihu iz pesme „Priča o Vasi Ladačkom” (Kada nisam sa onom koju volem). Đurđevdan postaje najveći hit…

Read More

Miletina buna

Alex

Miletina buna je bila buna protiv kneza Miloša koja je izbila u januaru 1835. i koju je predvodio Mileta Radojković. Ustanici su želeli da ograniče apsolutističku vlast kneza Miloša. Buna je isplanirana uoči Božića 1835. u kući Stojana Simića. U planiranju bune su učestvovali Avram Petronijević, Milosav Zdravković Resavac, Mileta Radojković, Đorđe Protić i Milutin Petrović Era. Ustanici su krenuli ka Kragujevcu, kada je pred njih je izašao Toma Vučić Perišić sa 150 konjanika. Nakon razgovora sa ustanicima pristao je da bude posrednik u pronalaženju mirnog rešenja. Knez Miloš poslao…

Read More

Predsednički batinaši

Alex

Predsednički batinaši, predsednički huligani, predsednički provokatori je ulični termin za ljude bliske vlasti koji po nalogu prebijaju protivnike režima ili nameravaju da izazovu incidente na nekim organizovanim skupovima. Batinaši u službi vladajuće ili neke druge stranke nisu neka novost u istoriji Srbiji. Nekada, u vreme kraljevine Jugoslavije, batinaši su bili uglavnom iz redova redovne policije ili ti žandarmerije, a jedan od njih je ušao i u istoriju – Đorđe Kosmajac bio je poznati agent Specijalne policije i zamenik upravnika koncentracionog logora na Banjici. U vreme SFRJ Jugoslavije to je radila UDBA,…

Read More

Jovan Gavrilović

Alex

Jovan Gavrilović Datum rođenja: 3. novembar 1796. Mesto rođenja: Vukovar, Habzburška monarhija Datum smrti: 29. jul 1877. Mesto smrti: Beograd, Kneževina Srbija Rođen je 1796. godine u Vukovaru, u Slavoniji, u imućnoj trgovačkoj porodici. Školovao se na više mesta – u Vukovaru, Šopronu, Pečuju, Karlovcima, Segedinu i Stolnom Beogradu. Učio je „pravne i državne nauke“, osposobljavao se za poslove kojima će se sticajem okolnosti baviti u Srbiji. Spremao se prvobitno za „valjana trgovca, kakav mu je i otac bio”. Međutim, nakon školovanja u požaru je izgorela sva njegova i očeva…

Read More

Pokušaj atentata kod hale Limes u Beogradu

Alex

U petak 21. februara 2003. godine oko pola deset ujutru, na autoputu Beograd–Zagreb u blizini hale Limes na Novom Beogradu današnja Beogradska arena. Tri službena vozila pod rotaciom kretala su se autoputem Beograd-Zagreb gde je u jednom od njih bio i premijer Zoran Đinđić. Kamion austrijskih tablica je iz zaustavne trake skrenuo ka koloni službenih vozila u kojoj se nalazio premijer Zoran Đinđić u levu preticajnu traku. Vozač službenog vozila u kojem se nalazio premijer Zoran Đinđić uspeo je da eskivira direktan udar. Vozila pod pratnjom su nastavila vožnju prvih…

Read More

Prvi animirani muzički spot u Srbiji

Alex

Septembra 1994. godine Dragana Mirković izdala je album pod nazivom „Nije tebi do mene“ na kome se našlo 12 pesama. Album neki kritičari i nisu dočekali sa oduševljenjem iz nekih razloga koji su tada bil nekima poznati, a koji su najmanje imali veze sa muzikom. Međutim, i pored negativnog stava, publika je album dočekala sa oduševljenjem pa su se svih 12 pesama vrteli na radio stanicama i postali hitovi, a Dragana Mirković pomerila je lestvicu muzike na ovim prostorima. Nakon izlaska albuma neki su mislili da će iz narodne muzike…

Read More

Bitka Nevesinjska puška

Alex

Bitka Nevesinjska puška Datum : 9. jul 1875 Mesto: okolina Nevesinja, Stara Hercegovina Nevesinjski ustanak, koji je počeo 9. jula 1875. godine, predstavlja značajan događaj u istoriji srpskog naroda i šire balkanske istorije. Ovaj ustanak je bio deo šireg pokreta otpora protiv Osmanskog carstva i njegove vlasti nad južnim Slovenima. Evo nekih ključnih aspekata Prvog Nevesinjskog ustanka: Uzroci ustanka Srpsko stanovništvo Hercegovine je bilo izloženo teškim porezima i ekonomskoj eksploataciji od strane osmanskih vlasti. Ovi porezi su često bili nepravedni i visoki, što je dodatno opterećivalo već siromašno stanovništvo.Pod uticajem…

Read More

Dan borca

Alex

Dan Borca je bio državni praznik u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji (SFRJ) i Saveznoj Republici Jugoslaviji (SRJ), koji se proslavljao 4. jula. Ovaj praznik je bio posvećen borcima Narodnooslobodilačke borbe (NOB) tokom Drugog svetskog rata, kao i partizanskim jedinicama koje su se borile protiv fašizma i okupatora. 4. jul je bio izabran kao datum sećanja na početak organizovanog otpora protiv fašističke okupacije, kada je 1941. godine na sednici Politbiroa Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije doneta odluka o dizanju ustanka. Ovaj datum je imao poseban značaj u kolektivnom sećanju na borbu…

Read More

Pavle Orlović

Alex

Pavle Orlović je legendarni srpski junak Kosovskog ciklusa epskih narodnih pesama. Prema narodnoj pesmi „Kosovka devojka“, on je preminuo nakon Kosovskog boja 1389. godine, od rana zadobijenih u njemu ali nema istorijskih izvora koji podržavaju ovaj podatak. Uroš Predić ga je predstavio na svojoj slici „Kosovka devojka“ iz 1919. godine na samrti, a Paja Jovanović je na svojoj monumentalnoj kompoziciji „Proglašenje Dušanovog zakonika“ iz 1900. godine naslikao njegovog navodnog pretka, Grgura Orlovića. Prema narodnom predanju, Pavle je bio sin vojvode Vuka, koji je upravljao Soko Gradom blizu Drine, kod današnje…

Read More