Ознака: verski praznici

Prepodobni Maksim Ispovednik († 662) jedan je od najvećih teologa i mislilaca hrišćanskog Istoka, svetitelj čije ime stoji na granici između filozofije, dogmatike i ličnog stradanja zbog istine. Nazvan je Ispovednik ne zato što je bio mučen smrću, već zato što je do kraja života ispovedao pravoslavnu veru uprkos progonima, osudi i sakaćenju. Poreklo i rani život Prepodobni Maksim rođen je oko 580. godine, verovatno u Carigradu, u uglednoj i obrazovanoj porodici. Stekao je izvrsno klasično obrazovanje i rano stupio u državnu službu, gde je za vreme cara Iraklija obavljao…

Read More

Prepodobni Makarije Egipatski jedan je od najvećih otaca pustinje i stubova ranog hrišćanskog monaštva. Rođen je u Egiptu u IV veku, a već kao mlad povukao se u pustinju Skite (Vadi Natrun), gde je postao učenik svetog Antonija Velikog. Makarije je bio poznat po izuzetnoj smirenosti, rasuđivanju i dubokoj molitvi. Savremenici su ga nazivali „zemljanim bogom i nebeskim čovekom“, jer je u sebi spajao krajnju jednostavnost života sa visinom duhovnog iskustva. Izbegavao je slavu, ljudsku pohvalu i vlast, iako je imao ogroman autoritet među monasima. Predanje govori da je bio…

Read More

Sveti Atanasije Veliki, arhiepiskop aleksandrijski, jedan je od najvećih i najznačajnijih otaca hrišćanske Crkve, stub pravoslavnog učenja i neumorni branilac vere u najtežim vremenima. Rođen je oko 296. godine u Aleksandriji, u tadašnjem srcu helenističkog i hrišćanskog sveta. Još kao veoma mlad istakao se izuzetnom bistrinom, dubokom verom i obrazovanjem. Kao đakon, pratio je svog episkopa Aleksandra na Prvom vaseljenskom saboru u Nikeji (325), gde je odigrao ključnu ulogu u borbi protiv Arijeve jeresi, koja je poricala božanstvo Isusa Hrista. Ubrzo nakon sabora, postaje arhiepiskop Aleksandrije. Od tog trenutka počinje…

Read More

Prepodobni Antonije Veliki smatra se ocem monaštva i jednom od najznačajnijih ličnosti ranog hrišćanstva. Njegov život, povlačenje u pustinju i duhovna borba postali su temelj monaške tradicije koja se iz Egipta proširila na čitav hrišćanski svet. Rani život i poziv Antonije je rođen oko 251. godine u Gornjem Egiptu, u imućnoj hrišćanskoj porodici. Nakon smrti roditelja ostao je sa mlađom sestrom i značajnim imanjem. Presudan trenutak u njegovom životu dogodio se kada je u crkvi čuo evanđeoske reči: „Ako hoćeš savršen da budeš, idi, prodaj sve što imaš i podaj…

Read More

Časne verige, praznik koji se u Srpskoj pravoslavnoj crkvi obeležava 29. januara (16. januara po starom kalendaru), pripada grupi svetkovina koje u narodnoj kulturi imaju snažniji simbolički i magijsko-zaštitni karakter nego izraženu obrednu praksu. Iako je u osnovi hrišćanski praznik posvećen stradanju i oslobođenju svetog apostola Petra, u narodnom verovanju on je prerastao u dan „vezivanja i razvezivanja“, dan granica, zabrana i tihe opreznosti. U etnološkom smislu, Časne verige predstavljaju primer preplitanja crkvene hagiografije i arhaičnih predstava o okovima kao simbolu moći, kontrole i zaštite. Crkveno poreklo praznika Praznik je…

Read More

Prepodobni Pavle Tivejski (oko 227–341), u hrišćanskoj tradiciji poznat kao prvi pustinjak, stoji na samom izvoru monaštva – tih, skriven od sveta, a ipak presudan za njegovu duhovnu istoriju. Rano bekstvo od sveta Pavle je rođen u Egiptu, u oblasti Tive (otuda nadimak Tivejski), u imućnoj hrišćanskoj porodici. Bio je obrazovan, naslednik značajnog imanja, ali je mladost proveo u vremenu žestokih progona hrišćana, naročito za vladavine cara Dekija. Iz straha da ga rođak ne izda vlastima radi nasledstva, Pavle napušta dom i odlazi u pustinju. Ono što je u početku…

Read More

Srpska pravoslavna crkva obeležava spomen Svetih mučenika Ermila i Stratonika 26. januara. Oni spadaju među najstarije hrišćanske mučenike rimskog Singidunuma, današnjeg Beograda, i predstavljaju jedno od prvih svedočanstava hrišćanske vere na ovom prostoru. Njihovo stradanje dogodilo se posle proglašenja Milanskog edikta, oko 314. ili 315. godine, u vreme vladavine cara Licinija, koji je, uprkos formalnoj verskoj toleranciji, nastavio sa progonima hrišćana u istočnim delovima Carstva. Sveti Ermil bio je đakon u Singidunumu. Zbog otvorenog ispovedanja hrišćanske vere uhapšen je i zatvoren. Predanje svedoči da ga je lično ispitivao car Licinije,…

Read More

Sveta mučenica Tatijana beše ćerka uglednog rimskog dostojanstvenika, koji tajno ispovedaše Hrista. Od malena poučena strahu Božjem i čistoti srca, Tatijana prezre slavu i udobnosti ovoga sveta i posveti sebe služenju Gospodu. Kada odraste, bi rukopoložena za đakonisu, i služaše Crkvi neumorno: hraneći siromahe, negujući bolesne i utešujući ožalošćene. U vreme gonjenja hrišćana, za vladavine cara Aleksandra Severa, Tatijana bi izvedena pred sud i primorana da prinese žrtvu idolima. No ona se usrdno pomoli Hristu, i idoli se srušiše, a hram se zatrese. Zbog toga bi podvrgnuta teškim mukama: bijena,…

Read More

Prepodobni i bogonosni otac naš Teodosije Veliki, svetilnik pustinje i učitelj opštežiteljskog monaštva, rodi se u bogobojaznoj porodici u zemlji Kapadokijskoj. Od najranije mladosti zavole Gospoda više nego sve prolazno ovoga sveta, i srce svoje prinese Njemu kao žrtvu živu i neporočnu. Još kao mladić ostavi roditeljski dom i uputi se u Svetu Zemlju, tražeći savršeni put spasenja. Nastani se najpre u pustinji, u pećini, gde provodiše dane u postu, bdenju i neprestanoj molitvi, umrtvljujući telo da bi duh zadobio slobodu. Tada se na njemu ispuni reč Gospodnja: „Ko se…

Read More

Sveti Grigorije, episkop Niski (oko 335–395) bio je jedan od najznačajnijih hrišćanskih teologa IV veka i jedan od Kapadokijskih otaca, zajedno sa Svetim Vasilijem Velikim (njegovim bratom) i Svetim Grigorijem Bogoslovom. Evo kratko i jasno, „za rubriku“ ili informativni tekst: Sveti Grigorije Niski rođen je u Kapadokiji, u pobožnoj hrišćanskoj porodici. Kao mlađi brat Svetog Vasilija Velikog, pod njegovim uticajem ulazi u crkvenu službu i postaje episkop grada Nise. Bio je jedan od najdubljih mislilaca rane Crkve, posebno u oblasti trijadologije i hrišćanske mistike. Aktivno je učestvovao u borbi protiv…

Read More

U Melitini, gradu na ivici carstva, gde su se kamene ulice noću hladile brže nego što su se misli smirivale, živeo je Polievkt — vojnik naviknut da sluša zapovesti i da ne postavlja pitanja. Njegova ruka bila je čvrsta, korak siguran, a pogled uvek okrenut ka spolja, ka redu, časti i zakonu. Ali u njemu je postojala tišina koju ni oklop ni vojnička disciplina nisu umeli da utišaju. Njegov prijatelj Nerho, kršten i tih, govorio je o Bogu ne glasno, već kao da priča o domu iz koga je davno…

Read More

Sveti Julijan i Vasilisa spadaju među najuzvišenije primere hrišćanskog braka koji je postao put podviga, žrtve i mučeništva. Njihov život nije bio samo zajednica dvoje ljudi, već zajednica zaveta, vere i služenja Bogu u vremenu surovih progona. Život i podvig Sveti Julijan i sveta Vasilisa živeli su u vreme vladavine rimskih careva koji su nemilosrdno progonili hrišćane (kraj III i početak IV veka). Poticali su iz uglednih i imućnih porodica, a po želji roditelja stupili su u brak. Međutim, oboje su u srcu već bili odlučni da svoj život posvete…

Read More

Postoje svetitelji čije se ime izgovara tiše nego ostala, ne iz straha, već iz poštovanja. Sveti Jovan Krstitelj je upravo takav. Njegovo ime nosi težinu istine, ozbiljnost reči i snagu onih koji su spremni da plate cenu zbog pravde. U narodnom pamćenju, Sveti Jovan nije prikazan kao blag i tih svetac. On je strog, uspravan i nepokolebljiv. Živeo je daleko od dvora i moći, u pustinji, obučen skromno, hraneći se jednostavno. Ali njegov glas bio je snažniji od svih kraljevskih naredbi. Bio je glas savesti – onaj koji opominje čak…

Read More

Srpska pravoslavna crkva i vernici danas obeležavaju Bogojavljanje, jedan od najvećih hrišćanskih praznika, koji se slavi u spomen na krštenje Isusa Hrista u reci Jordan. Prema Jevanđelju, u tom trenutku otvorila su se nebesa, a Duh Sveti sišao je u vidu goluba, dok se čuo glas Boga Oca – čime je, po hrišćanskom učenju, prvi put svetu objavljena Sveta Trojica. Bogojavljanje se u pravoslavnom kalendaru obeležava 19. januara, a centralni obred je veliko osvećenje vode, koje se obavlja u hramovima, ali i na rekama, jezerima i izvorima širom Srbije. Vernici…

Read More

Sabor svetih sedamdeset apostola je praznik Srpske pravoslavne crkve i celokupnog pravoslavlja koji se obeležava 4. januara po starom (julijanskom), odnosno 17. januara po novom (gregorijanskom) kalendaru. Ko su sveti sedamdeset apostola? Sveti sedamdeset apostola bili su učenici Gospoda Isusa Hrista koje je On, pored Dvanaestorice, izabrao i poslao da propovedaju Jevanđelje. O tome govori Jevanđelje po Luki: „A potom izabra Gospod i druge sedamdesetorice i posla ih po dvojicu pred licem svojim u svaki grad i mesto kuda sam htede da dođe.“ (Lk 10, 1) Njihova misija bila je…

Read More

Sveti prorok Malahija (hebr. Mal’ahi – „glasnik Božiji“) jedan je od dvanaestorice malih proroka Starog zaveta i poslednji po redu u biblijskom kanonu. Život i vreme Sveti Malahija je živeo i prorokovao u 5. veku pre Hrista, posle povratka Judejaca iz vavilonskog ropstva, u vreme obnove jerusalimskog Hrama. Njegova misija vezuje se za period duhovnog raslabljenja naroda i sveštenstva, kada je spoljašnje bogosluženje postojalo, ali je vera bila formalna, bez unutrašnjeg pokajanja. O samom proroku istorijski podaci su oskudni. Po predanju, bio je pobožan i revnostan propovednik Zakona Božijeg, a…

Read More

U dubokoj tišini Sarovske šume, daleko od grada i života koji ljudi nazivaju svakodnevnim, živeo je čovek čije je ime odjeknulo kroz vekove – Prepodobni Serafim. Njegov život nije bio običan. On je tražio nešto što većina ljudi nikada ne vidi: istinsku duhovnu radost i mir u Bogu. Rođen kao Prohor Mošnjin u Kursku, još kao dete je osetio u sebi snažnu težnju ka molitvi. Dok su drugi trčali za igračkama i učenjem, on je sedama satima sedam na kamenu, misleći o Bogu, kao da je vreme za njega stalo.…

Read More

Obrezanje Gospoda i Boga i Spasa našega Isusa Hrista je veliki hrišćanski praznik koji Pravoslavna crkva proslavlja 14. januara (1. januara po julijanskom kalendaru). Jevanđelski događaj Osmog dana po rođenju, po starozavetnom zakonu, Mladenac Isus je obrezan i tada Mu je dato ime Isus, kako je arhanđeo Gavrilo blagovestio Presvetoj Bogorodici: „I kad se navrši osam dana da se obreže, nadenuše Mu ime Isus“(Lk 2, 21) Iako je On Sin Božiji i Tvorac Zakona, Hristos se smireno potčinjava Zakonu, pokazujući da je istinski postao čovek. Duhovni smisao praznika Obrezanje ima…

Read More