Muzej folklora i etnologije Makedonije – Trakije, u saradnji sa Muzejom grada Beograda, otvara u petak, 21. novembra u 13 časova, u Konaku kneginje Ljubice izložbu:
„Grčki Vlasi (Cincari) u srpskim krajevima tokom 18. i 19. veka. Radeći za dobrobit zavičaja i nove domovine“
Od 18. veka, grčki Vlasi iz severne Grčke (Makedonije i Epira) iz svojih metropola Moshopolisa, Vlasti, Nimfeja, a posebno Kleisure, naseljavali su se u Srbiju i tadašnju Austrougarsku imperiju (Beograd, Zemun, Novi Sad, itd.) kao prevoznici (kiraji), trgovci i učitelji. Zajedno sa ostalim Grcima, osnovali su zajednice, škole i crkve, a kasnije su se istakli kao trgovci i naučnici. Posebno u srpskim krajevima osnivali su zajednice, grčke škole i pravoslavne crkve, od kojih su najvažnije bile one u Novom Sadu (En Neophyto Philogenis Adelphotita Grekon i Grekovlachon) i u Zemunu-Semlinu (En Zemuni Romaion i Macedonovlachon Adelphotita). U Beogradu, njihovo prisustvo nije prošlo nezapaženo, posebno u srpskoj književnosti i istoriografiji, kao što je prisustvo Stevana Sremca i Dušana Popovića, koji detaljno skiciraju trgovački genije Cincara, ističući njihovu ulogu kao suštinskih nosilaca i ambasadora grčke kulture i grčke pravoslavne tradicije na osmanskom Balkanu i tadašnjem Austrougarskom carstvu.
Filantropi i naučnici su imali materijalne i nematerijalne koristi i od svoje matice Grčke i od svoje nove domovine Srbije. Među njima su bile istaknute ličnosti, poput grčkog naučnika Hipokrata Georgija (Vladan Đorđević) koji se istakao kao premijer Srbije i osnivač Beogradskog medicinskog fakulteta i Srpskog Crvenog krsta. Porodice Spirta, Antula, Šonda i Leko igrale su vodeću ulogu u ekonomskom, naučnom i obrazovnom napretku svoje zemlje, osnivanju škola, banaka, industrija, pa čak i prve fabrike čokolade. Alkibijad Nuša (Branislav Nušić) bio je najveći srpski komičar, Nikolaos Kikis je doprineo izgradnji škola i bolnica, dok je Dimitrios Vijalu obezbedio kontinuitet grčkog obrazovanja u Zemunu do tada; Dimitrios Darvaris je preveo važna hrišćanska dela poput „Hristomatije“ i „Kristijanikos Katreptis“ sa grčkog na slovenski jezik. Danas, potomci ovih ličnosti nastavljaju da poštuju svoje korene, čuvajući istorijsko sećanje na prosperitetno grčko-vlaško prisustvo koje je igralo važnu ulogu u istoriji moderne Srbije, suštinski jačajući grčko-srpske veze do danas.
Trajanje izložbe: od 21. novembra do 21. decembra 2025. godine.
Izvor: Muzej grada Beograda
