Ознака: Beogradske zanimljivosti

Čitanje hatišerifa Mahmuda II na Tašmajdanu predstavlja ključni događaj u istoriji Srbije, kada je Osmansko carstvo formalno priznalo autonomiju Kneževine Srbije. Svečanost je održana 1830. godine u Beogradu, na Tašmajdanu, u prisustvu kneza Miloša Obrenovića i beogradskog paše. Istorijski kontekst Početkom 19. veka, Srbija se nalazila unutar Osmanskog carstva, ali je nakon Prvog (1804–1813) i Drugog srpskog ustanka (1815) postojala određena unutrašnja samouprava. Knez Miloš Obrenović je, kroz kombinaciju oružane moći i diplomatskih pregovora, postepeno jačao politički položaj Srbije. Rezultat tih napora bio je hatišerif iz 1830. godine, kojim je…

Read More

Godina 1858. ušla je u političku istoriju Srbije kao trenutak kada je Beograd prvi put postao središte organizovanih izbora za narodne poslanike. Iako je Kneževina Srbija već imala institucije koje su oblikovale njen politički život, upravo su ovi izbori — održani u previranjima smene vlasti, borbe između ustavobranitelja i pristalica dinastije Obrenović — predstavljali jasan korak ka formiranju predstavničkog sistema. Izbori su održani uoči čuvene Svetoandrejske skupštine, sazvane krajem 1858. godine, na kojoj će knez Aleksandar Karađorđević biti zbačen sa prestola, a knjaz Miloš Obrenović vraćen na vlast. Beograd je…

Read More

Knez Miloš podigao je najveću kasarnu u Srbiji. Građena je od 1834. do 1836. godine i nalazila se u bloku između današnjih ulica, Knez Miloševe , Nemanjine, Resvske i Masarikove. Bolje rečeno sama zgrada Velike kasarne nalazila se tačno preko puta današnje zgrade Ministarstva finansija u ulici kneza Miloša ili ti levo od sadašnje „Kamene palate“ – zgrada Generalštaba. Velika kasarna je bila u obliku ćiriličnog slova „П“. U ovoj zgradi je 1868. godine proglašava u Velikoj kasarni, kršeći zakona i Skupštinu, za kneza četrnaestogodišnjeg dečaka Milana Obrenovića, unuka Jevrema…

Read More

Virtembergova kasarna ili Aleksandrova kasarna bila je najreprezentativnija građevina austrijskog Beograda u blizini istoimene kapije na Beogradskoj tvrđavi. Virtenbergova ili Aleksandrova kasarna, kao najveća i najreprezentativnija zgrada u Beogradskoj varoši (sa tri velika unutrašnja dvorišta), nalazila se na potezu između nekadašnje kafane Ruski car i Zmaj Jovine ulice i protezala se svojom dužom stranom, u liniji današnje Knez Mihailove ulice i Obilićevog venca. Ispred kasarne, u pravcu Beogradske tvrđave, otvarao se veliki pardni trgkoji je bio namenjen za smenu straže, i uvežbavanje vojske za parade i druge aktivnosti. Virtembergova kasarna…

Read More

Rok bend „Sanjalice“ su bile prvi ženski jugoslovenski i srpski rok bend iz Beograda. Osnovale su ga tinejdžerke sa Karaburme. Bend je zvanično osnovan 1. januara 1965. godine, a prvi nastup imale su 29. decembra 1964. godine u Pionirskom parku u Beogradu. Prvu postavu benda činiile su Ljiljana Mandić (vokal, gitara), Slobodanka Mišćević (ritam gitara, vokal), Ljiljana Jevtić (bas gitara), Vojislav Veljković (bubnjevi) i Radomir Vuković (klavijature). Krajem 1966. Veljković je napustio sastav i otišao na služenje vojnog roka, a zamenila ga je Snežana Veselinović, koja mu je u to…

Read More

Beogradska šaka je naziv za prvu bioničku šaku u svetu ili ti elektronsku šaku. Šaku su 1963. godine na Institutu Mihajlo Pupin konstruisali srpski naučnici i profesori sa Elektrotehničkog fakulteta u Beogradu, Rajko Tomović i Miodrag Rakić. Prvi eksperimentalni model bioničke šake napravljen je 1959. godine, a već naredne godine prikazan je na Međunarodnom kongresu automatike u Moskvi. Uz pomoć Miodraga Rakića 1963. godine konstruisan je model prve na svetu protetičke robotske šake. Bionička šaka ima svih pet prstiju koji imaju senzore za dodir. Sačuvani primerci Beogradske šake nalaze se…

Read More

Prvim grafitom u Beogradu, i u Srbiji, smatra se grafit koji se nalazi u Sremskoj ulici u Beogradu „Glasajte za Filipa Filipovića“. Najstariji sačuvani grafit „Glasajte za Filipa Filipovića “ nastao je avgusta 1920. godine tokom izborne kampanje za gradonačelnika Beograda. Filip Filipović bio je kandidat KPJ ( Komunističke partije Jugoslavije). Kandidat KPJ je imao veoma jaku kampanju gde je Filip Filipović obišao skoro svaku radnju, naselje, fabrike, pa je 25. avgusta i dobio izbore u Beogradu. U vreme Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca pobeda komunističke partije odjeknula je širom…

Read More

Prvi Beogradski tramvaj pušten je u saobraćaj 14. oktobra 1892. godine i linija mu je bila Kalemegdan – Slavija. Prvi tramvaj je bio na zaprežni tj. vukli su ga konji da bi dve godine kasnije na ulice izašao tramvaj na električni pogon. Tokom 1904. godine tramvaji na električni pogon su totalno potisnuli tramvaje sa konjskom zapregom. Prvi tramvaj na električni pogon vozio je za Topčider. Tramvajska linija Коlarac (današnji Trg Rеpublikе) – Tašmaјdan ( prolazila je kroz današnju Svetogorsku ulicu)  uspostvaljena je 1906.godine. U Bеоgradu је 1912. gоdinе bilо 8 tramvaјskih liniјa na kојima…

Read More

Čuburski potok je tekao je pravcem današnjeg Južnog Bulevara , dolinom južno od današnjih naselja Čubura i Neimar, uglavnom u pravcu zapad-jugozapad. Kod Autokomande se ulivao u Mokroluški potok, koji je takođe pretvoren u podzemni kolektor. Izvor potoka je imao malu izdašnost, pa je na njega bilo postavljeno, ukopano u zemlju, bure bez dna koja se nazivala stublina, ili na turskom čubura. Druga mišljenja su da naziv potiče od biljke čubar ljubičastih cvetova kojih je navodno bilo dosta oko potoka. Potok je proticao kroz romsko naselje. Potok je pretvoren u…

Read More

Bulbulderski potok je izvirao je sa zapadne strane brda koje će kasnije biti prozvano Zvezdara, tekao je pravcem današnjih ulica Dimitrija Tucovića i Cvijićevom i ulivao se u Dunav blizu današnjeg Dunavskog pristaništa. Današnja Cvijićeva ulica je sve do 1928. godine i nosila naziv Bulbulderski potok. „Bulbulder“ potiče od turskih reči i može se prevesti kao „Slavujeva dolina“, jer je tih ptica izgleda bilo dosta u ovom kraju. Bulbulder je takođe jedan od beogradskih krajeva, približno na sredini toka bivšeg potoka, a tu se nalazi i kraj i ulica Slavujev…

Read More

Tramvajska linija broj osam je nestala iz nekadašnje linije broj devet. Tramvajska linija 9 je saobraćala od Narodnog pozorišta do Klanice, a kasnije je produžena do Karaburme. Svečano je puštena 1924. godine, ali je 1939. zamenjena kružnom autobuskom linijom 27. Linija broj 8 išla je ulicom nekadašnjeg 29. Novembra, a danas Bulevarom despota Stefana. Tramvaj broj osam 22. Jula 1959. godine je ukinut. Početkom devedestih linija broj osam je ponovo pokrenuta. Vozila je od Novog groblja do Banjice. Linija je ubrzo opet bila ukinuta. Ponovo uvedena 1.02.2026. Od nedelje, 1.…

Read More

Plato kod Kalenić pijace, na uglu Viške, Kursuline i Krunske ulice dobio je sadašnji izgled 2018. godine kada je i bila njegova rekonstrukcija. Rekonstrukcija je započeta jula 2017. godine kada je uklonjeno 13 lokala koji su postavljeni 90-tih godina 20. veka. Na ovom platou je došlo i do prosipanja Erdutskog vina 1994. godine od strane inspekcije jer se točilo iz cisterne u flaše koje su građani donosili. Beograđani su pričali da vino pripada Željku Ražnatoviću Arkanu ali iz njegove tadašnje stranke su to demantovali. Na platou se održavaju brojne manifestacije…

Read More

Narodno pozorište u Beogradu osnovano je 1868.godine. Ideju za osnivanje Narodnog pozorišta doneo je knez Mihailo Obrenović koji je bio oduševljen glumcima iz Srpskog narodnog pozorišta iz Novog Sada koji su gostovali u Beogradu. Knez Mihailo donosi odluku o gradnji novog i stalnog zdanja beogradskog teatra. U dogovoru sa Državnim savetom 12. marta 1868. knez Mihailo je odlučio da se pozorišna zgrada podigne na državnom, ranije turskom zemljištu kod Stambol kapije. Iste godine knez Mihailo postavlja Jovana Đorđevića, autor teksta „Bože pravde“, za prvog upravnika Narodnog pozorišta. Knez Mihailo nije dočekao otvaranje Narodnog…

Read More

Spomen-česma kralja Aleksandra Prvog Država: Srbija Grad: Beograd Opština: Savski venac Izgrađena: 6. jul 1936. Česma je svečano otvorena 6. jul 1936. godine u čast kralja Aleksandra I Karađorđevića od strane Društva za ulepšavanje i unapređenje Dedinja. Tačno ko je projektovao nije poznato ali se navodi ruski arhitekta Nikolaj Krasnoj, ali postoji mogućnost da je to uradio i neko od arhitekata iz njegovog tima. Treba napomenuti da je česma tu postojala i ranije ali je uređena od strane Društva za ulepšavanje i unapređenje Dedinja u čast kralja Aleksandra koji je…

Read More