Dolazak Osmanskog carstva na Balkansko polje u XV veku doneo je novu eru stradanja za hrišćane, ali i za Beograd, grad koji je stajao na strateškoj liniji između istoka i zapada. Pad grada pod Turke 1521. godine bio je kruna niza opsada i sukoba, a stanovništvo je bilo primorano da bira između bega i gubitka vere.
U tom kontekstu Beograd je postao živo utočište moštiju, svetinja i hrišćanskog nasleđa. Manastiri, crkve i tvrđave primali su mošti i relikvije sa severa i juga Srbije, prenoseći ih iz ugroženih sredina. Mošti Svetih mučenika sa Kosova, ali i ranijih beogradskih svetaca, bile su sklonjene u gradskim hramovima, pod bedemima i u tajnim kapelama, kako bi ih Turci ne mogli uništiti.
Pravoslavna zajednica u Beogradu tada je funkcionisala i kao čuvar istorijske i duhovne memorije. Vernici, monasi i sveštenici su noću donosili relikvije, skrivali ih u zidovima crkava ili u podzemnim prostorima tvrđave, a danju su okupljali narod na molitvu i podučavali ga o životu i stradanju svetaca. Beograd je u tom periodu postao grad koji nosi sećanje na sve prethodne mučenike, od ranohrišćanskih do kosovskih.
Uloga Beograda kao utočišta nije bila samo fizička. Grad je bio i duhovni bastion: u njemu su se okupljali arhijereji, održavali sabori i čuvale knjige i rukopisi koji su mogli biti uništeni u drugim krajevima. Čuvanje svetinja u Beogradu omogućilo je da tradicija mučeništva i svedočanstva vere ne nestane, već da se prenese u naredne vekove.
Ovaj period u istoriji grada pokazuje da mučeništvo ne mora biti neposredno i krvavo da bi bilo stvarno. Čuvanje moštiju i svetinja pod stalnom pretnjom uništenja predstavlja oblik podviga koji je bio ključan za opstanak pravoslavlja u Srbiji.
Beograd je u XVI veku postao most između prošlosti i budućnosti vere – grad u kojem su svetinje bile žive, gde su relikvije mučenika čuvane i prenošene, i gde je narod učio da vera opstaje i kada grad pada u ruke neprijatelja.
