Beogradska industrija piva (BIP) bila je jedno od najvećih i najznačajnijih preduzeća prehrambene industrije u Beogradu i jedna od najpoznatijih pivara na prostoru bivše Jugoslavije. Njena istorija neposredno je povezana sa razvojem beogradskog pivarstva, koje ima korene u prvoj polovini XIX veka, kao i sa industrijalizacijom Beograda tokom XX veka.
Istorijski koreni
Počeci organizovane proizvodnje piva u Beogradu vezuju se za 1839. godinu, kada je Johan Vajhapl otvorio pivaru. Razvoj industrijskog pivarstva, međutim, počeo je nekoliko decenija kasnije, sa pojavom velikih pivara Ignjata Vajferta i Ignjata Bajlonija.
Ignjat Vajfert je između 1871. i 1873. godine izgradio parnu pivaru na prostoru tadašnjeg Smutekovca, na mestu današnjeg Mostara. Proizvodnja je počela 1873. godine, a pivara je vremenom postala jedna od najvećih u zemlji.
Drugi veliki centar beogradskog pivarstva bila je Bajlonijeva pivara, čiji su se pogoni nalazili na prostoru današnje Skadarlije i Cetinjske ulice. Posle Drugog svetskog rata pivara je nacionalizovana i poslovala kao „Pivara Beograd“.
Osnivanje BIP-a
Posle Drugog svetskog rata Vajfertova pivara poslovala je pod nazivom „7. juli“, dok je Bajlonijeva pivara nastavila rad kao „Pivara Beograd“.
13. januara 1963. godine formirana je Beogradska industrija piva (BIP). U novi sistem ušli su Industrija piva „7. juli“, „Pivara Beograd“ i preduzeće „Bezalko“. Time su objedinjeni najvažniji beogradski pivarski kapaciteti.
BIP se tokom narednih godina razvijao u veliki industrijski sistem. U njegov sastav kasnije su ušle i pivare iz Sremske Mitrovice i Leskovca, čime je proizvodnja dodatno proširena.
Razvoj i najveći uspon
Najveći uspon BIP je doživeo tokom šezdesetih i sedamdesetih godina XX veka. U tom periodu izvršena je modernizacija proizvodnih pogona, povećani su kapaciteti i proširena proizvodnja.
Tokom sedamdesetih godina BIP je dostizao proizvodnju od približno 1,5 miliona hektolitara piva godišnje i zauzimao više od četvrtine tržišta tadašnje Jugoslavije. Pored piva, proizvodio je slad, bezalkoholna pića, sirup, sirće i pivski kvasac.
BIP je zapošljavao veliki broj radnika i predstavljao jedan od značajnih industrijskih sistema Beograda. Kompleks na Mostaru, naslednik Vajfertove pivare, postao je jedan od prepoznatljivih industrijskih prostora grada.
Kriza, privatizacija i stečaj
Tokom poslednjih decenija XX veka BIP je počeo da gubi položaj koji je imao na jugoslovenskom tržištu. Ekonomska kriza, raspad jugoslovenskog tržišta, promena tržišnih uslova i tehnološko zaostajanje dodatno su otežali poslovanje.
Proces privatizacije kulminirao je 2007. godine, kada je većinski paket akcija prodat konzorcijumu koji su činile litvanska kompanija „Alita“ i švedska kompanija „United Nordic Beverages“. Ugovor je kasnije raskinut zbog neispunjavanja ugovornih obaveza.
Nad BIP-om je 2015. godine otvoren stečajni postupak, a 2016. godine doneta je odluka o bankrotstvu.
Prodaja BIP-a
2021 – BIP je prodat kompaniji Auto Čačak za 2,09 milijardi dinara.
Prodaja je obavljena iz stečaja, na javnom prikupljanju ponuda 16. avgusta 2021. godine. Auto Čačak bio je jedini ponuđač, a njegova ponuda od 2,09 milijardi dinara prihvaćena je jer je bila veća od polovine procenjene vrednosti imovine BIP-a. Procena imovine iznosila je oko 4,18 milijardi dinara.
Najvredniji deo imovine bio je proizvodni kompleks u Bulevaru vojvode Putnika 5, kod Mostarske petlje, nekadašnje središte BIP-a i naslednik Vajfertove pivarske tradicije. U prodajnom paketu nalazili su se i objekti i zemljište na više lokacija, kao i žigovi i robne marke BIP-ovih proizvoda.
Time je završena jedna od najvažnijih etapa istorije BIP-a. Nekadašnji veliki industrijski sistem, koji je u svojim najboljim godinama proizvodio oko 1,5 miliona hektolitara piva godišnje i zapošljavao hiljade ljudi, prestao je da postoji kao veliki pivarski sistem kakav je bio tokom druge polovine XX veka.
Industrijsko nasleđe
Istorija BIP-a predstavlja kontinuitet duži od jednog i po veka: od prvih beogradskih pivara XIX veka, preko Vajfertove i Bajlonijeve pivare, do velikog industrijskog sistema formiranog 1963. godine.
Zbog toga istorija BIP-a nije samo istorija jednog preduzeća. Ona predstavlja deo istorije industrijalizacije Beograda, razvoja radničke klase, širenja grada i promena kroz koje je prolazila privreda Srbije tokom XX i početkom XXI veka.
