Olivera Katarina (rođena kao Olivera Petrović, Beograd, 5. mart 1940 – 21.07.2026) bila je srpska glumica, pevačica i umetnica koja je ostvarila značajnu karijeru u jugoslovenskom i evropskom filmu, pozorištu i muzici. Bila je jedna od najprepoznatljivijih umetnica sa prostora bivše Jugoslavije, poznata po snažnim filmskim ulogama, karakterističnom glasu i interpretacijama tradicionalnih pesama.
Najveću međunarodnu slavu stekla je ulogom Lenče u filmu „Skupljači perja“ (1967) reditelja Aleksandra Petrovića, jednom od najznačajnijih ostvarenja jugoslovenske kinematografije, nagrađenom na Filmskom festivalu u Kanu i nominovanom za nagradu Oskar za najbolji film van engleskog govornog područja.
Njena karijera obuhvatala je više od pola veka umetničkog rada, tokom kojih je ostavila trag u filmu, televiziji, pozorištu i muzici.
Glumačka i umetnička karijera
Olivera Katarina studirala je na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu, jednoj od najznačajnijih umetničkih institucija tadašnje Jugoslavije. Još tokom studija pokazala je izuzetan talenat za scensku umetnost, a svoju pozorišnu karijeru započela je na velikoj sceni Narodnog pozorišta u Beogradu.
Prvi veliki umetnički uspeh ostvarila je kao studentkinja, kada je dobila glavnu ulogu u predstavi „Koštana“, drami Bore Stankovića koja zauzima posebno mesto u istoriji srpskog pozorišta. Uloga Koštane bila je veliki izazov za mladu glumicu, jer je zahtevala ne samo glumačku izražajnost već i snažan muzički talenat. Upravo kroz tu ulogu spojili su se elementi koji će kasnije obeležiti njenu karijeru – gluma, pesma i snažna scenska pojava.
Tokom tog perioda udala se za tadašnjeg pozorišnog kritičara Vuka Vuča, sa kojim je bila povezana i kroz umetničke krugove Beograda.
Filmska karijera
Tokom karijere Olivera Katarina igrala je u velikom broju domaćih i međunarodnih filmskih ostvarenja.
Među njenim najznačajnijim ulogama izdvajaju se:
„Dvoje“ (1961)
Jedan od njenih ranijih filmova bio je „Dvoje“, u režiji Aleksandra Petrovića, čime je započela saradnju sa jednim od najznačajnijih jugoslovenskih reditelja.
„Čovek iz hrastove šume“ (1964)
U ovom filmu ostvarila je jednu od zapaženijih uloga ranog perioda karijere.
„Skupljači perja“ (1967)
Film koji ju je proslavio širom sveta.
U ostvarenju Aleksandra Petrovića igrala je lik Lenče, mlade Romkinje čiji je život prikazan kroz priču o ljubavi, siromaštvu, strasti i društvenim razlikama.
Film je 1967. godine osvojio Veliku nagradu žirija na Filmskom festivalu u Kanu, a bio je nominovan za Oskara.
Posebnu popularnost stekla je zahvaljujući izvođenju pesme „Đelem, đelem“, koja je postala jedan od simbola filma i deo kulturnog nasleđa regiona.
„Zaseda“ (1969)
U filmu Živojina Pavlovića ostvarila je jednu od zapaženijih uloga u periodu kada je jugoslovenski film bio posebno cenjen među evropskim kritičarima.
„I Bog stvori kafansku pevačicu“ (1972)
Film u kojem je spojila svoje glumačko i muzičko umeće, što je bila jedna od karakteristika njenog umetničkog izraza.
Pored navedenih filmova, igrala je u brojnim televizijskim dramama, serijama i pozorišnim predstavama.
Olivera Katarina ostvarila je karijeru u domaćoj i međunarodnoj kinematografiji, igrajući u više od dvadeset filmskih ostvarenja.
Poseban značaj u njenom opusu ima saradnja sa najznačajnijim rediteljima jugoslovenskog filma. Igrala je u filmovima autora kao što su:
- Aleksandar Saša Petrović
- Puriša Đorđević
- Mića Popović
- Soja Jovanović
- Đorđe Kadijević
Njene uloge odlikovale su se izraženom emotivnošću i sposobnošću da likovima podari unutrašnju snagu i autentičnost.
Pored domaćih autora, sarađivala je i sa poznatim inostranim rediteljima, među kojima su bili:
- Đanfranko Parolini
- Alberto Latuada
- Majkl Armstrong
- Konrad Volf
Time je postala jedna od retkih jugoslovenskih glumica svoje generacije koja je ostvarila međunarodnu filmsku karijeru.
„Skupljači perja“ – uloga koja je obeležila epohu
Najpoznatija filmska uloga Olivere Katarine jeste lik Lenče u filmu „Skupljači perja“ (1967) reditelja Aleksandra Saše Petrovića.
Film je predstavljao jedno od najvećih dostignuća jugoslovenske kinematografije i osvojio je Veliku nagradu žirija na Filmskom festivalu u Kanu. Ostvarenje je bilo nominovano i za nagradu Oskar za najbolji strani film.
Olivera Katarina je u filmu ostavila snažan utisak ne samo glumačkom interpretacijom već i svojim pevačkim umećem. Njena izvedba pesme „Đelem, đelem“ postala je jedan od najprepoznatljivijih trenutaka jugoslovenskog filma i doprinela međunarodnoj popularnosti romske muzike.
Tokom festivala u Kanu održala je koncert kojim je zatvorena festivalska manifestacija, a na istom programu nastupile su i svetske zvezde poput Nane Muskuri i Dajan Vorvik.
Međunarodna muzička karijera
Pored glume, Olivera Katarina razvila je izuzetnu karijeru interpretatora tradicionalne muzike, ciganskih romansi, šansona i popularnih pesama.
Održala je više od stotinu koncerata širom sveta i snimila veliki broj singlova i gramofonskih ploča na kojima je izvodila srpsku, romsku, grčku, indonežansku i afroameričku muziku.
U svom repertoaru imala je dela velikih autora, među kojima su:
- Enio Morikone
- Mikis Teodorakis
- Kornelije Kovač
- Šarl Demon
- Dom Suzuki
Posebno mesto u njenoj međunarodnoj karijeri zauzima čuvena pariska dvorana Olimpija (Olympia), gde je održala čak 72 uzastopna koncerta. Njeni nastupi privukli su pažnju francuske kulturne javnosti, a koncertima su prisustvovale brojne filmske i muzičke zvezde tog vremena.
U Parizu je stekla status umetnice koja je uspela da spoji tradiciju Balkana sa evropskom koncertnom scenom.
Susret sa Salvadorom Dalijem
Jedna od najpoznatijih anegdota vezanih za Oliveru Katarinu jeste susret sa čuvenim španskim umetnikom Salvadorom Dalijem.
Prema svedočenjima, Dali je nakon njenog nastupa u Parizu bio toliko impresioniran njenom lepotom, glasom i scenskim nastupom da je pred njom kleknuo, što je kasnije ostalo zabeleženo kao jedna od najneobičnijih epizoda iz njenog života.
Ta priča dodatno je učvrstila njen mit o umetnici izuzetne harizme koja je privlačila pažnju ne samo publike već i velikih umetnika svog vremena.
Najpoznatije pesme
Među njenim najpoznatijim interpretacijama nalaze se:
- „Đelem, đelem“
- „Alaj mi je večeras po volji“
- „A što ti je mila kćeri“
- „Verka kaluđerka“
- „Niška banja“
- „Crvena jabuka“
- „Evo banke, cigane moj“
Pored tradicionalnih pesama, pevala je i šansone i pop kompozicije:
- „U ime ljubavi“
- „Ljubav (Sedim u jednom pariskom lokalu)“
- „Pričaj mi o ljubavi“
- „Budi moj“
- „Nikad ne zaboravi dane naše ljubavi“
- „Šošana“
Književni rad
Olivera Katarina bavila se i književnim stvaralaštvom.
Objavila je zbirku pesama „Beli badnjaci“, a njena poezija našla se i u Antologiji pesama o Kosovu.
Napisala je i memoarsku prozu „Aristokratsko stopalo“, u kojoj je beležila uspomene iz života, umetničke karijere i susrete sa ljudima koji su obeležili njenu epohu.
Porodica
Iz braka sa Miladinom Šakićem ima sina Maneta, koji je slikar.
Manje je poznato da je njen sin nekoliko godina živeo u Madridu, a kasnije se vratio u Beograd gde nastavlja umetnički rad.
Nasleđe
Olivera Katarina ostala je jedna od najautentičnijih umetničkih ličnosti srpske i jugoslovenske kulture.
Njena posebnost bila je u tome što nije pripadala samo jednoj umetničkoj oblasti – bila je glumica, pevačica, pesnikinja i interpretator koji je tradicionalnu kulturu približio svetskoj publici.
Od pozorišne „Koštane“, preko Lenče u „Skupljačima perja“, do nastupa u pariskoj Olimpiji, njen život predstavlja priču o umetnici koja je uspela da spoji lokalno nasleđe i međunarodnu scenu.
Olivera Katarina ostaje upamćena kao jedna od velikih diva jugoslovenske umetnosti 20. veka.
Foto: Ilustracija
