Категорија: Istorijski zabavnik

Kada je 1. decembra 1918. stvoreno Kraljevstvo Srba, Hrvata i Slovenaca, država je ušla u potpuno nepoznat politički prostor. Novi poredak morao je da se zasnuje na ustavu koji bi regulisao odnose tri naroda, brojnih političkih tradicija i različitih administrativnih sistema nasleđenih iz Austro-Ugarske i Srbije. Zato su prvi izbori za Ustavotvornu skupštinu, održani 28. novembra 1920., predstavljali ključni trenutak u oblikovanju jugoslovenske državnosti. Politički kontekst Neposredno posle ujedinjenja postalo je jasno da su očekivanja bila šira od realnih mogućnosti. Dok su jedni videli novu državu kao prirodnu nacionalnu celinu…

Read More

Hronologija i „činjenična priča“ Titushky (2013–2014) Tituški bili su plaćenici u Ukrajini koji su podržavali ukrajinske bezbednosne službe tokom administracije Viktora Janukoviča. Početak termina i prvi incident (maj 2013) Ime „Titushky“ (u množini) nastalo je po Vadym Titushko, mladom borcu (MMA) koji je 18. maja 2013. napao dva novinara tokom jednog pro-vladinog skupa u Kijevu. Taj incident i njegova uloga učinili su da njegovo prezime postane sinonim za plaćene batinaše i provokatore. Nakon toga, termin „titushky“ počeo je da se koristi za grupe mladih muškaraca (često iz siromašnijih ili radničkih…

Read More

U jesen 1915. godine strategijska situacija Srbije u Prvom svetskom ratu postala je kritična nakon što su Centralne sile, koordinisanim napadom nemačkih, austrougarskih i bugarskih trupa, izvršile najveći pritisak od početka rata. Glavni napad otpočeo je 6. oktobra 1915. pod komandom feldmaršala Augusta fon Makenzena, dok je Bugarska, u skladu sa dogovorom sa Nemačkom, ušla u rat 11. oktobra i njene trupe su presekle komunikacijsku liniju prema Solunu. Ovo je onemogućilo da srpska vojska dobije materijalnu pomoć ili pojačanja od saveznika. Do kraja oktobra 1915. srpske armije su vodile veoma…

Read More

Dejtonski sporazum je mirovni sporazum koji je formalno okončao rat u Bosni i Hercegovini (1992–1995), jedan od najsmrtonosnijih sukoba u Evropi posle Drugog svetskog rata. Sporazum je postignut u Dejtonu, u američkoj saveznoj državi Ohio, a ceremonija potpisivanja održana je u Parizu 14. decembra 1995. godine. Datum i mesto potpisivanja Potpisnici Dejtonski sporazum potpisali su predstavnici tri strane sukoba: Bosna i Hercegovina – predstavljali tri konstitutivna naroda: Sporazum je posredovan i garantovan od strane međunarodne zajednice, uključujući SAD, Evropsku uniju, Rusiju i UN. Ciljevi sporazuma Teritorija Pre sporazuma, bosanski Srbi…

Read More

Srpska akademija nauka i umetnosti (SANU) predstavlja najznačajniju naučnu i umetničku instituciju u Srbiji. Njen razvoj traje više od jednog i po veka i prati političke, kulturne i društvene procese na prostoru Srbije i šire. 1841 — Osnivanje Društva srpske slovesnosti Istorija SANU počinje maja 1841. godine, kada je u Beogradu osnovano Društvo srpske slovesnosti, prva naučna ustanova moderne Srbije. Osnivanje je odobrio knez Mihailo Obrenović, a zadatak Društva bio je: 1864 — Preobrazovanje u Srpsko učeno društvo 29. juna 1864. godine, ukazom kneza Miloša Obrenovića, Društvo srpske slovesnosti je…

Read More

Bitka na Sutjesci, koja se odigrala od 15. maja do 15. juna 1943. godine, ostaje jedna od najdramatičnijih i najznačajnijih operacija Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije (NOVJ) tokom Drugog svetskog rata. Partizanske jedinice, suočene sa nadmoćnim snagama nacističke Nemačke i njihovih saveznika, našle su se u gotovo potpuni okruženju u dolini reke Sutjeske u istočnoj Bosni i Hercegovini. Cilj nemačke operacije „Schwarz“ bio je uništenje centralnih partizanskih snaga pod komandom Josipa Broza Tita. Ukupno je u bitci učestvovalo oko 22.000 partizana, među kojima je bilo preko 800 žena. One nisu bile ograničene…

Read More

Prvi Zakon o Narodnoj skupštini u Srbiji donet je 28. oktobra 1870. godine, za vreme vladavine kneza Milana Obrenovića i predstavljao je prvi poseban pravni akt koji je uređivao sastav, nadležnosti i način rada srpske Narodne skupštine. Istorijski kontekst Posle donošenja Ustava iz 1869. godine (takozvani Namesnički ustav), bilo je potrebno zakonom bliže urediti funkcionisanje Narodne skupštine kao zakonodavnog tela.Time je Srbija prvi put dobila oblik predstavničkog parlamentarizma, iako ograničenog, jer je knez zadržavao veliku vlast. Osnovne odredbe Zakona o Narodnoj skupštini (1870) Sastav skupštine: Narodna skupština se sastojala od…

Read More

Crkva Svete Petke u Kalni su ostaci stare crkve koja se nalazi u ataru sela Kalna, na mestu zvanom Latinsko kale. Latinsko kale je antičko utvrđenje koje je u periodu između 530. i 552. godine obnovio rimski car Justinijan. Svrha tog utvrđenja bila je da zatvara ulaz u dolinu Trgoviškog Timoka i da brani put metala. U tom periodu na Staroj planini nalazio se rudnik metala, koji je strateški bio veoma značajan za Rimljane. Utvrđenje je smešteno na steni visokoj 453 metra iznad uzanog prolaza, koji ide put od Kalne…

Read More

Crkva Svete Petke poznata je i kao Krstata džamija i nalazi se u blizini Belog mosta u blizini Vranjske reke. Datira iz 13. veka kao srednjovekovna srpska crkva. Za vreme Turaka, crkva je pretvorena u džamiju tako što je dograđen minaret, ali su Turci ostavili krst, pa je narod prozvao Krstata džamija. Nakon oslbođenja Vranja, ustanici su porušili osam džamija u gradu, a među njima i ovu. uskoro je na ruševinama sagrađena crkva Svete Petke. Istorija Crkva Svete Petke Trnove , prema predanju, sagrađena je u Vranju, u ranom srednjem…

Read More

Pesmu Đurđevdan je izveo ugoslovenski bend Bijelo dugme. Glavni vokal je Alen Islamović, dok prateće peva tekstopisac Goran Bregović. Horske deonice pesmi izvodi Prvo beogradsko pevačko društvo, dok svira Orkestar Kadrijevi. Melodija je preuzeta iz romske pesme Ederlezi. Goran Bregović je istu pesmu producirao 1988. godine za potrebe filma „Dom za vešanje“ Emira Kusturice, ali rešava da napravi i prepev sa novim aranžmanom za album Bijelog dugmeta Ćiribiribela, kao omaž Đorđu Balaševiću i stihu iz pesme „Priča o Vasi Ladačkom” (Kada nisam sa onom koju volem). Đurđevdan postaje najveći hit…

Read More

Miletina buna je bila buna protiv kneza Miloša koja je izbila u januaru 1835. i koju je predvodio Mileta Radojković. Ustanici su želeli da ograniče apsolutističku vlast kneza Miloša. Buna je isplanirana uoči Božića 1835. u kući Stojana Simića. U planiranju bune su učestvovali Avram Petronijević, Milosav Zdravković Resavac, Mileta Radojković, Đorđe Protić i Milutin Petrović Era. Ustanici su krenuli ka Kragujevcu, kada je pred njih je izašao Toma Vučić Perišić sa 150 konjanika. Nakon razgovora sa ustanicima pristao je da bude posrednik u pronalaženju mirnog rešenja. Knez Miloš poslao…

Read More