„Načertanije“ je napisao Ilija Garašanin 1844. godine.
To je jedan od najznačajnijih političkih dokumenata srpske istorije 19. veka. Garašanin, koji je tada bio ministar unutrašnjih dela Kneževine Srbije, sastavio ga je kao program spoljne politike Srbije i njenog dugoročnog nacionalnog cilja.
Dokument je nastao u vreme vladavine kneza Aleksandra Karađorđevića, a bio je zasnovan delimično na ranijem poljskom planu „Smernice za politiku Srbije“ koji je izradio poljski politički emigrant Adam Jerzy Czartoryski, kao i na idejama srpskog diplomate Franja Zah.
Osnovna ideja „Načertanija“ bila je da Srbija, tada mala autonomna kneževina u okviru Osmanskog carstva, treba da vodi aktivnu politiku i da postepeno jača svoj uticaj među južnoslovenskim narodima. Dokument je predviđao:
- jačanje srpske države;
- oslobađanje teritorija pod osmanskom vlašću;
- diplomatsko povezivanje sa susednim narodima;
- stvaranje šire političke zajednice Južnih Slovena pod srpskim vođstvom.
„Načertanije“ je dugo bilo tajni dokument i prvi put je javno objavljeno tek 1906. godine.
Zbog svog sadržaja, dokument je kroz istoriju različito tumačen: jedni su ga smatrali prvim modernim programom srpske državne politike, dok su ga drugi kritikovali kao osnovu ideja o srpskom širenju. Bez obzira na tumačenja, nesporno je da je „Načertanije“ bilo jedno od najuticajnijih političkih dela srpskog 19. veka.
Ilija Garašanin (1812–1874) ostao je upamćen i kao jedan od najvažnijih srpskih državnika tog perioda — čovek koji je pokušao da spoji diplomatiju, državnu reformu i dugoročnu političku strategiju u vremenu kada se na Balkanu rušio osmanski poredak.
