Od osamnaest oficira koji su 1910. godine u beogradskom hotelu „Moskva“ osnovali Srpski olimpijski klub, do današnjeg Olimpijskog komiteta Srbije prošlo je više od jednog veka burne istorije. Menjale su se države, granice, nazivi, politički sistemi i zastave, ali je olimpijska organizacija Srbije nastavila da čuva tradiciju započetu 23. februara 1910. godine.
Olimpijski komitet Srbije danas je krovna organizacija olimpijskog sporta u zemlji i institucija koja predstavlja Srbiju u međunarodnom olimpijskom pokretu. Njegova istorija, međutim, nije samo istorija jedne sportske organizacije. Ona je svojevrsna hronologija Srbije i Jugoslavije u 20. i početkom 21. veka.
Od Kraljevine Srbije, preko Kraljevine SHS i Kraljevine Jugoslavije, socijalističke Jugoslavije, Savezne Republike Jugoslavije, Srbije i Crne Gore, pa do savremene Srbije, menjalo se ime države, ali je olimpijska tradicija ostajala povezana sa svojom izvornom tačkom — Srpskim olimpijskim klubom osnovanim u Beogradu 1910. godine.
Sve je počelo u hotelu „Moskva“
23. februara 1910. godine – odnosno 10. februara po tada važećem julijanskom kalendaru — u Beogradu je osnovan Srpski olimpijski klub.
Osnivački sastanak održan je u redakciji lista „Novo vreme“, na četvrtom spratu hotela „Moskva“. Na inicijativu mladih oficira, mahom školovanih u Francuskoj, grupa sportskih entuzijasta postavila je temelje organizovanog olimpijskog pokreta u Srbiji.
Među najvažnijim ličnostima bio je kapetan Svetomir S. Đukić, koji će postati jedna od ključnih figura srpskog olimpizma. Za direktora Srpskog olimpijskog kluba izabran je upravo Đukić, dok je za počasnog predsednika izabran general u penziji Nikodije Stevanović.
Prema podacima Ministarstva sporta, osnivanju je prisustvovalo 18 oficira, na čelu sa Svetomirom Đukićem.
Time je Srbija dobila organizaciju koja je trebalo da bude veza između domaćeg sporta i novog međunarodnog olimpijskog pokreta koji je krajem 19. i početkom 20. veka sve snažnije dobijao oblik.
Nije slučajno što su inicijativu pokrenuli upravo oficiri. Francuska je u to vreme bila jedno od važnih evropskih središta razvoja modernog sporta, a mladi srpski oficiri koji su tamo školovani donosili su u zemlju nove ideje o fizičkom vaspitanju, sportu, organizaciji takmičenja i međunarodnom povezivanju.
Od Srpskog olimpijskog kluba do Olimpijskog komiteta Srbije
Organizacija nije dugo ostala pod prvim imenom.
Već 1911. godine Srpski olimpijski klub menja naziv i postaje Centralni olimpijski klub, odnosno organizaciona struktura koja se u dokumentima pojavljuje i kao Središna/Centralna savezna uprava.
A onda dolazi ključna godina – 1912.
U julu 1912. godine organizacija dobija naziv Srpski olimpijski komitet, odnosno Olimpijski komitet Srbije, kako je stajalo i na njenom pečatu.
Istovremeno, Srbija je napravila veliki korak ka međunarodnom olimpijskom priznanju.
Stokholm 1912: Srbija prvi put na Olimpijskim igrama
Sastanak Međunarodnog olimpijskog komiteta održan je u Stokholmu od 4. do 17. jula 1912. godine.
Upravo na tom zasedanju Srbija je primljena u međunarodni olimpijski pokret, a Svetomir Đukić postao je član Međunarodnog olimpijskog komiteta. Sam Olimpijski komitet Srbije navodi da precizan dan prijema nije sasvim jasno zabeležen u dokumentaciji, iako se u istorijskim izvorima vezuje za julsko zasedanje u Stokholmu.
Srbija je iste godine prvi put nastupila na Olimpijskim igrama.
U Stokholm je otputovala mala ekspedicija, ali je njen istorijski značaj bio ogroman.
Među prvim srpskim olimpijcima bili su atletičari Dušan Milošević i Dragutin Tomašević.
Milošević je nastupio na 100 metara, dok je Tomašević učestvovao u maratonu.
Važno je, međutim, ispraviti jednu često ponavljanu tvrdnju: rezultati iz Stokholma ne treba da se predstavljaju kao da je Tomašević završio maraton na 37. mestu. Prema savremenim olimpijskim bazama, Tomašević je maraton nije završio, odnosno evidentiran je kao DNF, dok je na 10.000 metara bio prijavljen, ali nije startovao. Dušan Milošević je na 100 metara završio svoju kvalifikacionu trku, ali nije prošao dalje.
Tomašević je, međutim, imao posebno mesto u istoriji: bio je zastavonoša Srbije na ceremoniji otvaranja Olimpijskih igara u Stokholmu.
Tako su Milošević i Tomašević ostali upisani kao prvi srpski olimpijci.
Svetomir Đukić – čovek koji je postavio temelje
Ime Svetomira Đukića neraskidivo je povezano sa počecima olimpizma u Srbiji.
Bio je oficir, sportista i sportski organizator, ali pre svega čovek koji je u vreme kada je moderni sport u Srbiji tek dobijao organizovane forme razumeo značaj međunarodnog olimpijskog pokreta.
Njegova uloga nije završena osnivanjem Srpskog olimpijskog kluba.
Đukić je predstavljao Srbiju u međunarodnim olimpijskim strukturama, a kao član MOK-a ostao je povezan sa olimpijskim pokretom decenijama.
Danas njegovo ime nose spomen-obeležja, a u Valjevu se nalazi i spomenik osnivaču srpskog olimpizma.
Istorija Olimpijskog komiteta Srbije tako počinje jednom ličnošću koja je sport posmatrala kao organizovani međunarodni pokret, a ne samo kao takmičenje.
1919: nastaje Jugoslovenski olimpijski odbor
Prvi svetski rat prekinuo je razvoj sportskih organizacija u Srbiji.
Posle stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 1918. godine, sportski sistem nove države počinje da se organizuje na drugačijim osnovama.
Godine 1919. nastaje Jugoslovenski olimpijski odbor, sa sedištem u Zagrebu.
Prvi predsednik bio je hrvatski sportski radnik i olimpijski funkcioner Franjo Bučar, koji je na toj funkciji ostao do 1927. godine.
Od tog trenutka istorija srpskog olimpijskog pokreta ulazi u širu istoriju jugoslovenskog olimpizma.
Godine 1927. sedište se vraća u Beograd, a na čelo organizacije dolazi general Dušan Stefanović.
Jugoslavija ulazi i na Zimske olimpijske igre
Jugoslavija je na letnjim Olimpijskim igrama učestvovala još pre Prvog svetskog rata kao Srbija, ali je na Zimskim olimpijskim igrama debitovala 1924. godine u Šamoniju.
Jugoslovensku delegaciju činila su četiri predstavnika u skijaškom trčanju.
Ovaj početak bio je skroman, ali je otvorio novu stranicu razvoja zimskih sportova na prostoru tadašnje države.
Ratovi i prekidi
Istorija olimpizma nije mogla da bude odvojena od istorije Evrope.
Drugi svetski rat doneo je novi prekid.
Predsednik Jugoslovenskog olimpijskog komiteta Stefan Hadži bio je na toj funkciji od 1931. do 1941. godine. Nakon ratnog prekida, olimpijska organizacija obnovljena je 1948. godine.
Na čelo su dolazili ljudi različitih profesija i sportskih biografija, a među njima i značajne ličnosti poput Stanka Bloudeka, Borisa Bakrača i Slobodana Filipovića.
Zvanična istorija OKS danas navodi da je kroz istoriju organizacija imala 22 predsednika, sedam generalnih sekretara i sedam svojih članova Međunarodnog olimpijskog komiteta.
Sarajevo 1984: Olimpijske igre u Jugoslaviji
Jedan od najvećih trenutaka jugoslovenskog olimpizma dogodio se 8. februara 1984. godine.
U Sarajevu su otvorene XIV Zimske olimpijske igre.
Jugoslavija je tada prvi put organizovala Olimpijske igre.
Organizacija Igara bila je veliki sportski, infrastrukturni i međunarodni projekat. Sarajevo je ugostilo sportiste iz čitavog sveta, a Jugoslavija je dobila priliku da pokaže da može da organizuje jedno od najvećih međunarodnih sportskih takmičenja.
Posebno mesto u istoriji tih Igara pripada Juretu Franku, koji je osvojio srebrnu medalju u veleslalomu — prvu olimpijsku medalju Jugoslavije na zimskim Olimpijskim igrama.
Olimpijski komitet Srbije i danas Sarajevo 1984. smatra delom istorije olimpijske tradicije koju baštini.
Beograd je želeo Olimpijske igre
Manje je poznato da je Beograd tokom istorije više puta pokušavao da dobije organizaciju letnjih Olimpijskih igara.
Jugoslovenski olimpijski komitet navodi da je ideja postojala još 1936. godine, kada su kandidaturu potpisali članovi MOK-a Svetomir Đukić i Franjo Bučar. Zbog Drugog svetskog rata od te kandidature se odustalo.
Nova kandidatura pojavila se posle rata, a Beograd je kasnije dva puta bio i zvanični kandidat.
Kandidatura za 1992.
Beograd je bio među kandidatima za organizaciju Olimpijskih igara 1992. godine.
Na glasanju MOK-a 1986. godine kandidatura je stigla do trećeg kruga.
U prvom krugu Beograd je dobio 13 glasova, u drugom 11, a u poslednjem krugu, kada je eliminisan, svega pet.
Olimpijske igre dobila je Barselona.
Kandidatura za 1996.
Beograd se zatim kandidovao za Olimpijske igre 1996. godine, koje su bile posebno simbolične jer su obeležavale sto godina od prvih modernih Olimpijskih igara.
Protivkandidati su bili Atina, Atlanta, Toronto, Melburn i Mančester.
Ovoga puta Beograd je eliminisan već u prvom krugu, sa sedam glasova od ukupno 86.
Igre su dobile Atlanta.
Ideja o stalnoj kandidaturi Beograda potom je napuštena, između ostalog i zbog međunarodnih sankcija prema tadašnjoj Jugoslaviji.
Od Jugoslavije do Srbije i Crne Gore
Početkom 21. veka raspad dotadašnje državne zajednice doneo je novu promenu.
3. aprila 2003. godine Jugoslovenski olimpijski komitet promenio je naziv u Olimpijski komitet Srbije i Crne Gore.
Nakon crnogorskog referenduma o nezavisnosti 2006. godine, Srbija ponovo dobija samostalni nacionalni olimpijski komitet.
Tako je obnovljen Olimpijski komitet Srbije.
Peking 2008: povratak Srbije
Olimpijske igre u Pekingu 2008. godine bile su simboličan povratak Srbije na samostalnu olimpijsku scenu.
Srbija je tada prvi put posle 96 godina nastupila kao samostalna država.
Ali za razliku od 1912. godine, kada su u Stokholm otputovala svega dvojica atletičara, Srbija je u Peking poslala veliku i ozbiljnu olimpijsku delegaciju.
Među sportistima bili su predstavnici atletike, plivanja, veslanja, kajaka, streljaštva, džudoa, vaterpola, tenisa i drugih sportova.
Tako je zatvoren jedan istorijski krug: od Srbije koja je 1912. prvi put samostalno zakoračila na Olimpijske igre do Srbije koja je 2008. ponovo nastupila pod sopstvenim imenom.
Od 1994. počinje tradicija izbora najboljih
Olimpijski komitet Srbije ima i sopstvenu tradiciju nagrađivanja najboljih sportista.
Od 1994. godine počinje izbor najuspešnijih sportista i sportistkinja u pojedinačnim sportovima, dok se od naredne godine biraju i najbolje ekipe.
Ta tradicija postala je jedan od načina da se na kraju godine javno istaknu rezultati sportista koji su tokom sezone predstavljali Srbiju na najvećim međunarodnim takmičenjima.
Predsednici kroz više od jednog veka
Promene na čelu organizacije možda najbolje pokazuju koliko se menjala njena istorija.
Prema zvaničnoj evidenciji Olimpijskog komiteta Srbije, predsednici su bili:
| Period | Predsednik |
|---|---|
| 1910-1919 | general Nikodije Stevanović |
| 1919-1927 | dr Franjo Bučar |
| 1927-1931 | general Dušan Stefanović |
| 1931-1941 | dr Stefan Hadži |
| 1948-1950 | Stanko Bloudek |
| 1950-1951 | general Dušan Korać |
| 1951-1952 | Gustav Vlahov |
| 1952-1960 | Boris Bakrač |
| 1960-1964 | Milijan Neoričić |
| 1964-1973 | Zoran Polič |
| 1973-1977 | Gojko Sekulovski |
| 1977-1981 | Đorđe Peklić |
| 1981-1982 | Slobodan Filipović |
| 1982-1983 | Azem Vlasi |
| 1983-1986 | Zdravko Mutin |
| 1986-1989 | Ivan Mecanović |
| 1989-1996 | Aleksandar Bakočević |
| 1996-2005 | Dragan Kićanović |
| 2005. | Filip Cepter |
| 2005-2006 | Ivan Ćurković, v.d. |
| 2006-2009 | Ivan Ćurković |
| 2009-2017 | Vlade Divac |
| 2017-2025 | Božidar Maljković |
| 2025- | Dejan Tomašević |
Zvanična lista OKS posebno navodi period u kojem je Ivan Ćurković prvo bio vršilac dužnosti, a potom redovno izabran predsednik.
Vlade Divac: olimpijac na čelu Olimpijskog komiteta
Posebno mesto među predsednicima ima Vlade Divac.
Jedan od najpoznatijih srpskih i jugoslovenskih košarkaša postao je predsednik Olimpijskog komiteta Srbije 2009. godine i na toj funkciji ostao do 2017.
Divac je imao i lično olimpijsko iskustvo. Sa reprezentacijom Jugoslavije osvojio je srebrne medalje na Olimpijskim igrama u Seulu 1988. i Atlanti 1996.
Na čelu OKS-a tako se našao čovek koji je olimpijsko iskustvo imao i kao sportista i kao sportski funkcioner.
Božidar Maljković
Godine 2017. za predsednika je izabran Božidar Maljković, jedan od najpoznatijih evropskih košarkaških trenera.
Njegov mandat obuhvatio je dva velika olimpijska ciklusa i period u kojem je srpski sport nastavio da ostvaruje zapažene rezultate na međunarodnoj sceni.
OKS je 2020. godine upravo u hotelu „Moskva“ obeležio 110 godina olimpijskog pokreta u Srbiji, čime je simbolično spojena savremena organizacija sa mestom na kojem je sve počelo 1910. godine.
Dejan Tomašević: novo poglavlje
Posle osam godina mandata Božidara Maljkovića, na čelo Olimpijskog komiteta Srbije dolazi još jedan nekadašnji vrhunski sportista.
Dejan Tomašević izabran je za predsednika OKS 11. decembra 2025. godine.
Bio je jedini kandidat i izabran je jednoglasno na prvoj redovnoj sednici Skupštine OKS u olimpijskom ciklusu Los Anđeles 2028. Na mestu predsednika nasledio je Božidara Maljkovića.
Tomašević je tokom igračke karijere nastupao za više klubova, uključujući Crvenu zvezdu, Partizan, Budućnost, Taukeramiku, Pamesu, Panatinaikos i PAOK.
Sa reprezentacijom Jugoslavije osvojio je:
- olimpijsko srebro u Atlanti 1996;
- zlato na Svetskim prvenstvima 1998. i 2002.;
- zlata na Evropskim prvenstvima 1995, 1997. i 2001.;
- bronzu na Evropskom prvenstvu 1999.
Sa Panatinaikosom je osvojio Evroligu 2007. godine.
Pre dolaska na čelo OKS-a bio je potpredsednik Košarkaškog saveza Srbije od 2011. do 2015. i generalni sekretar KSS-a od 2015. do 2019. godine.
Njegov izbor označio je nastavak zanimljive tradicije: u poslednja tri mandata Olimpijski komitet Srbije vode ljudi sa velikim iskustvom iz vrhunskog sporta — Vlade Divac, Božidar Maljković i Dejan Tomašević.
Od 1910. do Los Anđelesa
Istorija Olimpijskog komiteta Srbije može se posmatrati kao priča o kontinuitetu kroz diskontinuitet.
Organizacija je preživela dva svetska rata, promene državnih granica, promene političkih sistema, raspad Jugoslavije i stvaranje novih država.
1910. – Srpski olimpijski klub osnovan je u hotelu „Moskva“.
1912. – Srbija prvi put učestvuje na Olimpijskim igrama i postaje deo međunarodnog olimpijskog pokreta.
1919. — nastaje Jugoslovenski olimpijski odbor.
1927. – sedište jugoslovenskog olimpijskog pokreta vraća se u Beograd.
1924. – Jugoslavija prvi put učestvuje na Zimskim olimpijskim igrama.
1984. – Sarajevo postaje prvi grad u Jugoslaviji domaćin Olimpijskih igara.
1986. – Beograd ispada u trećem krugu glasanja za domaćina Olimpijskih igara 1992.
1991–1992. – raspad Jugoslavije menja politički i sportski okvir.
1996. – Beograd neuspešno konkuriše za organizaciju Igara povodom stogodišnjice modernog olimpizma.
2003. – Jugoslovenski olimpijski komitet postaje Olimpijski komitet Srbije i Crne Gore.
2006. – nakon osamostaljenja Crne Gore ponovo se uspostavlja Olimpijski komitet Srbije.
2008. – Srbija nastupa na Olimpijskim igrama u Pekingu kao samostalna država.
2009. – Vlade Divac postaje predsednik OKS.
2017. – predsednik postaje Božidar Maljković.
2025. – Dejan Tomašević preuzima predsedničku funkciju.
2026. – Olimpijski komitet Srbije promenio je naziv, u Srpski olimpijski komitet