Ознака: Beogradske zanimljivosti

U Beogradu osamdesetih godina XIX veka vreme još nije imalo brzinu. Grad se budio polako, uz zvuke konjskih kopita po kaldrmi, škripu drvenih točkova i pozdrave trgovaca koji su otvarali radnje duž varoških sokaka. I baš u takav grad, između orijenta koji se povlačio i Evrope koja je kucala na vrata, stigao je – velosiped. Godine 1884, u prestonici Kneževine Srbije, osnovano je Prvo srpsko velosipedsko društvo. Naizgled bezazleno udruženje zaljubljenika u novu spravu na dva točka, u stvarnosti je predstavljalo jednu od onih tihih, ali presudnih tačaka preokreta u…

Read More

U samom srcu starog Beograda, na nekoliko koraka između redakcija Politike, Borbe i Radio Beograda, postojao je prostor u kojem je vreme gubilo jasan oblik. Nisu tu nestajali brodovi i avioni, ali su nestajali dani i noći, obećanja da će se „popiti samo jedno“, i planovi da se kući stigne pre ponoći. Taj prostor nazvan je — s osmehom i gorčinom — beogradskim bermudskim trouglom. Činile su ga tri kafane: Šumatovac, Pod lipom i Grmeč. Između njih su kružili novinari s tek napisanim tekstovima, glumci s ulogama u nastajanju, pesnici…

Read More

Prvo klizalište nepravilnog oblika u Beogradu otvoreno je na Adi Ciganliji 21. decembra 2017. godine. Prvo klizalište nepravilnog oblika otovreno je na prostoru Kamenog grada na Adi Ciganliji, uz vatromet, muzičko-zabavni program, kao i prisustvo gradskih zvaničnika i javnih ličnosti. Centralni deo je bio pravougaonog oblika, dok je polukružna staza obuhvatala deo oko kamenja. Ukupna površina iznosila je oko 750 kvadrata. Foto: arhiva/ Aleksandar od Beograda

Read More

Seljački krstaški rat 1096. godine predstavlja jedan od najznačajnijih narodnih pokreta srednjeg veka, iako je vojno bio beznačajan. Poznat i kao Narodni krstaški rat, ovaj pohod prethodio je Prvom krstaškom ratu i uključivao je mase siromašnih seljaka, zanatlija, prosjaka i dece iz zapadne Evrope. Njegov cilj je bio oslobođenje Jerusalima, ali bez organizovane vojne strukture ovaj pohod je bio osuđen na propast. Analiza pokreta pruža uvid u socijalne, verske i političke uslove evropskog društva, kao i u odnos Balkana prema prvoj velikoj masovnoj „laičkoj“ krstaškoj herojskoj poruci. Pozadina Godine 1095,…

Read More

Godine 1801. Beogradski pašaluk zadesila je velika nemirna previranja. Odmetnuti janičari, vojni garnizon koji je izgubio vernost centralnoj vlasti u Istanbulu, preuzeli su kontrolu nad gradom. Na čelu ove grupe nalazile su četiri najmoćnije beogradske dahije: Aganlija, Kučuk-Alija, Fočić Mehmed-aga i Mula Jusuf. Njihov prvi i najpoznatiji čin bio je ubistvo Hadži Mustafa-paše, tadašnjeg valije Beogradskog pašaluka, koji je važio za pravednog i omiljenog među stanovništvom. Dahije su se plašile njegove sposobnosti da održava red i mir i da suzbija njihove zloupotrebe, pa su ga odlučile ukloniti. Na taj način…

Read More

Prvi korak ka organizovanju hitne ili ti medicinske pomoći u Srbiji, postavljen je u Beogradu i širom zemlje donošenjem Sretenjskog ustava dogodio se 1835. godine. Iako Sretenjski ustav ne propisuje direktno obavezu organizovanja zdravstvene službe, njegovo poglavlje o opštenarodnim pravima uspostavlja princip zaštite života i slobode svakog građanina — što je kasnije u 19. i početkom 20. veka tumačeno kao pravni temelj za organizovanje javnih zdravstvenih inicijativa i službi hitne pomoć Tokom gotovo celog 19. veka, brigu o hitnoj pomoći vodili su opštinski lekari ali i drugi lekari za koje…

Read More

Godina 1806. ostala je u sećanju srpskog naroda kao ključna tačka Prvog srpskog ustanka (1804–1813). Nakon dve godine borbi protiv dahija i turskih vlasti, srpski ustanici, predvođeni Voždom Đorđem Petrovićem Karađorđem, krenuli su ka najvećoj i najvažnijoj meti – Beogradu. Ovaj grad, strateški smešten na ušću Save u Dunav, bio je najjače uporište Osmanlija u Srbiji, čuvar njihove kontrole i simbol vekovne moći. Pripreme za osvajanje Karađorđe je pažljivo planirao opsadu. Okupio je oko 25.000 ustanika iz Šumadije, centralne Srbije i okolnih krajeva, organizujući ih u odrede sa jasno podeljenim…

Read More

Beograd je grad u kojem se društvene promene najbrže vide na periferiji života — u kafanama, krčmama, hanovima i mračnim ulicama, mnogo pre nego u zvaničnim institucijama. Tako je bilo i sa prostitucijom.Dok su istorijski izvori uglavnom pisani o vladarima, ratovima i reformama, bordeli su živeli u zapećku — ali veoma prisutni, utkani u svakodnevicu trgovaca, vojnika, putnika, zanatlija i gradskih boema. Prvi zvanično dozvoljeni javni bordeli pojavljuju se tek u 1870-im godinama, ali prostitucija u Beogradu ima mnogo dužu, složeniju i kulturološki zanimljiviju istoriju. I. Početak: prvi pisani tragovi…

Read More

Zgrada u kojoj je delovao Teatar na Đumruku nalazila se u blizini današnje ulice Kralja Petra, u donjem delu varoši, na mestu gde se nekada ulazilo u grad iz pravca Dunava. Bila je to tipična carinska kuća svog vremena — niska, dugačka, ozidana čvrstim, ali jednostavnim materijalom, bez ikakvih ukrasa koji bi nagoveštavali buduću kulturnu misiju koju će dobiti. Spoljašnji izgled Spolja, zgrada je imala oblik izduženog pravougaonika, sa zidovima od masivnog ciglenog zida i krečenom fasadom u svetloj, gotovo beloj boji.Krov je bio pokriven crvenim biber-crepom, karakterističnim za beogradsku…

Read More

Teatar na Đumruku ( Pozorište na carini ) je prvo stalno pozorište u Beogradu, radilo je tokom 1841. i 1842. godine, u blizini današnjeg Savskog pristaništa Luke Beograd. Pozorište je otvoreno 4. decembra 1841.godine delom Jovana Sterije Popovića „Smrt Stefana Dečanskog“. U početku,tačnije,od 4. decembra pa do 25. februara 1842. godine glumačka postava u prvom stalnom pozorištu bili su amateri , da bi nakon raspisanog konkursa za profesionalne glumce 26. februara bila odigrana i prva profesionalna predstava „Miloš Obilić“ – Jovan Sterija Popović. U jednom od tadašnjih beogradskih listova objavljena je prva…

Read More

Teatar na Đumruku predstavlja jedno od najranijih pozorišnih središta u Beogradu i važnu preteču kasnijeg profesionalnog pozorišnog života u Srbiji. Delovao je oko 1841. godine u zgradi beogradske carinarnice (đumruka), po kojoj je i dobio ime, i smatra se jednim od prvih prostora u gradu gde su se redovno izvodile pozorišne predstave. Teatar na Đumruku nije bio samo pozorište — bio je laboratorija identiteta. Pojava Teatra na Đumruku ubrzala je procese: Prva pozorišna u Beogradu U jednom od tadašnjih beogradskih listova objavljena je prva je pozorišna kritika u istoriji srpske…

Read More

Teatar na Đumruku predstavlja jedno od najranijih pozorišnih središta u Beogradu i važnu preteču kasnijeg profesionalnog pozorišnog života u Srbiji. Delovao je oko 1841. godine u zgradi beogradske carinarnice (đumruka), po kojoj je i dobio ime, i smatra se jednim od prvih prostora u gradu gde su se redovno izvodile pozorišne predstave. Istorijski kontekst U prvoj polovini XIX veka, Beograd je bio grad u tranziciji — između osmanske prošlosti i modernizujućih reformi kneževine Srbije. Razvijala se nova gradska elita, povećavao se broj školovanih građana, a potrebe za kulturnim sadržajima rasle…

Read More

Osnovne informacije Lokacija: Ulica Kneza Miloša spaja Terazije sa Dedinjem, prolazi kroz centralni deo Beograda i predstavlja jednu od glavnih saobraćajnica u gradu. Dužina: Oko 1,5 km. Vrsta ulice: Saobraćajnica, administrativni i politički centar. Istorijski razvoj 19.vek – Početak urbanizacije Krajem 19. i početkom 20. veka Period između dva svetska rata Posleratni period i socijalistička Jugoslavija Savremeni period Danas je Ulica Kneza Miloša sedište ministarstava Republike Srbije, ambasada i drugih državnih institucija.Tu se nalaze važne institucije poput Ministarstva unutrašnjih poslova, Ministarstva odbrane, Ministarstva pravde i mnogih drugih.Ulica je saobraćajno važna,…

Read More

Čitanje hatišerifa Mahmuda II na Tašmajdanu predstavlja ključni događaj u istoriji Srbije, kada je Osmansko carstvo formalno priznalo autonomiju Kneževine Srbije. Svečanost je održana 1830. godine u Beogradu, na Tašmajdanu, u prisustvu kneza Miloša Obrenovića i beogradskog paše. Istorijski kontekst Početkom 19. veka, Srbija se nalazila unutar Osmanskog carstva, ali je nakon Prvog (1804–1813) i Drugog srpskog ustanka (1815) postojala određena unutrašnja samouprava. Knez Miloš Obrenović je, kroz kombinaciju oružane moći i diplomatskih pregovora, postepeno jačao politički položaj Srbije. Rezultat tih napora bio je hatišerif iz 1830. godine, kojim je…

Read More

Godina 1858. ušla je u političku istoriju Srbije kao trenutak kada je Beograd prvi put postao središte organizovanih izbora za narodne poslanike. Iako je Kneževina Srbija već imala institucije koje su oblikovale njen politički život, upravo su ovi izbori — održani u previranjima smene vlasti, borbe između ustavobranitelja i pristalica dinastije Obrenović — predstavljali jasan korak ka formiranju predstavničkog sistema. Izbori su održani uoči čuvene Svetoandrejske skupštine, sazvane krajem 1858. godine, na kojoj će knez Aleksandar Karađorđević biti zbačen sa prestola, a knjaz Miloš Obrenović vraćen na vlast. Beograd je…

Read More

Knez Miloš podigao je najveću kasarnu u Srbiji. Građena je od 1834. do 1836. godine i nalazila se u bloku između današnjih ulica, Knez Miloševe , Nemanjine, Resvske i Masarikove. Bolje rečeno sama zgrada Velike kasarne nalazila se tačno preko puta današnje zgrade Ministarstva finansija u ulici kneza Miloša ili ti levo od sadašnje „Kamene palate“ – zgrada Generalštaba. Velika kasarna je bila u obliku ćiriličnog slova „П“. U ovoj zgradi je 1868. godine proglašava u Velikoj kasarni, kršeći zakona i Skupštinu, za kneza četrnaestogodišnjeg dečaka Milana Obrenovića, unuka Jevrema…

Read More

Virtembergova kasarna ili Aleksandrova kasarna bila je najreprezentativnija građevina austrijskog Beograda u blizini istoimene kapije na Beogradskoj tvrđavi. Virtenbergova ili Aleksandrova kasarna, kao najveća i najreprezentativnija zgrada u Beogradskoj varoši (sa tri velika unutrašnja dvorišta), nalazila se na potezu između nekadašnje kafane Ruski car i Zmaj Jovine ulice i protezala se svojom dužom stranom, u liniji današnje Knez Mihailove ulice i Obilićevog venca. Ispred kasarne, u pravcu Beogradske tvrđave, otvarao se veliki pardni trgkoji je bio namenjen za smenu straže, i uvežbavanje vojske za parade i druge aktivnosti. Virtembergova kasarna…

Read More