Категорија: Ako neko pita

Hrišćanstvo nastaje u 1. veku nove ere na prostoru Judeje, tadašnje provincije Rimskog carstva. Njegova osnova vezuje se za život i učenje Isusa Hrista, koji je prema hrišćanskoj tradiciji propovedao u Galileji i Judeji. Nakon Isusovog raspeća, oko 30. godine, njegovi učenici počinju širenje nove vere. Među najvažnijim ličnostima bio je apostol Pavle, koji je širio hrišćanstvo među stanovnicima Rimskog carstva. U početku su hrišćani bili progonjeni. Jedan od najpoznatijih progona dogodio se za vreme cara Nerona nakon požara u Rimu 64. godine. Međutim, broj vernika je rastao. Velika prekretnica…

Read More

Ahemenidsko Persijsko carstvo bilo je jedno od najvećih i najorganizovanijih carstava starog sveta. Nastalo je sredinom 6. veka pre nove ere kada je persijski vladar Kir II Veliki (oko 600–530. p.n.e.) ujedinio persijska plemena i počeo velika osvajanja. Kir Veliki je oko 550. godine p.n.e. pobedio Medijce i stvorio osnovu budućeg carstva. Nakon toga osvojio je Lidiju u Maloj Aziji i Vavilon 539. godine p.n.e. Posebno je ostao upamćen po relativno tolerantnoj politici prema pokorenim narodima. Poznat je i takozvani „Kirov cilindar“, koji se često navodi kao jedan od ranih…

Read More

Fudbal u modernom obliku nastaje u Engleskoj tokom 19. veka, iako su igre slične fudbalu postojale još u staroj Kini, Grčkoj i Rimu. Godine 1863. osnovan je Fudbalski savez Engleske, a tada su prvi put jasno definisana pravila igre. To je bio trenutak kada fudbal dobija oblik sličan današnjem. Sport se brzo širi Evropom i svetom zahvaljujući industrijalizaciji, železnici i britanskim trgovcima. Prvo Svetsko prvenstvo održano je 1930. godine u Urugvaju, a domaćin je postao prvi šampion. Tokom 20. veka fudbal postaje više od sporta. Klubovi postaju simboli gradova i…

Read More

Razvoj interneta počinje tokom Hladnog rata. Godine 1969. američki istraživački projekat ARPANET povezao je prve računare i postavio temelje buduće mreže. Tokom 1980-ih britanski naučnik Tim Berners-Li razvija World Wide Web, koji omogućava jednostavno korišćenje interneta pomoću veb stranica. Devedesetih godina internet izlazi iz akademskih i vojnih institucija i postaje dostupan široj javnosti. Pojavljuju se prvi pretraživači, elektronska pošta i internet prodavnice. Početkom 21. veka društvene mreže, pametni telefoni i digitalne platforme potpuno menjaju način na koji ljudi komuniciraju, rade i dolaze do informacija. Internet je omogućio globalnu povezanost kakva…

Read More

Razvoj televizije rezultat je rada brojnih naučnika tokom prve polovine 20. veka. Prve ideje o prenosu slike pojavljuju se krajem 19. veka. Škot Džon Logi Berd uspešno prikazuje prve televizijske slike 1925. godine. Redovni televizijski programi počinju tokom 1930-ih godina u Velikoj Britaniji, Nemačkoj i Sjedinjenim Američkim Državama. Posle Drugog svetskog rata televizija postaje najuticajniji medij. Ljudi prvi put mogu istovremeno da vide događaje koji se dešavaju hiljadama kilometara daleko. Televizija je promenila politiku, kulturu i zabavu. Prenosi poput sletanja čoveka na Mesec 20. jula 1969. godine pokazali su koliko…

Read More

Istorija medicine predstavlja dugu borbu čoveka protiv bolesti i pokušaj razumevanja sopstvenog tela. U starom Egiptu lekari su već oko 2000. godine p.n.e. proučavali povrede i bolesti. Grčki lekar Hipokrat (oko 460–370. p.n.e.) smatra se „ocem medicine“ jer je bolesti pokušao da objasni prirodnim uzrocima, a ne samo natprirodnim silama. Tokom srednjeg veka medicinsko znanje se razvijalo u islamskom svetu. Lekar Ibn Sina (980–1037), poznat i kao Avicena, napisao je „Kanon medicine“, delo koje je vekovima korišćeno u evropskim školama. Veliki napredak dolazi u 19. veku. Luj Paster razvija teoriju…

Read More

Napoleon Bonaparte rođen je 15. avgusta 1769. godine na Korzici. Kao vojni oficir brzo napreduje tokom Francuske revolucije, zahvaljujući svojim sposobnostima u ratovanju. Godine 1799. izvodi državni udar i postaje prvi konzul Francuske. Godine 1804. proglašava se carem Francuske. Napoleon je sproveo velike reforme u državi. Njegov Napoleonov zakonik iz 1804. godine uticao je na pravne sisteme mnogih zemalja. Njegova vojska osvaja veliki deo Evrope. Najveću moć dostiže nakon pobeda kod Austerlica 1805. godine i Fridlanda 1807. godine. Međutim, pokušaj osvajanja Rusije 1812. godine završava katastrofalno. Velika zima i otpor…

Read More

Renesansa je kulturni i umetnički pokret koji je nastao u Italiji tokom 14. veka, a svoj vrhunac dostigao tokom 15. i 16. veka. Reč renesansa znači „preporod“, jer su umetnici ponovo otkrivali ideale antičke Grčke i Rima. Jedan od prvih velikih centara renesanse bila je Firenca, gde su bogate porodice poput Mediči pomagale umetnike, naučnike i arhitekte. Leonardo da Vinci (1452–1519) predstavlja simbol renesansnog čoveka. Bio je slikar, pronalazač, anatom i istraživač. Njegova dela poput „Mona Lize“ i „Poslednje večere“ postala su među najpoznatijim umetničkim delima u istoriji. Michelangelo (1475–1564)…

Read More

Astečko carstvo bilo je jedna od najmoćnijih civilizacija pre dolaska Evropljana na američki kontinent. Razvilo se na prostoru današnjeg centralnog Meksika tokom 14. i 15. veka. Asteci, odnosno narod Meksika (Mešika), prema predanju dolaze u dolinu Meksika početkom 14. veka. Godine 1325. osnovali su svoj glavni grad Tenočtitlan na ostrvu u jezeru Teskoko. Grad je vremenom postao jedan od najvećih gradova sveta svog vremena, sa stotinama hiljada stanovnika. Astečko carstvo je svoj najveći uspon doživelo tokom 15. veka. Vladari poput Montezume I (1440–1469) proširili su teritoriju i uspostavili sistem saveza,…

Read More

Dana 1. avgusta 1778. godine, u nemačkom gradu Hamburgu otvorena je prva moderna štedionica na svetu. Njeno osnivanje predstavljalo je prekretnicu u razvoju bankarstva, jer je po prvi put običnim građanima omogućeno da na siguran način čuvaju svoju ušteđevinu i postepeno stvaraju finansijsku sigurnost. Ideja štedionice nije bila namenjena bogatima, već prvenstveno radnicima, zanatlijama i porodicama sa skromnim prihodima. Cilj je bio da se podstakne navika štednje, smanji siromaštvo i obezbedi finansijska pomoć u slučaju bolesti, starosti ili drugih nepredviđenih životnih okolnosti. Model hamburške štedionice ubrzo se proširio Evropom, a…

Read More

Razvoj radija predstavlja jednu od najvažnijih tehnoloških revolucija kraja 19. i početka 20. veka. Italijanski pronalazač Guglielmo Markoni uspešno je demonstrirao bežični prenos radio-signala krajem 1890-ih godina. Godine 1901. ostvario je prvi transatlantski bežični signal između Evrope i Severne Amerike. Radio je omogućio da informacije putuju brže nego ikada ranije. Tokom Prvog svetskog rata koristio se za vojnu komunikaciju, a tokom 1920-ih počinju prve redovne radio-emisije za javnost. U 20. veku radio postaje glavno sredstvo informisanja i zabave. Ljudi su prvi put mogli istovremeno da slušaju vesti, muziku i govore…

Read More

Konstantinopolj osnovao je rimski car Konstantin Veliki 330. godine kao novu prestonicu Rimskog carstva. Grad je izgrađen na mestu starog grčkog grada Vizantiona, na strateškom položaju između Evrope i Azije. Konstantinopolj je imao ogromnu vojnu i trgovačku važnost. Njegove moćne zidine, posebno Teodosijeve zidine iz 5. veka, omogućile su mu da vekovima odoleva napadima. Grad je bio centar Vizantijskog carstva, pravoslavnog hrišćanstva, umetnosti i trgovine. Kroz njega su prolazili putevi između Evrope, Azije i Bliskog istoka. Najveći udarac doživeo je 1204. godine kada su ga tokom Četvrtog krstaškog rata osvojili…

Read More

Rimsko pravo predstavlja jedan od najvećih doprinosa Rimskog carstva razvoju moderne civilizacije. Početak njegovog razvoja vezuje se za Zakonik dvanaest tablica iz oko 450. godine p.n.e., prvi veliki pokušaj da se rimski zakoni javno zapišu. Pre toga su pravila uglavnom bila poznata samo sveštenicima i aristokratiji. Tokom vekova rimski pravnici razvijali su pojmove kao što su ugovor, vlasništvo, nasledstvo i pravna odgovornost. Posebno važan period bio je za vreme cara Justinijana I u 6. veku, kada je sastavljen Corpus Juris Civilis — zbirka rimskih zakona. Rimsko pravo kasnije je postalo…

Read More

Panamski kanal povezuje Atlantski i Tihi okean i predstavlja jednu od najznačajnijih saobraćajnih građevina modernog doba. Prvi pokušaj izgradnje započeo je 1881. godine pod vođstvom Francuza Ferdinanda de Lesepsa, koji je prethodno izgradio Suecki kanal. Međutim, projekat je propao zbog tropskih bolesti, tehničkih problema i ogromnih finansijskih gubitaka. Sjedinjene Američke Države preuzimaju projekat 1904. godine. Nakon rešavanja problema malarije i žute groznice, kanal je konačno otvoren 15. avgusta 1914. godine. Izgradnja je trajala deset godina i odnela hiljade života radnika. Panamski kanal skratio je pomorski put između istočne i zapadne…

Read More

Vavilonsko carstvo razvilo se u Mesopotamiji, na prostoru između reka Tigra i Eufrata, a svoj najveći uspon doživelo je tokom 18. veka pre nove ere za vreme kralja Hamurabija. Hamurabi je vladao približno od 1792. do 1750. godine p.n.e. i ostao je poznat po jednom od najstarijih sačuvanih zakonskih sistema — Hamurabijevom zakoniku. Zakonik je sadržao gotovo 300 odredbi koje su uređivale pitanja trgovine, porodice, imovine i kazni. Iako je bio zasnovan na principu stroge pravde, predstavlja važan istorijski dokaz razvoja pravnog sistema. Vavilon je kasnije ponovo postao velika sila…

Read More

Španska imperija počinje da se razvija krajem 15. veka, nakon ujedinjenja Kastilje i Aragona brakom Izabele I Kastiljske i Ferdinanda II Aragonskog. Godine 1492. završena je Rekonkvista osvajanjem Granade, poslednje muslimanske države na Pirinejskom poluostrvu. Iste godine Kristifor Kolumbo, ploveći pod španskom zastavom, stiže do Amerike, čime započinje stvaranje ogromnog kolonijalnog carstva. Tokom 16. veka Španija osvaja velike delove Južne i Srednje Amerike. Hernan Kortes osvaja Astečko carstvo 1521. godine, dok Fransisko Pisaro osvaja Carstvo Inka 1533. godine. Zahvaljujući rudnicima srebra i zlata u Americi, Španija postaje najbogatija evropska država…

Read More

Put svile nije bio jedan put, već mreža kopnenih i pomorskih trgovačkih pravaca koji su povezivali Kinu sa Centralnom Azijom, Bliskim istokom i Evropom. Njegov razvoj počinje u 2. veku pre nove ere, za vreme kineske dinastije Han. Naziv „Put svile“ nastao je mnogo kasnije, u 19. veku, jer je svila bila jedna od najvrednijih roba koja je stizala iz Kine. Pored svile, trgovalo se porcelanom, začinima, papirom, dragim kamenjem, konjima, staklom i plemenitim metalima. Međutim, još važnija od robe bila je razmena znanja i ideja. Tim putevima širili su…

Read More

Evropska unija svoje korene vuče iz perioda nakon Drugog svetskog rata, kada su evropski lideri želeli da spreče nove sukobe između država koje su vekovima ratovale. Prvi korak bilo je osnivanje Evropske zajednice za ugalj i čelik 1951. godine, u kojoj su učestvovale Francuska, Zapadna Nemačka, Italija, Belgija, Holandija i Luksemburg. Cilj je bio da zajednička kontrola ključnih sirovina onemogući pripreme za novi rat. Rimskim ugovorima iz 1957. godine osnovana je Evropska ekonomska zajednica, koja je podstakla slobodnu trgovinu i ekonomsku saradnju. Važna prekretnica dogodila se 1992. godine potpisivanjem Ugovora…

Read More

Razvoj automobilske industrije počinje krajem 19. veka kada nemački inženjer Karl Benc 1886. godine patentira prvi automobil sa benzinskim motorom. Početkom 20. veka američki industrijalac Henri Ford uvodi pokretnu proizvodnu traku u fabrici u Hajland Parku 1913. godine. Ova inovacija omogućila je masovnu proizvodnju automobila i znatno niže cene. Automobil više nije bio luksuz namenjen bogatima, već je postao dostupan širokom stanovništvu. To je dovelo do razvoja puteva, benzinskih stanica, auto-industrije i potpuno promenilo izgled gradova i način putovanja. Razvoj automobila imao je ogroman uticaj na ekonomiju, trgovinu i svakodnevni…

Read More

Civilizacija Maja razvijala se na području današnjeg južnog Meksika, Gvatemale, Belizea, Hondurasa i Salvadora između oko 2000. godine pre nove ere i 16. veka. Najveći procvat doživela je između 250. i 900. godine nove ere, u periodu poznatom kao Klasično doba. Maje nikada nisu stvorile jedinstveno carstvo. Njihovu civilizaciju činile su brojne nezavisne gradske države, među kojima su najpoznatije Tikal, Palenke, Kopan i Kalakmul. Gradovima su vladali kraljevi koji su često međusobno ratovali, ali su delili zajedničku kulturu, religiju i pismo. Maje su bile izuzetni astronomi i matematičari. Razvili su…

Read More