U Svetogorskoj ulici, u istoj zgradi u kojoj se nalazi i Atelje 212, živi jedno od poslednjih autentičnih mesta starog Beograda – Srpska kafana. Nekada kultno stecište boema, glumaca, novinara, pisaca i umetnika, ona je decenijama bila više od ugostiteljskog objekta: bila je institucija, simbol grada i njegovog duha.
Istorijat koji pamti vreme
Zgradu je 1923. godine podigao trgovac Predrag Luka Đurić, a sama kafana otvorena je 1932. godine. Tokom socijalističkog perioda prelazi u vlasništvo UP „Madera“, a 1960. godine imovina biva nacionalizovana.
Rešenjem Agencije za restituciju iz 2015. godine, Srpska kafana je vraćena naslednicima starog vlasnika. Ipak, vrata kafane bila su zatvorena od 2017. do 2019. godine, uz kratko objašnjenje okačeno na ulazu – „zbog restitucije“. Beograd je tih godina bio siromašniji za jedno od svojih najprepoznatljivijih mesta.
Godine 2021. oglašena je prodaja kafane.
Autentičnost koja odoleva
Unutrašnjost Srpske kafane ostala je gotovo netaknuta. U jednom uglu stoje tri bakarne stolice sa imenima glumačkih bardova: Zorana Radmilovića, Slobodana Cice Perovića i Slobodana Aligrudića. Pored njih – Radmilovićeve i Aligrudićeve cipele, kao nemi svedoci vremena u kom su glumci ovde bili više od gostiju.
Zidove krase fotografije legendi srpskog glumišta i replike umetničkih dela. Portret Zorana Radmilovića je, nažalost, nestao i do danas nije pronađen. Skulpture koje se nalaze u kafani delo su vajara prof. dr Dragana Ranđelovića, koji ih je u jednom trenutku sklonio u svoj dom kako bi ih sačuvao od tadašnjeg zakupca – od namere da budu bačena.
Ovde su redovno svraćali Dragan Nikolić, Milan Caci Mihajlović, Bora Todorović, Aljoša Vučković, Petar Kralj i mnogi drugi.
Srpska kafana je ostala verna sebi: karirani stolnjaci, kelneri sa džentlmenskim manirima, starinski jelovnik bez zapadnjačkih primesa i pomodarskih začina. Nedeljom, uz zvuke stare srpske muzike, degustiraju se domaći specijaliteti. Na meniju je i dalje „deset sa lukom“, služi se prava turska kafa sa kockom šećera i neizbežna rakijica.
Mesto gde je rođena Ulica otvorenog srca
Pre više od pola veka, upravo u Srpskoj kafani začeta je ideja o Ulici otvorenog srca. Danas se ova manifestacija održava svakog 1. januara, na prostoru od Takovske ulice do Doma omladine Beograda, i okuplja više od 70.000 ljudi.
Decenijama su glumci Ateljea 212 i novinari Radio Beograda 1. januara dolazili upravo ovde – na kiselu čorbu. U jednom trenutku glumci su zamenili uloge sa kelnerima i počeli da služe goste. Na meniju je bio i rasol, kao lek protiv mamurluka. Kada je ovo druženje preraslo okvir prijateljskog okupljanja, nastala je Ulica otvorenog srca, zadržavši do danas svoju humanitarnu misiju – pomoć deci bez roditeljskog staranja i drugim ugroženim kategorijama.
