Категорија: Istorijski zabavnik

Mojkovačka bitka vođena je 6. i 7. januara 1916. godine, na prostoru oko Mojkovca, i predstavlja jednu od najslavnijih epizoda u vojnoj istoriji Crne Gore u Prvom svetskom ratu. U toj bici Sandžačka vojska Kraljevine Crne Gore, pod komandom serdara Janka Vukotića, uspela je da zaustavi snažnu austrougarsku ofanzivu i time omogući povlačenje Vojske Kraljevine Srbije preko delova crnogorske teritorije ka Jadranskom moru. Mojkovačka bitka bila je ujedno i poslednja velika vojna operacija crnogorske vojske. Dve godine kasnije, 1918., Kraljevina Crna Gora prestaje da postoji kao samostalna država i ulazi…

Read More

U vreme kad se srpski narod, posle dugog i teškog ropstva, podiže na oružje i poče da ponovo zida svoju državu, podiže i vođ njegov, Karađorđe Petrović, po ugledu na stare srpske vladare, svoju zadužbinu u gradu Topoli, koji mu beše prestoni grad. I podiže crkvu u slavu i čast Rođenja Presvete Bogorodice, da bude svedočanstvo vere, vlasti i nade srpske. Leta Gospodnjeg 1811., otpoče se gradnja crkve, i iste godine bi dovršeno samo zidanje, kako svedoči ktitorski natpis nad zapadnim vratima, uklesan u kamenu. I beše to delo brzo,…

Read More

Na uzvišenju iznad Topole, tamo gde se šumadijski brežuljci sudaraju sa nebom, Karađorđe je podigao grad. Ne iz taštine, ne da bi se krunisao, već da bi se odbranio. I da bi ostavio trag. U vremenu kada su Srbi prvi put posle vekova ustali da budu narod, a ne raja, bilo je potrebno mesto koje će tu volju pretvoriti u kamen. Bila je to prva decenija XIX veka. Prvi srpski ustanak je rastao iz šuma, sela i sablji, ali mu je trebalo središte. Karađorđe Petrović, vožd bez dvora i bez…

Read More

Početkom 1896. godine, svega nekoliko nedelja nakon što je nemački fizičar Vilhelm Konrad Rendgen objavio otkriće misterioznih X-zraka, naučni svet je bio na pragu revolucije u medicini. Među prvima koji su shvatili puni značaj ovog otkrića bio je srpski naučnik i pronalazač Mihajlo Idvorski Pupin (1858–1935), tada već ugledni profesor fizike na Univerzitetu Kolumbija u Njujorku. Dana 2. januara 1896. godine, Pupin je načinio prvi rendgenogram (X-zračni snimak) u Sjedinjenim Američkim Državama. Taj događaj nije bio samo tehnički uspeh, već istorijska prekretnica koja je povezala teorijsku fiziku i praktičnu medicinu,…

Read More

Dragutin Matić, poznat kao Oko sokolovo(Kaletinac, 10. januar 1888 — Kaletinac, 1. januar 1970), bio je srpski vojni izviđač i jedan od najpoznatijih pojedinačnih simbola srpske vojske u Prvom svetskom ratu. Učestvovao je u svim borbama srpske vojske od 1910. godine do kraja Velikog rata. Posebno je poznat po fotografiji koja je obišla svet, a na kojoj je prikazan tokom izviđačkog osmatranja. Autor fotografije je ratni fotograf Samson Černov. Detinjstvo i mladost Dragutin Matić je rano ostao bez majke, a ubrzo i bez oca. Imao je više starije braće i…

Read More

(Beograd, 1/13. januar 1841 — Rogaška Slatina, 3. avgust 1928) Jovan Đorđević Avakumović bio je srpski pravnik, političar, akademik i jedan od najznačajnijih predstavnika liberalne građanske elite Srbije s kraja 19. i početka 20. veka. Dva puta je obavljao dužnost predsednika Vlade Srbije i ostavio dubok trag u razvoju srpskog krivičnog prava i ustavnog života. Poreklo i obrazovanje Rođen je u Beogradu kao potomak ugledne trgovačke porodice Babadudić. Njegov otac Đorđe Avakumović (ranije Jeremić) bio je poznati beogradski bakalin i vlasnik dućana sa carigradskom robom „Kod Košnice“, na uglu današnjih…

Read More

Krajem decembra 1994. godine, Srbija je zakoračila u novo tehnološko doba – lansiranjem prve mobilne mreže, koju je obezbedila kompanija Mobtel Srbija. Prvi signal koji je probio gradske zidove Beograda i stigao do udaljenih saobraćajnica označio je kraj vremena kada su telefoni bili vezani za zidne utičnice i početak mobilne revolucije u komunikaciji. Mreža je počela kao analogna NMT mreža prve generacije, pokrivajući oko 60 % stanovništva i 12 % teritorije zemlje. Prvi korisnici mogli su da pozovu bilo koga unutar pokrivenih gradova koristeći pozivni broj 061, a sama ideja mobilnog razgovora…

Read More

Kada je 30. decembra 1973. godine u Ateljeu 212 premijerno izvedena predstava Radovan Treći, malo ko je mogao da nasluti da će taj komad prerasti okvire pozorišta i postati jedno od ključnih mesta razumevanja društva u kome je nastao. Tekst Dušana Kovačevića, u režiji Ljubomira Mucija Draškića, dobio je na sceni život koji je prevazišao pisanu formu, pre svega zahvaljujući izuzetnoj interpretaciji Zorana Radmilovića. Radovan Treći je drama o malom čoveku, o provincijalcu izgubljenom u velikom gradu, ali i o univerzalnom tipu ličnosti koji stalno odlaže sopstveni život čekajući povoljniji…

Read More

U drugoj polovini 19. veka, iz Moravske (današnja Češka) u Srbiju dolazi Samuilo Minh, Jevrejin koji će ostaviti dubok trag u ekonomskoj istoriji naše zemlje. U Paraćinu je 1870. godine osnovao fabriku tekstila „Štofara“, jednu od prvih modernih tekstilnih manufaktura na Balkanu, čiji su proizvodi bili cenjeni kod nas i u inostranstvu. Tekstil i prvi koraci industrijalizacije Samuilova fabrika u Paraćinu nije bila samo proizvodna, već i društvena prekretnica u tadašnjoj Srbiji: zapošljavala je mnoge radnike, uvela standardizovanu proizvodnju i postavila temelje za organizovanu industriju. Upravo je uspeh u tekstilu…

Read More

Rtanj danas izgleda kao planina koja ćuti. Njene oštre ivice i gotovo geometrijski vrh deluju kao prirodna zagonetka, kao mesto gde se više nagađa nego što se zna. Ali Rtanj je nekada bio planina koja je radila. Duboko ispod šuma i magli, u njenoj utrobi, odzvanjao je zvuk pijuka, kolica i parnih mašina. Tu je, početkom 20. veka, nastao jedan od najorganizovanijih industrijskih poduhvata tadašnje Srbije – rudnik porodice Minh. Dolazak industrije u divljinu Godine 1902, u vreme kada je Srbija još uvek više ličila na agrarnu kneževinu nego na…

Read More

„Kosovska kletva“, poznata i kao „Kneževa kletva“, predstavlja legendarnu izreku srpskog kneza Lazara Hrebeljanovića pre Kosovske bitke 1389. godine. Prema predanju, knez Lazar je kletvom upozorio i osudio one Srbe koji su odbili da se pridruže odbrani države protiv Osmanskog carstva. Istoričar Konstantin Filozof beleži da je Lazar izdao „poziv i pretnju“ svim srpskim zemljama, a taj poziv je kroz vekove sačuvan i u narodnim pesmama, u obliku kletve koja poziva na vernost i hrabrost. Prvi pisani oblik kletve javlja se u „Pesmarici“ Avrama Miletića (1778–1781), u pesmi „Istorija Musić…

Read More

Datum rođenja: oko 1377.Mesto rođenja: verovatno PrištinaDatum smrti: 24. decembar 1456.Mesto smrti: Smederevski grad Đurađ Branković, srpski despot od 1427. do 1456. godine, predstavlja jednu od ključnih ličnosti poznog srednjeg veka na Balkanu. Njegova vladavina odvijala se u uslovima izrazite geopolitičke nestabilnosti, obeležene ekspanzijom Osmanskog carstva i pritiskom Ugarske kraljevine. Dolazak na vlast Nakon smrti despota Stefana Lazarevića 1427. godine, Srpska despotovina našla se u izuzetno složenom položaju. U skladu sa ranijim ugovorima, Beograd je morao biti predat Ugarskoj, što je dovelo do gubitka najznačajnijeg vojnog i ekonomskog centra države.…

Read More