Категорија: Istorijski zabavnik

U istoriji srpske kulture postoje ličnosti koje su za života bile tek tihe, nenametljive pojave, ali su posle smrti prerasle u simbole veće od svake lične sudbine. Lenka Dunđerski je jedna od njih — devojka čiji kratki život, neproživljene godine i rano ugašena svetlost odjekuju daleko jače nego što bi iko mogao zamisliti u vreme dok je koračala kroz salaše Čeneja i svečane sobe porodičnog doma. Rođenje sveta na salašu Dunđerskih Rođena 18. februara 1870. godine kao kći Lazara Dunđerskog, jednog od najbogatijih i najuglednijih Srba u Habzburškoj monarhiji, Lenka…

Sava Vladislavić Raguzinski (oko 1668/1670–1738) predstavlja jednu od ključnih ličnosti rane moderne diplomatske istorije Ruskog carstva. Njegova aktivnost obuhvata obaveštajni rad, trgovačke misije, diplomatske pregovore sa Osmanskim i Kineskim carstvom, kao i značajan uticaj na kulturne tokove u Rusiji u epohi Petra Velikog. Poseban istorijski značaj ima njegova uloga u zaključenju Kjahtinskog ugovora 1727. godine, prvog sveobuhvatnog sporazuma kojim je utvrđena istočna granica između Rusije i Kine. Cilj ovog rada jeste da, na osnovu dostupne istoriografske građe, predstavi životni put, diplomatsku delatnost i dugoročan geopolitički uticaj Raguzinskog. Figura Save Vladislavića…

Topolska buna, koja je izbila 25. novembra 1877. (7. decembra po novom kalendaru), predstavlja jedan od najzanimljivijih, ali i najkontroverznijih unutrašnjih sukoba u Srbiji 19. veka. Dok se zemlja pripremala za uključenje u Drugi srpsko-turski rat, deo narodne vojske odbio je poslušnost, a politički protivnici kneza Milana Obrenovića pokušali su da iskoriste nezadovoljstvo u vojsci kako bi pokrenuli promenu vlasti. Butina kratkotrajnost — svega četiri dana — ne odražava njen značaj: ona je otkrila duboke lomove unutar države, meko tkivo vojske i opasnost od uplitanja političkih struja koje su želele…

Francusko-Nemački plan postao je platforma EU za dijalog između Beograda i Prištine. Predlog se pojavio sredinom 2022. godine. Predlog je navodno pripremila diplomatska ekipa iz Francuska i Nemačka: savetnici predsednika Francuske i kancelara Nemačke — i to u koordinaciji sa izaslanikom EU za dijalog. Po tom predlogu, cilj je da Srbija i Kosovo postanu „dobri susedi“, da uspostave normalne odnose na bazi jednakih prava. Francusko-nemački predlog Član 1 Strane će međusobno razvijati normalne, dobrosusedske odnose na osnovu jednakih prava. Obe strane će međusobno priznati svoja dokumenta i nacionalne simbole, uključujući…

Datum formiranja: avgust 1914.Mesto: Beograd, Niš, ValjevoRat: Prvi svetski rat (1914–1918) Kada je Austrougarska 28. jula 1914. objavila rat Srbiji, mlada država suočila se s dramatičnim nedostatkom oficira. Tek završeni Balkanski ratovi ostavili su srpsku vojsku iscrpljenom — mnogi najbolji oficiri već su bili poginuli ili ranjeni. Dok se mobilizacija odvijala, Ministarstvo vojske donelo je jednu od najtežih odluka u modernoj srpskoj vojnoj istoriji: brzo ubrzati obuku pitomaca Vojne akademije, podoficirske škole i većeg broja gimnazijalaca i univerzitetskih studenata, i uputiti ih na front kao rezervne oficire. Tako je nastala…

Osnovne činjenice Datum: 1. decembar 1981. Kompanija: Inex-Adria Aviopromet (kasnije Adria Airways) Tip aviona: McDonnell Douglas MD-80 (MD-81) Let: Čarter let Ljubljana – Ajaccio (Korzika) Broj žrtava: 180 poginulih Preživeli: Nema Mesto nesreće: Planinski masiv Mont San-Pietro, nedaleko od aerodroma Ajaccio Najveća tragedija jugoslovenskog civilnog vazduhoplovstva dogodila se 1. decembra 1981. godine, kada je avion Inex-Adria Avioprometa, na čarter letu 1308 iz Ljubljane ka Ajacciju na Korzici, udario u planinski masiv Mont San-Pietro. U nesreći je poginulo svih 180 putnika i članova posade, čime je ova katastrofa postala najteža u…

Drugo zasedanje Antifašističkog veća narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ) održano je 29. novembra 1943. godine u oslobođenom gradu Jajcu, u tadašnjoj Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, tokom Drugog svetskog rata. Ovo zasedanje smatra se jednim od ključnih političkih događaja u istoriji jugoslovenske državnosti, jer je postavilo temelje posleratnog ustrojstva socijalističke Jugoslavije. Pozadina Nakon uspešnog razvoja narodnooslobodilačkog pokreta pod vođstvom Komunističke partije Jugoslavije i Josipa Broza Tita, postojala je potreba za stvaranjem legitimne političke strukture koja bi predstavljala Jugoslaviju u ratu i u međunarodnim odnosima. Prvo zasedanje AVNOJ-a održano je 1942. godine u Bihaću,…

Kada je 1. decembra 1918. stvoreno Kraljevstvo Srba, Hrvata i Slovenaca, država je ušla u potpuno nepoznat politički prostor. Novi poredak morao je da se zasnuje na ustavu koji bi regulisao odnose tri naroda, brojnih političkih tradicija i različitih administrativnih sistema nasleđenih iz Austro-Ugarske i Srbije. Zato su prvi izbori za Ustavotvornu skupštinu, održani 28. novembra 1920., predstavljali ključni trenutak u oblikovanju jugoslovenske državnosti. Politički kontekst Neposredno posle ujedinjenja postalo je jasno da su očekivanja bila šira od realnih mogućnosti. Dok su jedni videli novu državu kao prirodnu nacionalnu celinu…

Hronologija i „činjenična priča“ Titushky (2013–2014) Tituški bili su plaćenici u Ukrajini koji su podržavali ukrajinske bezbednosne službe tokom administracije Viktora Janukoviča. Početak termina i prvi incident (maj 2013) Ime „Titushky“ (u množini) nastalo je po Vadym Titushko, mladom borcu (MMA) koji je 18. maja 2013. napao dva novinara tokom jednog pro-vladinog skupa u Kijevu. Taj incident i njegova uloga učinili su da njegovo prezime postane sinonim za plaćene batinaše i provokatore. Nakon toga, termin „titushky“ počeo je da se koristi za grupe mladih muškaraca (često iz siromašnijih ili radničkih…

U jesen 1915. godine strategijska situacija Srbije u Prvom svetskom ratu postala je kritična nakon što su Centralne sile, koordinisanim napadom nemačkih, austrougarskih i bugarskih trupa, izvršile najveći pritisak od početka rata. Glavni napad otpočeo je 6. oktobra 1915. pod komandom feldmaršala Augusta fon Makenzena, dok je Bugarska, u skladu sa dogovorom sa Nemačkom, ušla u rat 11. oktobra i njene trupe su presekle komunikacijsku liniju prema Solunu. Ovo je onemogućilo da srpska vojska dobije materijalnu pomoć ili pojačanja od saveznika. Do kraja oktobra 1915. srpske armije su vodile veoma…

Dejtonski sporazum je mirovni sporazum koji je formalno okončao rat u Bosni i Hercegovini (1992–1995), jedan od najsmrtonosnijih sukoba u Evropi posle Drugog svetskog rata. Sporazum je postignut u Dejtonu, u američkoj saveznoj državi Ohio, a ceremonija potpisivanja održana je u Parizu 14. decembra 1995. godine. Datum i mesto potpisivanja Potpisnici Dejtonski sporazum potpisali su predstavnici tri strane sukoba: Bosna i Hercegovina – predstavljali tri konstitutivna naroda: Sporazum je posredovan i garantovan od strane međunarodne zajednice, uključujući SAD, Evropsku uniju, Rusiju i UN. Ciljevi sporazuma Teritorija Pre sporazuma, bosanski Srbi…

Srpska akademija nauka i umetnosti (SANU) predstavlja najznačajniju naučnu i umetničku instituciju u Srbiji. Njen razvoj traje više od jednog i po veka i prati političke, kulturne i društvene procese na prostoru Srbije i šire. 1841 — Osnivanje Društva srpske slovesnosti Istorija SANU počinje maja 1841. godine, kada je u Beogradu osnovano Društvo srpske slovesnosti, prva naučna ustanova moderne Srbije. Osnivanje je odobrio knez Mihailo Obrenović, a zadatak Društva bio je: 1864 — Preobrazovanje u Srpsko učeno društvo 29. juna 1864. godine, ukazom kneza Miloša Obrenovića, Društvo srpske slovesnosti je…

Bitka na Sutjesci, koja se odigrala od 15. maja do 15. juna 1943. godine, ostaje jedna od najdramatičnijih i najznačajnijih operacija Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije (NOVJ) tokom Drugog svetskog rata. Partizanske jedinice, suočene sa nadmoćnim snagama nacističke Nemačke i njihovih saveznika, našle su se u gotovo potpuni okruženju u dolini reke Sutjeske u istočnoj Bosni i Hercegovini. Cilj nemačke operacije „Schwarz“ bio je uništenje centralnih partizanskih snaga pod komandom Josipa Broza Tita. Ukupno je u bitci učestvovalo oko 22.000 partizana, među kojima je bilo preko 800 žena. One nisu bile ograničene…