| Podatak | Informacija |
|---|---|
| Puni naziv | Fudbalski klub Partizan |
| Skraćeni naziv | FK Partizan |
| Grad | Beograd |
| Država | Srbija |
| Sedište | Humska 1, Beograd |
| Osnovan | 4. oktobar 1945. |
| Sport | Fudbal |
| Klupske boje | crna i bela |
| Nadimak | Crno-beli, Parni valjak |
| Navijači | Grobari |
| Stadion | Stadion Partizana |
| Kapacitet | 29.775 sedećih mesta |
| Najviši rang | Prva savezna liga Jugoslavije / Superliga Srbije |
| Broj titula prvaka države | 27 |
| Broj nacionalnih kupova | 16 |
| Najveći evropski uspeh | vicešampion Kupa evropskih šampiona 1966. |
| Međunarodni trofej | Mitropa kup 1978. |
Fudbalski klub Partizan jedan je od najznačajnijih fudbalskih klubova u Srbiji i bivšoj Jugoslaviji. Osnovan je 4. oktobra 1945. godine u Beogradu kao fudbalska sekcija Jugoslovenskog sportskog društva Partizan. Tokom više od osam decenija postojanja osvojio je 27 titula prvaka države i 16 nacionalnih kupova, a najveći međunarodni uspeh ostvario je plasmanom u finale Kupa evropskih šampiona 1966. godine.
Osnivanje
FK Partizan osnovan je 4. oktobra 1945. godine, neposredno nakon završetka Drugog svetskog rata. Klub je nastao u okviru novog Jugoslovenskog sportskog društva Partizan, koje je formirano kao sportsko društvo Jugoslovenske armije.
Prve utakmice Partizan je igrao na stadionu koji je tada nosio naziv 20. oktobar, na prostoru nekadašnjeg igrališta čuvenog BSK-a. Na tom mestu će nekoliko godina kasnije biti izgrađen novi stadion, koji će postati trajni dom crno-belih.
Partizan je tako od samog početka bio deo velikog posleratnog preuređenja sporta u Jugoslaviji.
Prve godine i prvi trofeji
Partizan je veoma brzo postao jedan od vodećih klubova novog jugoslovenskog fudbala.
Već u sezoni 1946/47. osvojio je prvenstvo države, a iste godine osvojio je i Kup Jugoslavije. Time je već u drugoj godini postojanja postao dvostruki državni prvak i osvajač kupa.
Drugu titulu prvaka osvojio je 1948/49.
U prvoj deceniji postojanja Partizan je osvojio i kupove 1952, 1954. i 1957. godine, čime je počeo da izgrađuje status jednog od velikih jugoslovenskih klubova.
Stadion
Novi stadion izgrađen je na mestu nekadašnjeg igrališta BSK-a.
Prva utakmica na stadionu odigrana je 9. oktobra 1949. godine, kada su se u kvalifikacijama za Svetsko prvenstvo sastale reprezentacije Jugoslavije i Francuske. Utakmica je završena rezultatom 1:1.
Stadion je prvobitno bio poznat kao Stadion JNA, a kasnije je dobio naziv Stadion Partizana.
U početku je mogao da primi oko 55.000 gledalaca. Posle rekonstrukcije 1998. godine, postavljene su stolice, prošireni prolazi i poboljšani bezbednosni standardi, pa je kapacitet smanjen na današnjih 29.775 sedećih mesta.
Teren ima dimenzije 105 × 68 metara.
Generacija koja je promenila istoriju
Početkom šezdesetih Partizan je stvorio jednu od najpoznatijih generacija u svojoj istoriji.
Klub je osvojio prvenstvo četiri puta u pet sezona:
- 1960/61.
- 1961/62.
- 1962/63.
- 1964/65.
Ova generacija bila je osnova za najveći evropski uspeh u istoriji kluba.
U ekipi su igrali brojni vrhunski fudbaleri, među kojima su bili Velibor Vasović, Mustafa Hasanagić, Fahrudin Jusufi, Zvezdan Čebinac, Vladimir Kovačević, Jošanica i drugi.
Finale Kupa evropskih šampiona 1966.
Najveći uspeh Partizana na međunarodnoj sceni dogodio se u sezoni 1965/66.
Crno-beli su tada stigli do finala Kupa evropskih šampiona, takmičenja koje je prethodilo današnjoj Ligi šampiona.
U četvrtfinalu je eliminisan Sparta Prag, a u polufinalu Manchester United.
Partizan je tako postao prvi klub sa prostora Jugoslavije koji je stigao do finala najvažnijeg evropskog klupskog takmičenja.
Finale je odigrano 11. maja 1966. godine u Briselu, protiv Real Madrida. Partizan je poveo, ali je Real Madrid preokrenuo rezultat i pobedio 2:1.
Bez obzira na poraz u finalu, ovaj rezultat ostao je najveći evropski uspeh kluba. Zvanična istorija Partizana i danas 1966. godinu navodi kao njegovu ključnu evropsku prekretnicu.
Partizanova škola fudbala
Jedna od najvažnijih karakteristika kluba jeste razvoj mladih igrača.
Partizan je tokom istorije bio poznat po tome što je iz omladinskog pogona stvarao fudbalere za prvi tim, reprezentaciju i velike evropske klubove.
Klupska filozofija igre zasnivala se na tehničkoj obučenosti, individualnom kvalitetu i sposobnosti ekipe da kroz igru nadigra protivnika. Sam klub svoju fudbalsku školu opisuje kao jedan od temelja identiteta Partizana.
Zbog toga su kroz Partizan prošle generacije fudbalera koje su kasnije ostvarivale velike međunarodne karijere.
Generacija sedamdesetih
Posle jedanaestogodišnje pauze, Partizan je ponovo osvojio prvenstvo u sezoni 1975/76.
Titula je osvojena u dramatičnoj završnici prvenstva, a odlučujuća utakmica odigrana je 11. jula 1976. u Ljubljani. Partizan je tada postao prvak Jugoslavije posle više od decenije čekanja.
Samo dve godine kasnije usledio je još jedan veliki uspeh.
Partizan je osvojio Mitropa kup 1978. godine, jedan od najvažnijih evropskih trofeja svog vremena.
Osamdesete godine
Partizan je tokom osamdesetih ponovo postao šampion Jugoslavije.
Titule je osvojio:
- 1982/83.
- 1985/86.
- 1986/87.
Posebno su zanimljive titule iz 1986. i 1987. godine, koje su kasnije bile povezane sa kontroverzama oko tzv. Šajberovih sezona i naknadnim odlukama fudbalskih organa.
Partizan je, prema sopstvenoj istorijskoj evidenciji, danas u zbir svojih 27 titula uključio i prvenstva iz 1986. i 1987. godine.
Devedesete
Raspad Jugoslavije doneo je ogromne promene u fudbalskom sistemu.
Partizan je i u novim državnim okvirima ostao jedan od vodećih klubova.
Tokom devedesetih osvojio je prvenstva:
- 1992/93.
- 1993/94.
- 1995/96.
- 1996/97.
- 1998/99.
U istom periodu osvojio je i kupove 1992, 1994. i 1998. godine.
Generacije iz ovog perioda iznedrile su veliki broj reprezentativaca i igrača koji su kasnije nastavili karijere u najvećim evropskim klubovima.
Dominacija u XXI veku
Početak XXI veka doneo je novu veliku eru Partizana.
Klub je osvojio prvenstva:
- 2001/02.
- 2002/03.
- 2004/05.
- 2007/08.
- 2008/09.
- 2009/10.
- 2010/11.
- 2011/12.
- 2012/13.
- 2014/15.
- 2016/17.
Istovremeno je osvojio i više kupova, uključujući četiri uzastopna trofeja od 2016. do 2019. godine.
Posebno je značajan period od 2008. do 2013, kada je Partizan osvojio šest uzastopnih prvenstava.
Rekordi
Partizan prema zvaničnoj klupskoj statistici ima 27 titula prvaka države i 16 osvojenih nacionalnih kupova.
Klub takođe drži rekord jugoslovenske prve lige po broju postignutih golova u jednoj sezoni: 111 pogodaka.
U istoriji Partizana zabeleženo je i šest ligaških pobeda u kojima je ekipa postigla najmanje deset golova. U dve prvenstvene sezone klub je postigao više od 100 golova.
Najviše utakmica
Rekorder po broju nastupa za Partizan je Saša Ilić.
U crno-belom dresu odigrao je čak 873 utakmice i postigao 240 golova. U prvenstvenim utakmicama nastupio je 423 puta i postigao 130 pogodaka.
Iza njega se nalaze:
- Momčilo Vukotić – 791 utakmica
- Nikica Klinčarski – 565
- Milan Damjanović – 537
- Blagoje Paunović – 514
- Ljubomir Mihajlović – 512
- Nenad Stojković – 492
Najbolji strelac
Rekorder po broju golova je Stjepan Bobek.
Za Partizan je postigao 425 golova i ostao najbolji strelac u istoriji kluba. Ukupno je odigrao 478 utakmica za crno-bele.
Bobek je bio jedan od najznačajnijih fudbalera prve generacije Partizana i jedan od najboljih jugoslovenskih napadača svih vremena.
Partizan i reprezentacija
Partizan je dao veliki broj reprezentativaca Jugoslavije, a kasnije Srbije i drugih reprezentativnih selekcija.
Prema klupskim podacima, više od 130 fudbalera Partizana nastupalo je za reprezentaciju Jugoslavije. Među igračima sa više od 50 reprezentativnih nastupa bili su Bobek, Zebec, Čajkovski, Jusufi, Galić, Šoškić, Jokanović, Mijatović i Milošević.
Partizanova veza sa reprezentativnim fudbalom posebno je snažna u periodima kada je jugoslovenska reprezentacija pripadala evropskom vrhu.
Navijači
Najpoznatija navijačka grupa Partizana nosi naziv Grobari.
Navijačka kultura kluba razvijala se decenijama i postala jedan od važnih elemenata identiteta Partizana.
Stadion u Humskoj tradicionalno je podeljen između različitih grupa i tribina, pri čemu je Južna tribina posebno povezana sa organizovanim navijanjem.
Nadimak „Parni valjak“ takođe je postao deo identiteta kluba.
Stadion Partizana
Stadion Partizana nalazi se u Humskoj ulici u Beogradu.
Njegova istorija je starija od samog današnjeg stadiona, jer se nalazi na prostoru na kojem je pre Drugog svetskog rata bilo igralište BSK-a.
Stadion je tokom svoje istorije ugostio veliki broj najznačajnijih evropskih klubova i reprezentacija.
Današnji kapacitet iznosi 29.775 mesta, dok je u prvobitnom obliku stadion mogao da primi oko 55.000 gledalaca.
Evropska istorija
Partizan je jedan od klubova sa najdužom tradicijom nastupa u evropskim takmičenjima.
Prvu utakmicu u takmičenju koje će kasnije prerasti u Kup evropskih šampiona odigrao je 4. septembra 1955. godine protiv Sportinga u Lisabonu. Utakmica je završena 3:3. Taj susret danas se smatra jednom od prvih utakmica u istoriji evropskog klupskog takmičenja koje će postati Liga šampiona.
Partizan je do 2026. godine nastupao u evropskim klupskim takmičenjima čak 48 puta.
Najveći rezultat ostaje finale Kupa evropskih šampiona 1966, dok je osvajanjem Mitropa kupa 1978. klub stigao i do jednog evropskog trofeja.
Najveći uspesi
Prvenstvo države – 27 titula
1947, 1949, 1961, 1962, 1963, 1965, 1976, 1978, 1983, 1986, 1987, 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2002, 2003, 2005, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015. i 2017.
Kup države – 16 trofeja
1947, 1952, 1954, 1957, 1989, 1992, 1994, 1998, 2001, 2008, 2009, 2011, 2016, 2017, 2018. i 2019.
Ostali značajni uspesi
- 1966. – vicešampion Kupa evropskih šampiona
- 1978. – osvajač Mitropa kupa
- 1989. – osvajač Superkupa Jugoslavije
Najvažnije godine
4. oktobar 1945. – osnovan FK Partizan.
1947. – prva titula prvaka države i prvi Kup Jugoslavije.
1949. – otvoren novi stadion na mestu nekadašnjeg BSK-ovog igrališta.
1955. – Partizan igra protiv Sportinga u prvoj sezoni evropskog šampionskog takmičenja.
1961–1965. – četiri titule prvaka Jugoslavije u pet sezona.
1966. – Partizan igra finale Kupa evropskih šampiona protiv Real Madrida.
1976. – posle 11 godina osvaja prvenstvo Jugoslavije.
1978. – osvaja Mitropa kup.
1983. – osvaja prvenstvo Jugoslavije.
1986. i 1987. – osvaja titule u kontroverznim sezonama koje će kasnije biti predmet velikih rasprava.
1992–1999. – osvaja pet prvenstava i tri kupa.
2008–2013. – osvaja šest uzastopnih prvenstava.
2016–2019. – osvaja četiri uzastopna nacionalna kupa.
2017. – osvaja 27. titulu prvaka države.
2026. – Partizan nastavlja evropsko takmičenje, a u julu i avgustu nastupa u kvalifikacijama UEFA Lige konferencije.
