Категорија: Naučni radovi

Apstrakt P vs NP problem je jedno od ključnih otvorenih pitanja u teoriji kompleksnosti i računarstva, koje istražuje granice algoritamske rešivosti. Problem se definiše kao pitanje da li svaki problem čije rešenje može biti verifikovano u polinomijalnom vremenu (NP) može se i rešiti u polinomijalnom vremenu (P). U ovom radu predlažemo novi interdisciplinarni metodološki okvir, integrisan kroz kombinatornu teoriju, logiku i teoriju dokaza, algebarske metode i informacionu teoriju. Rad uvodi formalne definicije i matematičke modele koji omogućavaju kvantitativnu analizu NP-problema i predlaže potencijalni konstruktivni algoritamski pristup za njihovo efikasno rešavanje.…

Read More

U savremenim društvima digitalne platforme postale su ključni infrastrukturni akteri javne sfere. Njihova uloga prevazilazi tehničko posredovanje komunikacije i ulazi u domen oblikovanja političkog diskursa, društvenih normi i kolektivne percepcije stvarnosti. Paralelno sa tim procesom razvija se fenomen post-truth društva, u kojem empirijske činjenice gube prioritet u odnosu na emotivne narative, identitetsku pripadnost i algoritamski pojačane interpretacije realnosti. Ovaj rad analizira digitalnu polarizaciju kao sistemski ishod interakcije algoritamskih sistema, ekonomije pažnje i kognitivnih mehanizama korisnika. Korišćenjem interdisciplinarnog teorijskog okvira koji obuhvata teoriju medija, političku psihologiju, digitalnu etiku i regulatorne studije,…

Read More

Apstrakt U digitalnoj eri privatne tehnološke platforme poput Facebooka, X/Twittera, TikToka i YouTubea imaju moć da oblikuju politički diskurs. Njihovi algoritmi i politike moderacije ne samo da odlučuju šta je vidljivo, već i kako korisnici percipiraju javno mnjenje. Ovaj rad istražuje mehanizme te moći, psihološke i društvene efekte, regulatorne izazove i etičke dileme. Fokus je na empirijskim studijama slučaja, narativnom pristupu i preporukama za odgovornu praksu, sa ciljem da se razume uticaj privatnih kompanija na demokratiju i pluralnost mišljenja. 1. Uvod: privatne kompanije kao novi arbitri Zamislimo Mariju, korisnicu društvenih…

Read More

U digitalnom svetu, ljudi često veruju da njihova mišljenja odražavaju stavove većine, iako to objektivno nije tačno. Ovaj fenomen, poznat kao lažni konsenzus, pojačava se algoritamskim filterima i eho-komorama društvenih mreža. Kroz narativni pristup, ovaj rad istražuje kako mreže manipulišu percepcijom javnog mnjenja, analizira studije slučaja i nudi preporuke za etički i regulativni okvir koji može smanjiti rizike manipulacije. 1. Uvod: priča o percepciji stvarnosti Zamislite korisnika društvenih mreža, Anu. Svakog jutra skroluje feed i vidi da njeni prijatelji, kolege i influenseri dele određene stavove. Ana počinje da veruje da…

Read More

Instrumentalizacija istorije predstavlja jedan od najsnažnijih, ali i najopasnijih mehanizama političke moći. Ovaj rad analizira načine na koje politički akteri koriste istoriju kao legitimacioni resurs, sredstvo mobilizacije i alat za proizvodnju društvenih podela. Polazeći od teorijskih uvida studija kolektivnog pamćenja, političke sociologije i kritičke istoriografije, rad razmatra ključne mehanizme selektivnog pamćenja, istorijskog revizionizma i mitologizacije prošlosti. Kroz komparativnu analizu savremenih i istorijskih primera, pokazuje se kako zloupotreba istorije utiče na demokratske procese, društvenu koheziju i mogućnost suočavanja sa prošlošću. Posebna pažnja posvećena je ulozi istoričara, obrazovnog sistema i akademske zajednice…

Read More

Apstrakt U eri sveprisutne digitalizacije, algoritmi postaju ključni arbitri u donošenju odluka koje utiču kako na individualne živote, tako i na društvene tokove. Od moderacije sadržaja i preporuka na društvenim mrežama, preko procene rizika u pravosudnim sistemima, do automatizovanih procesa u zapošljavanju i zdravstvenoj zaštiti — algoritmi imaju sve veći uticaj na ljudsku svakodnevicu. Ovaj rad analizira problem algoritamske pravde i digitalne etike kroz teorijske, praktične i normativne pristupe, ukazujući na izazove, rizike i mogućnosti uspostavljanja etičkog i pravnog okvira za odgovorno algoritamsko odlučivanje. 1. Uvod Algoritmi danas utiču na…

Read More

Digitalni aktivizam predstavlja korišćenje interneta i društvenih mreža za društvene, političke ili ekološke ciljeve, dok performativni aktivizam označava simbolično, često površno izražavanje podrške, bez stvarnog doprinosa promeni. Ovaj rad analizira razlike između ova dva tipa aktivnosti, meri efektivnost online kampanja kroz empirijske studije, ispituje psihološke i društvene mehanizme uključivanja korisnika i diskutuju etički izazovi i regulatorne implikacije. 1. Uvod Digitalni prostor je transformisao način na koji građani učestvuju u društvenom i političkom životu. Društvene mreže omogućavaju brzo širenje informacija i mobilizaciju za akcije, ali istovremeno su stvorile fenomen performativnog aktivizma,…

Read More