Kada se u starim novinama ili istorijskim zapisima pomene „Baja“, gotovo uvek se misli na Nikolu Pašića, jednog od najuticajnijih srpskih političara kraja 19. i početka 20. veka. Nadimak je postao toliko prepoznatljiv da su ga savremenici često koristili umesto njegovog prezimena. Nikola Pašić
Kako je nastao nadimak „Baja“?
Postoji nekoliko tumačenja porekla ovog nadimka, ali nijedno nije sa potpunom sigurnošću potvrđeno.
Najčešće se navodi da je u istočnoj Srbiji izraz „baja“ označavao najstarijeg sina ili starijeg muškarca u porodici, nekoga kome se ukazuje poštovanje. Vremenom su Pašićeve pristalice počele da ga oslovljavaju upravo tim nadimkom, smatrajući ga političkim autoritetom. U narodu je ostala poznata izreka:
„Zna Baja šta radi.“
Tom rečenicom pristalice su izražavale poverenje u njegove političke odluke, čak i kada javnosti nisu bile sasvim jasne.
Ko je bio Nikola Pašić?
Nikola Pašić rođen je 1845. godine u Zaječaru. Po obrazovanju je bio inženjer, a studije je završio u Cirihu, gde se upoznao sa tadašnjim evropskim političkim idejama koje će kasnije uticati na njegov rad. Po povratku u Srbiju ubrzo ulazi u politiku i postaje jedan od osnivača i dugogodišnji vođa Narodne radikalne stranke.
Njegova politička karijera trajala je gotovo pola veka. Bio je više puta predsednik vlade Kraljevine Srbije, a nakon stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca i njen predsednik vlade. Tokom života vodio je čak 22 vlade, što ga svrstava među najdugovečnije srpske državnike.
Politička karijera
Pašić je političku karijeru započeo kao protivnik dinastije Obrenović. Nakon Timočke bune 1883. godine bio je primoran da emigrira u Bugarsku, gde je proveo nekoliko godina. Po povratku u Srbiju ponovo se uključuje u politički život i postaje jedna od ključnih ličnosti države.
Njegov najveći politički uspon vezuje se za period posle dolaska dinastije Karađorđević na vlast 1903. godine. U narednim decenijama bio je vodeća politička figura Srbije tokom:
- Carinskog rata sa Austrougarskom,
- aneksione krize,
- Prvog balkanskog rata,
- Drugog balkanskog rata,
- Prvog svetskog rata,
- stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.
Državnik koji deli istoričare
Malo je srpskih političara oko kojih postoje toliko različita mišljenja.
Njegove pristalice smatraju da je bio jedan od najvećih srpskih državnika, čovek koji je Srbiju vodio kroz najteže ratove i učestvovao u stvaranju zajedničke države Južnih Slovena.
S druge strane, brojni istoričari kritikuju njegov način vladanja, optužujući ga za centralizaciju vlasti, politički pragmatizam, sporost u reformama i tolerisanje partijskog zapošljavanja i korupcije. Upravo zbog toga njegova politička zaostavština i danas izaziva rasprave među istoričarima.
Nadimak koji je nadživeo čoveka
Iako je Nikola Pašić preminuo 1926. godine, njegov nadimak „Baja“ ostao je deo srpske političke istorije. Mnogi danas znaju čuvenu izreku „Zna Baja šta radi“, iako nisu sigurni da se odnosi upravo na Nikolu Pašića.
Nadimak je postao simbol političara koji je gotovo pola veka imao presudan uticaj na državnu politiku Srbije i Kraljevine SHS, zbog čega se i danas ubraja među najznačajnije i najkontroverznije ličnosti srpske istorije.
