Svetih sedam mučenika u Efesu poznati su u hrišćanskoj tradiciji kao Sedam spavača efeskih.
Prema predanju, sedmorica mladića bili su hrišćani iz Efesa, grada u Maloj Aziji, u vreme cara Decija (249–251). Kada je nastupio progon hrišćana, odbili su da se odreknu svoje vere. Zbog toga su se sklonili u pećinu u okolini Efesa, gde su zaspali.
Car je, prema predanju, naredio da se ulaz u pećinu zazida kako bi unutra umrli. Međutim, ono što sledi jeste jedan od najneobičnijih motiva ranohrišćanske tradicije: mladići nisu umrli, već su ostali u dubokom snu gotovo dva veka.
Kada su se probudili, mislili su da je prošao samo jedan dan. Jedan od njih, Jamblih, otišao je u grad da kupi hleb. Tamo je pokušao da plati novcem iz vremena cara Decija. Novac je bio toliko star da su ljudi počeli da sumnjaju ko je on i odakle mu takav novac. Tako je otkriveno da su mladići, prema predanju, prespavali čitav period od progona do vremena cara Teodosija II (408–450).
Teodosije II je, prema hagiografskom predanju, došao da ih vidi. Sedmorica su posvedočila o svojoj veri, a zatim su ponovo usnuli — ovoga puta zauvek.
Imena sedmorice u najčešće prihvaćenoj pravoslavnoj tradiciji su Maksimilijan, Martinijan, Antonin, Konstantin, Dionisije, Jamblih i Jovan.
Priča ima zanimljiv istorijski sloj. Efes je u antičko doba bio jedan od najvažnijih gradova Male Azije i veliki centar hrišćanstva. U njemu je, prema predanju, živela i Bogorodica, a grad je kasnije postao sedište jednog od najznačajnijih ranohrišćanskih episkopskih centara. Sama priča o Sedam spavača proširila se daleko izvan Efesa i postala poznata i u islamskoj tradiciji, gde se spominju u Kuranu, u suri El-Kehf (Pećina).
Zato su Sedam spavača efeskih zanimljivi i kao verska priča i kao primer kako se jedan motiv iz kasne antike prenosio između različitih religijskih tradicija. A motiv ljudi koji zaspe u jednom vremenu i probude se u potpuno drugom svetu toliko je snažan da će se vekovima kasnije pojavljivati u književnosti, legendama i savremenoj kulturi. Drugim rečima, Efes je još tada imao svoju verziju „probudio sam se, a sve se promenilo“.
Foto: Ilustracija/ pixabay