Na prvi pogled, Čukur-česma je samo spomenik u Dobračinoj ulici. Ali iza nje stoji događaj koji je postao jedan od najpoznatijih simbola završetka osmanske vlasti u Beogradu.
Na mestu današnje česme nekada se nalazila javna česma na kojoj su vodu uzimali stanovnici ovog dela grada.
Dana 15. juna 1862. godine, prema starom kalendaru, na česmi je došlo do sukoba između srpskih dečaka i osmanskih nizama.
U sukobu je poginuo dečak Sava Petrović, poznat kao Sava, šegrt.
Vest o događaju brzo se proširila Beogradom. Sukob kod česme prerastao je u mnogo ozbiljniji konflikt između srpskog stanovništva i osmanskih vlasti.
Situacija je kulminirala bombardovanjem Beograda sa Beogradske tvrđave 16. juna 1862. godine.
Osmanske snage su sa tvrđave granatirale srpski deo grada.
Događaji iz juna 1862. godine imali su veliki međunarodni odjek i dodatno su ubrzali rešavanje pitanja osmanskih garnizona u Srbiji.
Pet godina kasnije, 1867. godine, osmanska posada napustila je Beograd, a knezu Mihailu Obrenoviću predati su ključevi tvrđave.
Čukur-česma je tako postala simbol mnogo šireg procesa – završetka viševekovnog prisustva osmanske vojske u Beogradu.
Današnji spomenik podignut je 1931. godine, prema delu vajara Sime Jovanovića. Prikazuje dečaka Savu koji se bori za česmu.
Spomenik je neobičan upravo zato što veliki istorijski događaj ne prikazuje kroz vojskovođu ili državnika.
U centru je dete.
Iza jedne česme tako se našla priča o Beogradu koji je, malo-pomalo, izlazio iz osmanskog perioda i ulazio u novu epohu svoje istorije.