Ознака: Pitam Beograd

Beograd je danas poznat kao univerzitetski centar regiona, ali put do toga trajao je više od jednog veka. Prvi koraci napravljeni su još tokom Prvog srpskog ustanka. Godine 1808. Dositej Obradović i srpski ustanici osnivaju Veliku školu u Beogradu. Bila je to prva viša obrazovna ustanova u oslobođenoj Srbiji. Nakon sloma ustanka, razvoj obrazovanja je usporen, ali ideja nije nestala. Tokom 19. veka Srbija jača svoje institucije, a Beograd postaje kulturni i politički centar. Velika škola je kasnije dobila važnu ulogu u obrazovanju državnih službenika, naučnika i intelektualaca. Među njenim…

Read More

U samom srcu Beograda, na Studentskom trgu, nalazi se zgrada koja nije samo arhitektonski spomenik, već i simbol nastanka modernog obrazovanja u Srbiji. Kapetan Mišino zdanje izgrađeno je između 1857. i 1863. godine kao porodična kuća trgovca i brodovlasnika Miše Anastasijevića, poznatog kao kapetan Miša. Miša Anastasijević rođen je 1803. godine u Poreču (današnji Donji Milanovac). Zahvaljujući trgovini solju i dunavskoj plovidbi, postao je jedan od najbogatijih ljudi u Srbiji 19. veka. Njegova želja bila je da izgradi raskošnu palatu koja bi predstavljala ponos tadašnje Srbije. Međutim, sudbina zgrade bila…

Read More

Beograd je vekovima imao problem sa jednim pitanjem: kako povezati različite delove grada koji se šire na brdovitom terenu? Jedno od najvažnijih rešenja u modernoj istoriji grada bio je Terazijski tunel. Ideja o izgradnji tunela ispod centralnog dela Beograda pojavila se sredinom 20. veka, kada je broj stanovnika grada naglo rastao. Posle Drugog svetskog rata, naročito nakon izgradnje Novog Beograda počev od 1948. godine, saobraćajne veze između starog jezgra i novih naselja postale su veliki izazov. Izgradnja tunela počela je tokom 1970-ih godina, u periodu kada je Beograd doživljavao veliki…

Read More

Dositej Obradović je jedna od ključnih ličnosti srpskog prosvetiteljstva i prvi ministar prosvete u modernoj srpskoj državi. Rođen oko 1739. godine, a umro 1811. godine u Beogradu, njegov život obuhvata prelaz iz osmanskog u moderni evropski kulturni krug. U Beograd dolazi tokom Prvog srpskog ustanka i već 1807. godine postaje deo nove administracije oslobođenih teritorija. Njegov dolazak u grad simbolizuje početak institucionalnog obrazovanja u Srbiji. Godine 1808. učestvuje u osnivanju Velike škole u Beogradu, prve visokoškolske ustanove u zemlji, koja će kasnije postati temelj Univerziteta u Beogradu osnovanog 1905. godine.…

Read More

Savski trg je prostor koji je možda najtačnije ogledalo promena kroz koje je Beograd prošao u poslednjih 150 godina. U drugoj polovini 19. veka, ovaj deo grada bio je periferija uz Savu, sa železničkom infrastrukturom koja se razvijala paralelno sa modernizacijom Srbije. Ključni trenutak dolazi 1884. godine, kada je otvorena prva železnička stanica u Beogradu – tada poznata kao Glavna železnička stanica. Oko nje se formira čitav industrijsko-saobraćajni kompleks, a prostor postaje ulazna kapija grada. Tokom prve polovine 20. veka Savski trg je bio jedno od najživljih mesta u Beogradu,…

Read More

Jatagan mala je jedno od najpoznatijih, ali i najmračnijih poglavlja socijalne istorije Beograda. Naselje nastaje krajem 19. veka, tačnije u periodu nakon 1878. godine, kada Beograd počinje naglo da se širi izvan starih zidina. Na prostoru između današnjeg Autokomande i Slavije formira se neformalno naselje siromašnog stanovništva, doseljenika i radnika. Ime „Jatagan mala“ potiče od turske reči jatagan – zakrivljeni nož. Prema predanju, naziv je vezan za nasilje, neformalne obračune i lošu reputaciju ovog dela grada, iako je realnost bila mnogo kompleksnija: to je bio prostor ekstremnog siromaštva, improvizovane gradnje…

Read More

Bulevar kralja Aleksandra danas je jedna od najdužih i najvažnijih gradskih arterija, ali njegova priča počinje mnogo pre nego što je Beograd dobio današnji izgled. Njegova osnova formirana je još u 19. veku, kada se Beograd širio ka istoku, prema tadašnjim periferijama kao što su Palilula i Kragujevački drum. Taj put je vodio ka unutrašnjosti Srbije i bio je ključan za trgovinu i kretanje robe. Prvo zvanično ime ove saobraćajnice bilo je „Kragujevački drum“, jer je povezivala Beograd sa Kragujevcem, tadašnjom prestonicom Srbije do 1841. godine. Kasnije, kako se grad…

Read More

Na svega šesnaestak kilometara južno od centra grada uzdiže se Avala, planina koja vekovima ima poseban značaj za Beograd. Njeno ime najverovatnije potiče od turske reči „havala“, koja označava vidikovac ili uzvišenje. Sa svojih 511 metara nadmorske visine, Avala je prirodna osmatračnica sa koje se kontroliše prilaz prestonici. Još u rimsko doba na Avali su eksploatisani rudnici olova i cinobera, a tokom srednjeg veka ovde je podignut utvrđeni grad Žrnov. Ova tvrđava čuvala je prilaze Beogradu sa juga i bila važna tačka u odbrambenom sistemu Srbije. Međutim, 1934. godine doneta…

Read More

Danas je Skadarlija jedno od najposećenijih mesta u Beogradu, ali njena priča počinje sasvim drugačije. U prvoj polovini 19. veka na ovom prostoru nalazilo se siromašno naselje na periferiji tadašnjeg grada. Ulica je prvobitno nosila naziv Skadarska, po albanskom gradu Skadru, a ime je dobila 1872. godine. Prelomni trenutak dogodio se krajem 19. veka. Nakon otvaranja Narodnog pozorišta 1869. godine, glumci, pisci, novinari i umetnici počeli su da se okupljaju u kafanama u Skadarskoj ulici. Blizina pozorišta, pristupačne kafane i živ noćni život učinili su da ovo postane centar beogradske…

Read More

Kada se govori o najstarijim građevinama u Beogradu, većina će prvo pomisliti na Beogradsku tvrđavu. Međutim, ako je reč o najstarijoj sačuvanoj stambenoj kući, odgovor se nalazi u srcu nekadašnje varoši – u ulici Cara Dušana. Poznata kao Kuća na adresi Cara Dušana 10, sagrađena je oko 1724–1727. godine, u vreme kada je Beograd bio pod upravom Habsburške monarhije. To je period između dva osmanska osvajanja, kada su austrijske vlasti pokušavale da od Beograda naprave moderan pogranični grad. Kuća je građena u baroknom stilu karakterističnom za srednju Evropu. Debeli zidovi,…

Read More

Brankov most je jedan od najprometnijih simbola savremenog Beograda, ali njegova priča počinje u posleratnom periodu, kada je grad naglo rastao i širio se preko Save. Prvobitni most na ovom mestu bio je Most kralja Aleksandra, otvoren 1934. godine. Taj most je uništen tokom Drugog svetskog rata, 1941. godine, u bombardovanju i povlačenju vojske. Nakon rata, Beograd je ostao podeljen rekom i hitno je bilo potrebno novo rešenje. Novi most, koji danas poznajemo kao Brankov most, pušten je u saobraćaj 1956. godine. Zanimljivo je da je konstrukcija delimično zasnovana na…

Read More

Zemun danas deluje kao prirodni deo Beograda, ali njegov razvoj je dugo tekao potpuno odvojeno. Prvi pisani tragovi o naselju na ovom prostoru potiču još iz rimskog perioda, kada je ovde postojalo utvrđenje Taurunum, deo odbrambenog sistema Dunava. Savremeni Zemun počinje da se formira u srednjem veku, ali ključni istorijski prelom dolazi nakon 1717. godine, kada Austrija preuzima ovaj deo Posavine i Podunavlja od Osmanlija. Već 1717–1739. Zemun postaje važna vojna i trgovačka tačka Habsburške monarhije. Poseban status dobija nakon 1740. godine, kada se razvija kao slobodan trgovački grad unutar…

Read More