Aranđelovac je mlad grad po godinama, ali star po slojevima istorije koji se pod njegovim ulicama i parkovima prepliću još od praistorije.
Najstariji tragovi
Područje današnjeg Aranđelovca bilo je naseljeno još u neolitu. Na obroncima Bukulje i Venčaca pronađeni su ostaci naselja i oruđa koja svedoče o ranim zemljoradničkim zajednicama. U rimsko doba ovuda prolaze putevi koji povezuju unutrašnjost Balkana sa dolinama Save i Morave.
Srednji vek
U srednjem veku ovaj kraj ulazi u sastav srpske srednjovekovne države. Bukulja i Venčac bili su šumoviti i slabo naseljeni, ali strateški važni. U okolini su postojala manja utvrđenja i manastirske metohije. Posle turskog osvajanja u 15. veku, područje opada, sela se raseljavaju, a život se povlači u brda.
Vreme pod Turcima
Tokom osmanske vlasti (15–19. vek), kraj oko Bukulje ostaje rubno područje – zaklonjeno šumama, pogodno za hajduke i zbjegove. Upravo tu se čuva duh otpora koji će izbiti početkom 19. veka.
Srpski ustanci
Aranđelovac i okolna sela imali su važnu ulogu u Prvom i Drugom srpskom ustanku. Ustanici su se okupljali pod Bukuljom, a ovaj kraj bio je deo jezgra ustaničke Šumadije. Blizina Orašca (mesta podizanja Prvog ustanka 1804) snažno je obeležila identitet područja.
Rađanje Aranđelovca (19. vek)
Savremeni Aranđelovac nastaje 1859. godine, kada je knez Miloš Obrenović naredio da se oko izvora mineralne vode u Bukoviku formira varoš. Ime je dobio po crkvi Svetog Arhanđela Gavrila.
Razvoj grada vezan je za:
- Bukovičku banju – lečilište i mondensko mesto
- dolazak trgovaca, zanatlija i lekara
- izgradnju puteva i prve urbane infrastrukture
Venčac i mermer
Planina Venčac postaje poznata po belom mermeru. Taj kamen korišćen je za brojne zgrade u Srbiji, ali i za crkvu Svetog Đorđa na Oplencu, zadužbinu Karađorđevića. Mermer je obeležio ekonomiju i identitet grada.
- vek – ratovi i razvoj
Balkanski ratovi i Prvi svetski rat odneli su mnoge živote
Između dva rata Aranđelovac jača kao banjski i trgovački centar
U Drugom svetskom ratu kraj je bio poprište sukoba partizana i okupatora
Posle 1945. sledi industrijalizacija i širenje grada
Savremeni Aranđelovac
Danas je Aranđelovac:
- moderan grad sa snažnom banjskom tradicijom
- kulturno središte dela Šumadije
- mesto gde se susreću priroda, istorija i sećanje na ustaničku Srbiju