Danas Studentski trg povezujemo sa studentima, fakultetima, Akademskim parkom i Kapetan Mišinim zdanjem. Međutim, malo koji beogradski trg ima toliko različitih istorijskih slojeva na jednom mestu.
Rimski Singidunum bio je prvi veliki grad na ovom prostoru, a arheološki nalazi potvrđuju da se i na području današnjeg Studentskog trga i Akademskog parka nalazio deo antičkog grada. Posebno su značajni ostaci rimskih termi, odnosno javnih kupatila, koji su pronađeni u ovom prostoru.
Ostaci termi otkriveni su tokom arheoloških istraživanja u 20. veku, a predstavljaju jedan od važnih dokaza o razvijenom urbanom životu Singidunuma. Rimljani nisu imali samo vojni logor i bedeme – imali su grad sa javnim objektima, kupatilima, trgovinom i svakodnevnim životom.
Mnogo vekova kasnije slika ovog prostora potpuno se promenila.
Tokom osmanske vlasti ovde se nalazilo tursko groblje, koje je opstalo sve do šezdesetih godina 19. veka. Dakle, prostor na kojem danas prolaze studenti i turisti nekada je bio deo jednog od gradskih mezarluka.
Još jedna velika promena dogodila se 1824. godine, kada je na delu prostora otvoreno Pazarište, koje će kasnije postati poznato kao Velika pijaca.
Pijaca je postala jedno od najvažnijih mesta trgovine u Beogradu. Tu se prodavalo voće, povrće, meso i druga roba, a prostor je bio stalno pun trgovaca, seljaka iz okoline i građana.
Tako je mesto koje je nekada bilo rimski urbani prostor, a zatim osmansko groblje, postalo jedno od najživljih mesta svakodnevnog Beograda.
Velika promena počinje nakon oslobođenja Beograda i njegovog ubrzanog preuređenja u drugoj polovini 19. veka.
Godine 1869. prostor je počeo da dobija pravilnije oblikovan trg i park. Za uređenje je bio značajan rad Emilijana Josimovića, prvog školovanog urbaniste koji je napravio plan modernog Beograda. Njegova zamisao bila je da ovaj prostor postane uređena zelena i javna površina.
U međuvremenu je na ovom mestu izrasla jedna od najvažnijih građevina tadašnje Srbije.
Kapetan Mišino zdanje završeno je 1863. godine, kao zadužbina bogatog trgovca i dunavskog kapetana Miše Anastasijevića. Zgrada je kasnije postala jedno od najvažnijih središta prosvete i nauke, a danas je u njoj Rektorat Univerziteta u Beogradu.
Time Studentski trg dobija novu ulogu.
Od mesta trgovine postaje prostor znanja.
Godine 1897. u parku je podignut spomenik botaničaru Josifu Pančiću, a 1930. godine na ovaj prostor prenet je spomenik Dositeju Obradoviću.
Velika pijaca opstala je sve do 1927. godine, kada je uklonjena. Njeno uklanjanje potpuno je promenilo izgled ovog dela Beograda i omogućilo da prostor dobije današnji karakter parka i akademskog centra.
Ime Studentski trg vezano je za njegovu novu funkciju – prostor oko kojeg se tokom 20. veka formirao jedan od najvažnijih univerzitetskih centara Beograda.
Zato je istorija ovog trga posebno zanimljiva.
Na istom prostoru smenjivali su se rimski grad, osmansko groblje, beogradska pijaca, park i univerzitetski centar.
I upravo zato Studentski trg nije samo trg sa studentima i klupama.
To je jedno od onih mesta u Beogradu gde ne morate da kopate mnogo duboko da biste pronašli prošlost. Ona je već ispod vaših nogu.
