Osnovne činjenice:
Naziv: 2. pešadijski puk „Knjaz Mihailo“
Nadimak: Gvozdeni puk
Mesto formiranja: Toplica, Prokuplje
Pripadnost: Moravska divizija, Prva armija Kraljevine Srbije
Vreme delovanja: od 1877. do 1918. godine
Ratni put
- Balkanski rat (1912–1913)
- Gvozdeni puk je već u Prvom balkanskom ratu zadobio epitet „gvozdeni“.
- Učestvovao je u Kumanovskoj, Bitoljskoj i Bregalničkoj bici.
- Zbog izuzetne hrabrosti i upornosti, o njemu se govorilo kao o „vojsci koja ne zna za povlačenje“.
- Prvi svetski rat (1914–1918)
Herojski put je gotovo legendaran:
- Bitka na Ceru (1914) – Gvozdeni puk prvi ulazi u borbu i odnosi pobedu nad austrougarskim trupama.
- Kolubarska bitka (1914) – ključni trenutak; juriš Gvozdenog puka preokreće tok bitke i donosi Srbiji slavnu pobedu.
- Albanska golgota (1915–1916) – puk se povlači zajedno s ostatkom vojske preko Albanije, preživljavajući nezamislive strahote.
- Solunski front (1916–1918) – nakon oporavka na Krfu, puk ponovo ulazi u borbu i učestvuje u proboju fronta 1918. godine, oslobađajući Srbiju.
Drugi pešadijski puk „Knjaz Mihajlo”, poznat pod nazivom Gvozdeni puk, bio je puk srpske vojske tokom ratova od 1912. do 1918. godine.
Drugi pešadijski puk stacioniran je bio u Nišu, a u ratu mobilisao se 7.oktobra 1912.godine u Prokuplju. „Gvozdeni puk“ je dobio naziv od samih vojnika,neki tvrde stranih,a sa druge strane naziv su mu dali srpski vojnici zbog svoje hrabrosti i ratničkih podviga.
U ratu s Turcima 1912. godine Gvozdeni puk činili su Topličani, Jablaničani, Pustorečani i Zaplanjci, a činili su ga srpski vojnici starosti od 21 do 31 godine. Ono po čemu su takođe bili poznati a to da nisu nikada odstupali bez naređenja dok i zadnji nepadne pa su se neprijatelji plašili kada čuju da je „Gvozdeni puk“ ispred njih.
Jedna od upamćenih i prepričavanih priča desila se 1913. godine na Bregalnici kada je puk krenuo u juriš pa su bugarski vojnici vikali: „Begajte! Begajte! Ide vtori železni! Ide ludi puk!”
U Prvom svetskom ratu 1914. godine Drugi gvozdeni puk učestvovao je u Cerskoj bici i Kolubarskoj bici.
Tokom Kolubarske bitke pukovnik Milivoje Stojanović lično je poveo puk u juriš kada je Kremenica osvojena, a pukovnik Stojanović je poginuo. U njegovu čast kompozitor Stanislav Binički je komponovao „Marš na Drinu„.
Nakon proboja Solunskog fronta, puk se istakao u oslobođenju Niša , Aleksinca, Ražnja, Paraćina, Svilajnca, do Grocke, gde je prebačen preko Dunava i potom preko Pančeva krenuo na Bečkerek ( Zrenjanin). Puk je 7. novembra 1918. oslobodio Kikindu. Decembra 1918. godine povučen je iz Vojvodine u Beograd.
Puk je sve do 5. maja 1920. godine bio u Beogradu kao gardijska jedinica, obezbeđujući Dvor, Narodnu skupštinu i ministarstva. Nakon formiranja garde Gvozdeni puk je demobilisan.
Od 1912. do 1918. godine od oko 19.000 pripadnika poginulo je oko 32 oficira, 1.239 vojnika i podoficira, ranjeno 148 oficira i 6.492 vojnika i podoficira puka.
Ostao je najodlikovanija je jedinica u istoriji srpske vojske
Ne treba zaboraviti da su u Gvozdenom puku bile i dve jedine žene Milunka Savić i Engleskinja Flora Sends.
Foto:Wikipedia
